• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

ابوالفضل صالح بن عبدالقدوس ازدی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



ابوالفضل صالح بن عبدالقدوس ازدی جذامی بصری (م ۱۶۷ هـ)، از شعرای حکیم و متکلمین اهل بصره بود و با ابوهذیل مناظرات و مباحثات علمی داشت.



ابوالفضل صالح بن عبدالقدوس بن عبدالله بن عبدالقدوس ازدی جذامی بصری، از موالی اسد، ازد یا جذام
[۳] سزگين، محمد فؤاد، تاریخ التراث العربی، ج۳، ص۲۳۶.
بود. از رؤسای متکلمین در دولت بنی‌عباس و علمای ششگانه علم کلام در بصره به شمار می‌رفت.
او شاعری حکیم، ادیب و صاحب فلسفه محسوب می‌شد که در بصره مردم را موعظه می‌کرد و فضایل مذهب ثنویّه را برای آنان بیان می‌نمود.
[۸] کارل بروکلمان، تاریخ الادب العربی، ج۲، ص۱۷.
او با ابوهذیل علاّف مناظراتی داشته است.


صالح بن عبدالقدوس متهم به زندقه است و گفته شده که به ظاهر مسلمان بود، ولی در باطن کافر بود و کفر خود را مخفی می‌داشت و به همین جهت مهدی عباسی (خلافت ۱۵۸-۱۶۹ هـ) او را از دمشق فراخواند و به اتهام زندقه کشت. و بر روی پل بغداد به دار آویخت. سال مرگش را ۱۶۷ هـ نوشته‌اند. وی در آخر عمر نابینا شده بود.


صالح بن عبدالقدوس دارای آثاری از جمله کتاب الشکوک و دیوان شعری است که شامل دو هزار مَثَل و پنجاه ورق می‌باشد و گفته شده که همگی اشعارش امثال و حکم و آداب است.
[۱۹] سزگين، محمد فؤاد، تاریخ التراث العربی، ج۳، ص۲۳۷.
گویند: وی ثنویت را به گونه‌ای نیکو برای مردم جلوه می‌داد.


برای مطالعه بیشتر به منابع زیر مراجعه شود.


۱. خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۹، ص۳۰۴.    
۲. ابن‌خلکان، احمد بن محمد، وفیات الاعیان، ج۲، ص۴۹۲.    
۳. سزگين، محمد فؤاد، تاریخ التراث العربی، ج۳، ص۲۳۶.
۴. ابن‌ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۴۱۱.    
۵. ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین، الاغانی، ج۳، ص۱۰۳.    
۶. حموی، یاقوت بن عبدالله، معجم الادباء، ج۴، ص۱۴۴۵.    
۷. عسقلانی، احمد بن علی، لسان المیزان، ج۳، ص۱۷۲.    
۸. کارل بروکلمان، تاریخ الادب العربی، ج۲، ص۱۷.
۹. سیدمرتضی علم‌الهدی، علی‌ بن حسین، الامالی، ج۱، ص۱۴۴.    
۱۰. ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۱۰، ص۲۶۹.    
۱۱. ابن‌ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۴۱۱.    
۱۲. صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج۱۶، ص۱۵۰.    
۱۳. ابن‌عساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینة دمشق، ج۲۳، ص۳۴۶.    
۱۴. ابن‌ شاکر کتبی‌، محمد، فوات‌ الوفیات‌، ج۲، ص۱۱۶.    
۱۵. ابن‌خلکان، احمد بن محمد، وفیات الاعیان، ج۲، ص۴۹۳.    
۱۶. زرکلی، خیرالدین بن محمود، الاعلام، ج۳، ص۱۹۳.    
۱۷. ابن‌ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۱۹۸.    
۱۸. ابن‌ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۲۰۹.    
۱۹. سزگين، محمد فؤاد، تاریخ التراث العربی، ج۳، ص۲۳۷.
۲۰. نویری، شهاب الدین، نهایة الارب فی فنون الادب، ج۳، ص۸۲.    
۲۱. ابن المعتز، عبدالله بن محمد، طبقات الشعراء، ص۸۹.    



• پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی، دائرة المعارف مؤلفان اسلامی، ج۱، ص۳۹۸، برگرفته از مقاله «ابوالفضل صالح بن عبدالقدوس ازدی».



جعبه ابزار