شیخ یوسف بحرانی (شعر عاشورایی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
شیخ یوسف بن احمد بن ابراهیم بحرانی، معروف به
صاحب حدائق، متولد ۱۱۰۷ ه.ق در قریه ماحوز بحرین، از برجستهترین علمای امامیه و شیخ اخباریه بود.
او تحصیلات فقهی، ادب و بلاغت را نزد پدرش آموخت.
بحرانی، پس از بحرانهای امنیتی و کوچ خانواده به ایران، در شهرهای مختلف از جمله کرمان، شیراز و فسا به تدریس و تألیف پرداخت.
وی در کربلا مدرسهای بزرگ تاسیس کرد و به سمت مرجعیت و زعامت علمی رسید.
یوسف بحرانی، پس از بیست سال رهبری علمی، در سال ۱۱۸۶ ه.ق در کربلا وفات یافت و در حرم حسینی دفن شد.
آثار مهم او شامل
الحدائق الناصریه،
الدرر النجفیه و دیگر کتب فقهی و حدیثی است.
شیخ یوسف، معروف به
صاحب حدائق، به سال ۱۱۰۷ ه.ق در قریهی ماحوز،
متولّد شد.
وی از اعاظم علمای امامیه و شیخ اخباریهی عصر خویش و از فقهای طراز اول شیعه است.
بحرانی، مقدمات علوم و فنون و ادب و بلاغت را نزد پدرش آموخت.
در سال ۱۱۲۶ هجری که خوارج، بحرین را به محاصرهی خود درآورده و کشتار عظیمی نمودند و به قتل و غارت شیعیان پرداختند، خانوادهاش از بحرین به قطیف کوچ کردند امّا او که ارشد اولاد پدر بود جهت تصفیهی امور پدر و ارسال کتب مدتی در بحرین بود که با مشکلات بسیار مواجه گشت و بالاخره به خانواده پیوست.
پدر وی در قطیف درگذشت و
بحرانی از همان آغاز جوانی مسئولیت زندگی خانوادهی خود را بر عهده گرفت امّا از تحصیل دست نکشید.
او با آرامش اوضاع بحرین به وطن بازگشت و به حوزهی درس علمای بحرین چون شیخ احمد بلادی و شیخ عبداللّه بلادی پیوست و مدارج عالی اجتهاد را طی کرد و به تدریس و زعامت اشتغال یافت.
در سال ۱۱۳۵ هجری که بحرین جزیی از ایران بود و اصفهان پایتخت صفویه به دست محمود افغان سقوط کرد، برای بار دوّم هرج و مرج و ناآرامی در بحرین از سر گرفته شد و
یوسف بحرانی به شهرهای دیگر ایران چون کرمان، شیراز، فسا هجرت کرد.
کتاب مشهورش الحدائق الناضرة فی احکام العترة الطاهرة را در آن شهرها آغاز کرد.
با به قدرت رسیدن اصولیّون در اکثر شهرهای ایران، به خانهی او نیز که از اخباریان صرف و تندرو بود در فسا حمله کردند و تمامی کتابخانهی او را غارت نمودند.
او سپس به قزوین رفت و از آنجا به قصد عتبات عالیات وارد عراق شد و در کربلا مقیم گشت و مدرسهی فکری خویش را که یکی از بزرگترین مراکز علمی شیعه است تاسیس نمود و عهدهدار تدریس در ضلع غربی صحن امام حسین (علیهالسّلام) شد و مسجد بزرگی نیز در نزدیکی آستانهی حسینی بنا کرد که تا امروز به نام او مشهور است و در آن به امامت و تدریس و فتوی مشغول گردید.
ورود
بحرانی به کربلا با زعامت وحید بهبهانی بر حوزهی علمیّهی نجف میباشد، او که از اصولیون و مخالفین سرسخت اخباریه بود، بارها با
یوسف بحرانی مناظراتی داشته است.
بحرانی، کمکم از اخباریان میانهرو گشت که مشرب ملایماش از مؤلفاتاش کاملا نمایان است.
