قلندرعلی پانی پتی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



پانی پتی، قلندرعلی اسدی زبیری، مکنّی به ابومحمد، از استادان حکمت در قرن سیزدهم در هند بود.


شناخت اجمالی

[ویرایش]

وی منسوب به زبیر ، صحابی پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم، بوده است.
درباره تاریخ تولد، زادگاه و زندگی او اطلاعی در دست نیست.

معاصرین

[ویرایش]

پانی پتی محضر بزرگانی مانند شرف الدین رامپوری ، حاشیه نویس شرح الهدایة صدرالمتألهین شیرازی ، را درک کرده است.
[۱] محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۴۵، با تصحیح و حاشیة قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.


آثار

[ویرایش]

مولوی پانی پتی آثار متعددی تألیف کرده است، از جمله: شرح حکمة العین دبیران کاتبی قزوینی در حکمت؛ شرح سُلَّم العلوم در منطق؛ تجلیة الافکار؛ شمس الضیاء؛ الطریق المستوی؛ و تصحیح و تحشیة شمس البازغه محمود جونپوری.

وفات

[ویرایش]

تاریخ وفات مولوی پانی پتی معلوم نیست.
از عبارت صفحه پایانی شمس البازغه برمی‌آید که هنگام چاپ این کتاب در ۱۲۸۰ زنده بوده است.
[۲] محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۲۱، با تصحیح و حاشیه قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.
[۳] محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۲۸، با تصحیح و حاشیه قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.
[۴] محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۶۱، با تصحیح و حاشیة قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.
[۵] محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۷۴، با تصحیح و حاشیه قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.
[۶] محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۸۲، با تصحیح و حاشیة قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.
[۷] محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۲۱۷، با تصحیح و حاشیه قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.


شمس البازغه

[ویرایش]

پانی پتی در این حاشیه، به مناسبت، برخی آرا و اقوال ابن سینا ، خواجه نصیرالدین طوسی ، سهروردی ، فخررازی ، ملاصدرا ، میرداماد و دیگران را بیان کرده است.
از ملاصدرا با احترام و تجلیل تمام یادکرده و مطالب فراوانی از کتب متعدد وی نقل کرده است.
[۸] محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۴، با تصحیح و حاشیه قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.
[۹] محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۲۱، با تصحیح و حاشیه قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.
[۱۰] محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۳۸، با تصحیح و حاشیه قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.

در باب بعضی آرای اختصاصی او، مانند حرکت جوهری ، نسبتاً بتفصیل، مطالبی از اسفار آورده است.
[۱۱] محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۸۸، با تصحیح و حاشیه قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.

وی از میرداماد نیز با تجلیل یاد کرده و بارها به نقل و نقد یا دفاع از آرای او پرداخته است، چنانکه حدود بیست صفحه از حاشیه خود را به توضیح نظریه میرداماد در باب حدوث دهری اختصاص داده است.
[۱۲] محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۷۳، با تصحیح و حاشیه قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.
[۱۳] محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۷۷، با تصحیح و حاشیه قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.
[۱۴] محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۱۶۳ـ۱۸۰، با تصحیح و حاشیة قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.


مذهب

[ویرایش]

پانی پتی شیعی مذهب نبوده ولی در حاشیه شمس البازغه گرایش‌های شیعی و دلبستگی او به اهل بیت پیامبر صلّی اللّه علیه وآله وسلّم آشکار است.
[۱۵] محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۲، با تصحیح و حاشیه قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.
[۱۶] محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۷۵، با تصحیح و حاشیه قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.

گاهی نیز، مانند ملاصدرا و شارحان او، از سخنان امامان شیعه علیهم‌السلام برای تأیید مبانی حکمی و فلسفی کمک گرفته است.
[۱۷] محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۷۵، با تصحیح و حاشیه قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.
[۱۸] محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۱۳۹، با تصحیح و حاشیه قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.


