ضمیر شان

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



ضمیر شان، ضمیر تعظیم و گرامیداشت مخبرعنه؛ و یکی از ضمایر منفصل می باشد.


تعریف

[ویرایش]

یکی از ضمایر منفصل، ضمیر شان است که به آن ضمیر قصه، مجهول، امر، و حدیث نیز می‌گویند.

جایگاه ضمیر نزد عرب

[ویرایش]

در کلام عرب هرگاه گوینده بخواهد جمله اسمیه یا فعلیه‌ای را بیاورد که مفهومی مهم یا مقصود قابل توجهی دارد که سزاوار است توجه شنوندگان به آن جلب شود، آن را مستقیما بیان نمی‌کند؛ بلکه پیش از آن ضمیری را به کار می‌گیرد تا رغبت شنونده را برانگیزد و وی را مشتاق کند، سپس او را به مفاد آن آگاه می‌سازد؛ مانند: (قل هو الله احد)؛ «بگو او خداوند، یگانه است».

← احکام ضمیر شان


۱. عامل در ضمیر شان، یا ابتدائیت است یا ناسخ آن؛ مانند «هو» در آیه: (قل هو الله احد).
۲. باید جمله‌ای آن ضمیر را تفسیر کند.
۳. جمله تفسیرکننده باید پس از ضمیر بیاید و مرجع این ضمیر به مضمون آن جمله بازگردد.
۴. ضمیر مفرد است و نمی‌تواند مثنی یا جمع باشد؛ ولی می‌تواند مؤنث باشد؛ مانند: (ما هی الا حیاتنا الدنیا).
۵. تابعی برای این ضمیر نمی‌آید؛ نه وصف می‌شود و نه وصف می‌کند.

فایده این ضمیر

[ویرایش]

فایده کاربرد ضمیر شان و قصه، تعظیم و گرامیداشت مخبرعنه است.
[۴] خرمشاهی، بهاء الدین، ۱۳۲۴ -، دانش نامه قرآن وقرآن پژوهی، ج۲، ص۲۲۶۲.
[۵] بستانی، بطرس، ۱۸۹۸ - ۱۹۶۹، محیط المحیط قاموس مطول للغة العربیة، ص۴۴۸.
[۶] کمالی دزفولی، علی، ۱۲۹۲ -، قرآن ثقل اکبر، ص(۳۴۵-۳۴۶).


پانویس

[ویرایش]
 
۱. اخلاص/سوره۱۱۲، آیه۱.    .
۲. جاثیه/سوره۴۵، آیه۲۴.    .
۳. سیوطی، عبد الرحمان بن ابی بکر، ۸۴۹ - ۹۱۱ق، الاتقان فی علوم القرآن، ج۲، ص(۳۴۰-۳۴۱).    
۴. خرمشاهی، بهاء الدین، ۱۳۲۴ -، دانش نامه قرآن وقرآن پژوهی، ج۲، ص۲۲۶۲.
۵. بستانی، بطرس، ۱۸۹۸ - ۱۹۶۹، محیط المحیط قاموس مطول للغة العربیة، ص۴۴۸.
۶. کمالی دزفولی، علی، ۱۲۹۲ -، قرآن ثقل اکبر، ص(۳۴۵-۳۴۶).


منبع

[ویرایش]

علوم قرآنی، برگرفته از مقاله «ضمیر شأن».    



جعبه ابزار