شیخ یوسف، مؤلفات و مصنفات مهم و نافعی از خود باقی گذاشته است که آقا بزرگ تهرانی در الذریعه، آنها را معرفی کرده است.
مهمترین آثار او عبارتاند از:
•
الحدائق الناصریه،
•
الدرر النجفیه،
•
سلاسل الحدید فی تقیید ابن ابی الحدید،
•
الشهاب الثاقب فی معنی الناصب،
•
الکشکول،
•
الاربعون حدیثا فی مناقب امیرالمؤمنین (علیهالسّلام).
یوسف بحرانی، پس از بیست سال ریاست و رهبری به سال ۱۱۸۶ هجری در کربلا وفات یافت و تشییع شکوهمندی از او به عمل آمد و تمامی حوزههای علمیّه در نجف و کربلا
تعطیل گردید و در پیشاپیش جمعیّت انبوه تشییعکنندگان، بزرگترین مخالف فکری او آیةاللّه وحید بهبهانی حرکت میکرد و نماز را بر او خواند و در رواق مطهر شرقی آستانهی حسینی به خاک سپرده شد.
اکنون بقعهی او در حرم مطهّر حسینی، مزار معروفی است.
| | |
| و اعّد علیّ حدیث وقعة نینوی • • • • • و لواعج الاشجان فی ساحاتها | | |
| للّه ایة وقعة لمحمّد • • • • • فی کربلاء اربت علی وقعاتها | | |
| الجسم منها بالعراء و روحها • • • • • فی سندس الفردوس من جنّاتها | | |
| نفسی لآل محمّد فی کربلاء • • • • • محروقة الاحشاء من کرباتها | | |
| ترنوا الفرات بغلة لا تنطفی • • • • • عطشا و ما ذاقت لطعم فراتها | | |
| و حریم آل محمّد مسبیة • • • • • بین العدی تقتاد فی فلواتها | | |
| نفسی لزینب و السّبایا حسّرا • • • • • تبکی و منظرها الی اخواتها | | |
| | |
| | |
۱ - علی (علیهالسّلام) حدیث واقعهی کربلا را بیان فرمود اگر چه اندوه و مصیبت بسیاری در دامن داشت.
۲ - کدام واقعه برای رسولاللّه (صلّیاللهعلیهوآله) سختتر از واقعهی کربلا بود.
۳ - جسمهای آنان در سرزمین کربلا بر روی خاک افتاده، در حالی که روحشان در فردوس برین است.
۴ - جانام برای خاندان پیامبر (صلّیاللهعلیهوآله) در کربلا به سبب مصیبت و اندوههای سخت آنان آتش گرفته است.
۵ - فرات به تشنگی آنان نگریست و عطش را نفی نکرد و میدانست که آنها تشنه هستند، در حالی که طعم فرات را نچشیدند.
۶ - و حریم آل رسولاللّه (صلّیاللهعلیهوآله) در آن دشت بیآب و علف اسیر در دست دشمنان بودند.
۷ - جان من برای زینب و اسیران کربلا و صحنهی کربلا میگرید.
| | |
| فمتی امام العصر یظهر فی الوری • • • • • یحیی الشریعة بعد طول مماتها | | |
| و متی نری الرایات تشرق نورها • • • • • و کتائب الاملاک فی خدماتها | | |
| یا رب عجل نصره و انصر به • • • • • اشیاعه اللهفا و خذ ثارا تبا | | |
| | |
| | |
۱ - کی امام عصر (عجلاللهتعالیفرجهالشریف) ظهور میکند و شریعت را بعد از مردن، زنده میگرداند؟
۲ - کی پرچمهایی را میبینیم که نورشان روشنکننده است؟
۳ - خدایا در ظهورش تعجیل فرما و به وسیلهی یاراناش پیروز گردان تا انتقام خون شهیدان کربلا را بگیرد.
محمدزاده، مرضیه، دانشنامه شعر عاشورایی، ج۱، ص۴۶۴.
