جهاد و شریعت و حقوق اسلامی (فقه سیاسی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
جهاد و شریعت و حقوق اسلامی در برخی مکاتب حقوقی معاصر،
جنگ پدیدهای فراتر از حقوق یا حتی ضدّ حقوق تلقی شده و رخدادی اجتماعی و مستقل از قواعد حقوقی دانسته میشود.
در مقابل،
اندیشه اسلامی جهاد را نه امری مافوق شریعت و نه ناقض مقررات حقوقی، بلکه بخشی از نظام حقوقی و مقید به قواعد آن میداند.
بر این اساس، جهاد ماهیتی حقوقی دارد و اهداف آن در چارچوب
عدالت و اجرای مقررات شرعی تعریف میشود.
مخاصمات مسلحانه در
اسلام، تحت حاکمیت قواعد عمومی
شریعت و
احکام خاص جهاد قرار دارند و هیچ وضعیت فردی یا بینالمللی خارج از قلمرو ضوابط شرعی تلقی نمیشود.
بر خلاف ديدگاههايى كه احياناً در مكتبهاى حقوقى معاصر ديده مىشود كه جنگ را پديدهاى مافوق
حقوق تلقى مىكند.
بر مبناى تفكر ناسيوناليستى و يا پوزيتيوليستى جنگ را رخدادى اجتماعى و بيگانه از مبانى و مقررات حقوق مىانگارند و يا بعضاً آن را ضد حقوق و ماهيتاً در جهت نفى مقررات حقوقى تلقى مىنمايند.
اسلام جهاد را جزیى از مقررات حقوقى و پايبند به آن مىداند و اصولاً ماهيت جهاد را يک قاعده حقوقى مىشمارد و اهداف آن را به اجراى مقررات مبتنى بر عدالت و قواعد حقوقى عادلانه محدود مىسازد.
در انديشه اسلامى، جهاد يک حالت ما فوق شريعت و يا ناقض مقررات شرع و حتى خارج از چارچوب قواعد عمومى شريعت نيست و به همين دليل است كه قواعد عمومى و نيز مقررات خاص حقوقى مربوط به
احکام جهاد، بر آن حاكمند و مخاصمات مسلحانه در چارچوب قواعد عمومى شريعت اسلام و نيز تحت مقررات شرعى خاص جهاد، گسترش و يا محدود و احياناً خاتمه مىيابد و هيچ نوع حالت مربوط به فرد، جامعه و روابط بينالملل از مقررات شريعت خارج نمىباشد.
•
عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، ج۵، ص۲۱۸-۲۱۹.
