محمد بن عبدالله تمرتاشی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



تِمِرتاشی، محمدبن عبداللّه، ملقب به شمس الدین، اصولی و فقیه حنفی در قرن دهم و اوایل قرن یازدهم است.


مشخصات

[ویرایش]

وی که نامش تُمُرتاشی هم ضبط شده است ــ در ۹۳۹ در غَزّه ، از شهرهای فلسطین ، به دنیا آمد.

فعالیت علمی

[ویرایش]

علوم دینی را نزد شمس محمدبن مشرقی غَزّی، مفتی شافعی غزّه، فرا گرفت و سپس راهی قاهره شد و از استادانی چون ابن نُجیم، فقیه حنفی مصری، و علی بن امراللّه حِنّائی، قاضی القضاة مصر، فقه و اصول و کلام فرا گرفت و پس از آن به وطن خود بازگشت و مرجع استفتای مردم گردید.
[۱] محمدامین بن فضل اللّه محبی، خلاصة الاثر فی اعیان القرن الحادی عشر، ج۴، ص۱۸ـ ۱۹، بیروت: دارصادر، (بی تا).
[۲] ج ۲، ستون ۱۷۴۶، حاجی خلیفه.


درگذشت

[ویرایش]

وی در ۱۰۰۴ در غزّه درگذشت و همان‌جا به خاک سپرده شد.
[۳] ج ۲، ستون ۲۶۲، اسماعیل بغدادی، هدیة العارفین، ج ۲، در حاجی خلیفه، ج ۶.
[۴] بروکلمان، ج۲، ص۴۲۷.


تالیفات

[ویرایش]

تمرتاشی تألیفات بسیاری داشته است، از جمله: تَنویر الابصار و جامع البِحار در فقه حنفی که مهمترین کتاب وی است.
او در ۹۹۵ نگارش آن را به پایان رساند.
در این کتاب مسائل گوناگون و مهمی، برای استفاده قاضیان و مفتیان ، از متون معتبر گردآوری شده است.
بر این کتاب شرحهایی نوشته شده است، از جمله الدُّر المُختار فی شرح تنویر الابصار از علاءالدین حَصْکَفی (متوفی ۱۰۸۸).
بر کتاب حصکفی نیز ابن عابدین (متوفی ۱۲۵۲) حاشیه ای نوشته به نام ردّ المُحتار علی الدّر المُختار.
اصل کتاب و شرح حصکفی و حاشیه ابن عابدین، مجموعاً در چند جلد، چاپ شده است
[۵] ج ۱، ستون ۵۰۱، حاجی خلیفه.
[۶] محمدبن علی حصکفی، الدّر المختار، ج۱، ص۱۲، در هامش ردّ المُحتار علی الدّر المختار، از ابن عابدین، چاپ سنگی مصر ۱۲۷۱ـ۱۲۷۲، چاپ افست بیروت ۱۴۰۷/۱۹۸۷.
[۷] محمدبن علی حصکفی، الدّر المختار، ج۱، ص۱۳، در هامش ردّ المُحتار علی الدّر المختار، از ابن عابدین، چاپ سنگی مصر ۱۲۷۱ـ۱۲۷۲، چاپ افست بیروت ۱۴۰۷/۱۹۸۷.
[۸] ج ۱، ستون ۶۴۲، ج۱، صسرکیس، محمدبن علی حصکفی، الدّر المختار، در هامش ردّ المُحتار علی الدّر المختار، از ابن عابدین، چاپ سنگی مصر ۱۲۷۱ـ۱۲۷۲، چاپ افست بیروت ۱۴۰۷/۱۹۸۷.
منح الغفار در شرح تنویر الابصار؛ الاحکام المتعلقة بالقضاة و الحُکّام؛ تُحفة الاقران در فقه حنفی؛ اعانة الحقیر در شرح زادالفقیر اثر ابن همام (متوفی ۸۶۱)؛
[۹] الدّر المختار، در هامش ردّ المُحتار علی الدّر المختار، از ابن عابدین، چاپ سنگی مصر ۱۲۷۱ـ۱۲۷۲، چاپ افست بیروت ۱۴۰۷/۱۹۸۷.
شرح العوامل جرجانی؛ منظومة فی التصوف.
[۱۰] ج ۲، ستون ۹۴۵ـ۹۴۶، حاجی خلیفه.
[۱۱] ج ۲، ستون ۱۷۴۶، حاجی خلیفه.
[۱۲] ج ۱، ستون ۳۶، اسماعیل بغدادی، ایضاح المکنون، ج ۱، در حاجی خلیفه، ج ۳.
[۱۳] ج ۱، ستون۲۴۱، اسماعیل بغدادی، ایضاح المکنون، ج ۱، در حاجی خلیفه، ج ۳.
[۱۴] ج ۲، ستون ۲۶۲، اسماعیل بغدادی، هدیة العارفین، ج ۲، در حاجی خلیفه، ج ۶.
[۱۵] بروکلمان، ج۲، ص۴۲۷ـ۴۲۹.


