• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

نمایندگی تجارتی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



عاملی (نمایندگی تجارتی) از مباحث مطرح در علم حقوق بوده و عامل کسی است که از طرف دیگری و به نام او و برای او کار انجام می‌دهد.



عامل در لغت به معنای «عمل‌کننده، کارگر و کسی که امور مالی یا ملکی کسی دیگر را اداره کند» می‌باشد. در اصطلاح حقوقی مدنی و تجارت، عامل به کسی گفته می‌شود که از طرف دیگری و به‌نام او و برای او کار انجام می‌دهد خواه وکیل باشد خواه نماینده قانونی (مانند ولی قهری و وصی و قیم).


عامل بودن و انجام عملیات تجارتی به عنوان عامل یکی از اقسام نمایندگی تجارتی است. قانون تجارت به قائم مقام تجارتی و سایر نمایندگان تجارتی پرداخته که فقط تحت امر یا وکالت از طرف صاحب تجارتخانه عمل می‌کنند، در صورتی که امروزه نمایندگان تجارتی اقسام مختلفی دارند، برخی از آنها مستقل عمل می‌کنند و برخی به نام آمر خود. نمایندگان تجارتی ممکن است حتی به صورت حق‌العمل کار عمل کنند.
در هر صورت امروزه نمایندگان تجارتی به عنوان قائم مقام، وکیل تجارتی، عامل، نمایندۀ انحصاری، نماینده غیر انحصاری، مامور وصول و غیره نامیده می‌شوند. بنابراین نمایندگان تجارتی را می‌توان به دو نوع تقسیم کرد:

۲.۱ - نمایندگان تجارتی غیر مستقل

این نمایندگان به نام صاحب تجارت‌خانه عمل می‌کنند و کلیه امور را به نام و به حساب آمر خود انجام می‌دهند. به اینان نماینده یا قائم مقام تجارتی هم گفته می‌شود. بنابراین صرف نظر از عنوانی که شخص دارد (اعم از عاملی، نماینده، وکیل تجارتی، قائم مقامی و غیره) اگر اعمال تجارتی خود را بنام صاحب تجارت‌خانه و به حساب او انجام دهد نماینده تجارتی غیر مستقل است که عاملی هم از این قسم نمایندگی تجارتی است.
ماهیت چنین قائم مقامی و نمایندگی نیابت وکالت است لکن نیازها و اقتضائات خاص حقوق تجارت و بازرگانی موجب شده است قانون‌گذار احکام خاصی در راستای اصول حاکم بر تجارت (سرعت و اعتماد) برای این تأسیس حقوقی، پیش‌بینی کند، اصولی مانند عدم امکان تحدید اختیارات مگر اینکه مشتریان از آن مطلع باشند؛ لزوم ثبت عزل قائم مقام تجارتی برای جلوگیری از فریب خوردن مشتریان. چون ماهیت نمایندگی تجارتی، وکالت است پس هر کجا مقررات خاصی جهت تحدید این تأسیس حقوقی در قانون تجارت و مقررات مربوطه، مقرر شده باشد به آن عمل می‌کنیم و الّا به اصول و قواعد کلی وکالت مراجعه می‌نماییم.

۲.۲ - نمایندگان تجارتی مستقل

این نمایندگان کارها و فعالیت‌های تجارتی خود را به طور مستقل انجام می‌دهند و تنها مطابق قراردادی که با طرف صاحب کار خود دارند، متعهد هستند. نماینده تجارتی مستقل، تاجر محسوب می‌شود زیرا اجناس را از صاحب کار خریداری می‌کند و بنام و به حساب خود بفروش می‌رساند.
[۱] عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، ص۸۵۶، تهران، امیرکبیر، ۱۳۸۱، چاپ بیست و دوم.
[۲] جعفری لنگرودی، محمد، ترمینولوژی حقوق، ص۴۴۲، تهران، کتاب‌خانه گنج دانش، ۱۳۸۰، چاپ یازدهم، ش۳۵۱۱.
[۳] ستوده تهرانی، حسن، حقوق تجارت، ج۴، ص۹۱، تهران، نشر دادگستر، ۱۳۸۰، چاپ چهارم.
[۴] دمرچیلی، محمد، قانون تجارت در نظم حقوقی کنونی، ص۷۲۸، تهران، نشر خلیج‌فارس، ۱۳۸۱، چاپ دوم.



۱. عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، ص۸۵۶، تهران، امیرکبیر، ۱۳۸۱، چاپ بیست و دوم.
۲. جعفری لنگرودی، محمد، ترمینولوژی حقوق، ص۴۴۲، تهران، کتاب‌خانه گنج دانش، ۱۳۸۰، چاپ یازدهم، ش۳۵۱۱.
۳. ستوده تهرانی، حسن، حقوق تجارت، ج۴، ص۹۱، تهران، نشر دادگستر، ۱۳۸۰، چاپ چهارم.
۴. دمرچیلی، محمد، قانون تجارت در نظم حقوقی کنونی، ص۷۲۸، تهران، نشر خلیج‌فارس، ۱۳۸۱، چاپ دوم.



سایت پژوهه، برگرفته از مقاله «نمایندگی تجارتی»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۹/۰۲/۲۳.    


رده‌های این صفحه : حقوق تجارت | حقوق خصوصی




جعبه ابزار