فعالیت‌های علمی

[ویرایش]

پانی پتی به احتمال قوی همان کسی است که برخی از علمای شیعه هند ، منطق و فلسفه را در محضر او فراگرفته‌اند
[۱۹] مرتضی حسین صدرالافاضل،ص۶۵۳، مطلع الانوار: احوال دانشوران شیعه پاکستان و هند، ترجمه محمدهاشم، مشهد ۱۳۷۴ ش
و همان کسی است که در میان رجال سده سیزدهم، با عنوان «مولانا قلندربخش پانی پتی» حنفی ، استاد فاضل و دانشمند مبرّز در علوم حکمی معرفی شده است و درباره وی گفته‌اند که نزد فضل حق خیرآبادی (متوفی ۱۲۷۸) دانش آموخته و مدتی در دهلی و مرادآباد به تدریس پرداخته است و انبوهی از دانشوران از محضر او استفاده کرده‌اند.
[۲۰] عبدالحی حسنی، نزهة الخواطر و بهجة المسامع و النواظر، ج۷، ص۳۹۰، ج ۷، حیدرآباد دکن ۱۳۷۸/۱۹۵۹.

در برخی مآخذ از شخصی به نام «قلندر علی زبیری اموی» یاد شده
[۲۱] عبدالجبار رفاعی، معجم ما کتب عن الرسول و اهل البیت صلوات الله علیهم، ج۸، ص۱۲۲، تهران ۱۳۷۱ش.
و کتاب نورالعین فی مولد النبی و شهادة الحسنین (چاپ دهلی) به او نسبت داده شده است
[۲۲] عبدالجبار رفاعی، معجم ما کتب عن الرسول و اهل البیت صلوات الله علیهم، ج۸، ص۱۲۲، تهران ۱۳۷۱ش.
که به احتمال بسیار، وی قلندرعلی پانی پتی است.

فهرست منابع

[ویرایش]

(۱) محمود جونپوری، شمس البازغة، با تصحیح و حاشیه قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.
(۲) عبدالحی حسنی، نزهة الخواطر و بهجة المسامع و النواظر، ج ۷، حیدرآباد دکن ۱۳۷۸/۱۹۵۹.
(۳) عبدالجبار رفاعی، معجم ما کتب عن الرسول و اهل البیت صلوات الله علیهم، تهران ۱۳۷۱ش.
(۴) مرتضی حسین صدرالافاضل، مطلع الانوار: احوال دانشوران شیعه پاکستان و هند، ترجمه محمدهاشم، مشهد ۱۳۷۴ ش.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۴۵، با تصحیح و حاشیة قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.
۲. محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۲۱، با تصحیح و حاشیه قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.
۳. محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۲۸، با تصحیح و حاشیه قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.
۴. محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۶۱، با تصحیح و حاشیة قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.
۵. محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۷۴، با تصحیح و حاشیه قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.
۶. محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۸۲، با تصحیح و حاشیة قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.
۷. محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۲۱۷، با تصحیح و حاشیه قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.
۸. محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۴، با تصحیح و حاشیه قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.
۹. محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۲۱، با تصحیح و حاشیه قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.
۱۰. محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۳۸، با تصحیح و حاشیه قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.
۱۱. محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۸۸، با تصحیح و حاشیه قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.
۱۲. محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۷۳، با تصحیح و حاشیه قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.
۱۳. محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۷۷، با تصحیح و حاشیه قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.
۱۴. محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۱۶۳ـ۱۸۰، با تصحیح و حاشیة قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.
۱۵. محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۲، با تصحیح و حاشیه قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.
۱۶. محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۷۵، با تصحیح و حاشیه قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.
۱۷. محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۷۵، با تصحیح و حاشیه قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.
۱۸. محمود جونپوری، شمس البازغة، ج۱، ص۱۳۹، با تصحیح و حاشیه قلندرعلی پانی پتی، هند ۱۲۸۰.
۱۹. مرتضی حسین صدرالافاضل،ص۶۵۳، مطلع الانوار: احوال دانشوران شیعه پاکستان و هند، ترجمه محمدهاشم، مشهد ۱۳۷۴ ش
۲۰. عبدالحی حسنی، نزهة الخواطر و بهجة المسامع و النواظر، ج۷، ص۳۹۰، ج ۷، حیدرآباد دکن ۱۳۷۸/۱۹۵۹.
۲۱. عبدالجبار رفاعی، معجم ما کتب عن الرسول و اهل البیت صلوات الله علیهم، ج۸، ص۱۲۲، تهران ۱۳۷۱ش.
۲۲. عبدالجبار رفاعی، معجم ما کتب عن الرسول و اهل البیت صلوات الله علیهم، ج۸، ص۱۲۲، تهران ۱۳۷۱ش.


منبع

[ویرایش]

دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «پانی پتی»، شماره۲۶۵۴.    



جعبه ابزار