فهرست منابع

[ویرایش]

(۱) اسماعیل بغدادی، ایضاح المکنون، ج ۱، در حاجی خلیفه، ج ۳.
(۲) اسماعیل بغدادی، هدیة العارفین، ج ۲، در حاجی خلیفه، ج ۶.
(۳) حاجی خلیفه.
(۴) محمدبن علی حصکفی، الدّر المختار، در هامش ردّ المُحتار علی الدّر المختار، از ابن عابدین، چاپ سنگی مصر ۱۲۷۱ـ۱۲۷۲، چاپ افست بیروت ۱۴۰۷/۱۹۸۷.
(۵) سرکیس.
(۶) محمدامین بن فضل اللّه محبی، خلاصة الاثر فی اعیان القرن الحادی عشر، بیروت: دارصادر، (بی تا).
(۷) بروکلمان.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. محمدامین بن فضل اللّه محبی، خلاصة الاثر فی اعیان القرن الحادی عشر، ج۴، ص۱۸ـ ۱۹، بیروت: دارصادر، (بی تا).
۲. ج ۲، ستون ۱۷۴۶، حاجی خلیفه.
۳. ج ۲، ستون ۲۶۲، اسماعیل بغدادی، هدیة العارفین، ج ۲، در حاجی خلیفه، ج ۶.
۴. بروکلمان، ج۲، ص۴۲۷.
۵. ج ۱، ستون ۵۰۱، حاجی خلیفه.
۶. محمدبن علی حصکفی، الدّر المختار، ج۱، ص۱۲، در هامش ردّ المُحتار علی الدّر المختار، از ابن عابدین، چاپ سنگی مصر ۱۲۷۱ـ۱۲۷۲، چاپ افست بیروت ۱۴۰۷/۱۹۸۷.
۷. محمدبن علی حصکفی، الدّر المختار، ج۱، ص۱۳، در هامش ردّ المُحتار علی الدّر المختار، از ابن عابدین، چاپ سنگی مصر ۱۲۷۱ـ۱۲۷۲، چاپ افست بیروت ۱۴۰۷/۱۹۸۷.
۸. ج ۱، ستون ۶۴۲، ج۱، صسرکیس، محمدبن علی حصکفی، الدّر المختار، در هامش ردّ المُحتار علی الدّر المختار، از ابن عابدین، چاپ سنگی مصر ۱۲۷۱ـ۱۲۷۲، چاپ افست بیروت ۱۴۰۷/۱۹۸۷.
۹. الدّر المختار، در هامش ردّ المُحتار علی الدّر المختار، از ابن عابدین، چاپ سنگی مصر ۱۲۷۱ـ۱۲۷۲، چاپ افست بیروت ۱۴۰۷/۱۹۸۷.
۱۰. ج ۲، ستون ۹۴۵ـ۹۴۶، حاجی خلیفه.
۱۱. ج ۲، ستون ۱۷۴۶، حاجی خلیفه.
۱۲. ج ۱، ستون ۳۶، اسماعیل بغدادی، ایضاح المکنون، ج ۱، در حاجی خلیفه، ج ۳.
۱۳. ج ۱، ستون۲۴۱، اسماعیل بغدادی، ایضاح المکنون، ج ۱، در حاجی خلیفه، ج ۳.
۱۴. ج ۲، ستون ۲۶۲، اسماعیل بغدادی، هدیة العارفین، ج ۲، در حاجی خلیفه، ج ۶.
۱۵. بروکلمان، ج۲، ص۴۲۷ـ۴۲۹.


منابع

[ویرایش]

دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «تِمِرتاشی»، شماره۳۸۷۱.    



جعبه ابزار