مفهوم

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



دلالت باواسطه و غیرمطابقی کلام را مفهوم گویند.


تعریف

[ویرایش]

«مفهوم» در مقابل « منطوق »، مدلولی است که به طور مستقیم در لفظ و کلام ذکر نشده است؛ ولی از آن استنباط می‌شود؛ و لذا در تعریف آن گفته‌اند: «ما دل علیه اللفظ فی غیر محل النطق»؛ یعنی معنایی که کلام متکلم به طور مستقیم و به دلالت مطابقی بر آن دلالت ندارد؛ بلکه به دلالت التزامی و باواسطه بر آن دلالت دارد؛ مانند: (فلا تقل لهمآ اف) که منطوق این آیه بر تحریم تافیف و اف گفتن دلالت دارد و مفهوم آن، حرمت ضرب و جرح به طریق اولی است.

اقسام

[ویرایش]

مفهوم به طور کلی بر دو قسم است:
۱. مفهوم موافق ؛ ۲. مفهوم مخالف .
هر کدام از این دو نیز اقسامی دارد.
[۵] ولایی، عیسی، ۱۳۲۹ -، فرهنگ تشریحی اصطلاحات اصول، ص۳۲۴.
[۶] فیض، علیرضا، مبادی فقه واصول، ص۲۴۲.
[۷] زحیلی، وهبه، ۱۹۳۲ -م، اصول الفقه الاسلامی، ص۳۶۱.


عناوین مرتبط

[ویرایش]

مفهوم موافق ؛ مفهوم مخالف ؛ منطوق .

پانویس

[ویرایش]
 
۱. اسراء/سوره۱۷، آیه۲۳.    .
۲. سیوطی، عبد الرحمان بن ابی بکر، ۸۴۹ - ۹۱۱ق، الاتقان فی علوم القرآن، ج۳، ص۱۰۶.    
۳. صالح، صبحی، ۱۹۲۶ -، مباحث فی علوم القرآن، ص۳۰۱.    
۴. مظفر، محمد رضا، ۱۹۰۴ - ۱۹۶۴م، اصول الفقه، ج۱، ص۱۱۱.    
۵. ولایی، عیسی، ۱۳۲۹ -، فرهنگ تشریحی اصطلاحات اصول، ص۳۲۴.
۶. فیض، علیرضا، مبادی فقه واصول، ص۲۴۲.
۷. زحیلی، وهبه، ۱۹۳۲ -م، اصول الفقه الاسلامی، ص۳۶۱.


منبع

[ویرایش]

فرهنگ‌نامه علوم قرآنی، برگرفته از مقاله «مفهوم».    



جعبه ابزار