آیه خیر البریه (فرهنگ شیعه)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
آیه خیر البریه، از آیات مطرح شده مهم در
علم کلام است.
آیه خیر البریه، در شأن
حضرت علی (علیه‌السّلام) و پیروان او نازل شده است.
بر اساس روایات فراوان از
شیعه و
سنی، این آیه برترین آفریدگان را پس از
پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله)، علی (علیه‌السّلام) و شیعیان او معرفی می‌کند.
پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) در
تفسیر این آیه، علی (علیه‌السّلام) و شیعیان‌اش را بهترین آفریدگان خواند و وعده دیدار در
حوض کوثر را به آنان داد.
از این روایت هم‌چنین برمی‌آید که اصطلاح «شیعه» در عصر پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) و به دست ایشان پدید آمده است.
(إِنَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ أُولئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَريَّةِ).
ترجمه: در حقیقت کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته کرده‌اند، آنان‌اند که بهترین آفریدگان‌اند.
این
آیه در شأن حضرت علی بن ابی‌طالب (علیه‌السّلام) نازل شده است.
از
جابر بن عبدالله انصاری نقل کرده‌اند که گفته است:
روزی با پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) کنار
کعبه نشسته بودیم که علی (علیه‌السّلام) پیش ما آمد. چون چشم پیامبر(صلّی‌الله‌علیه‌وآله) به وی افتاد، فرمود: «برادرم آمد!» آن گاه رو به سوی کعبه کرد و فرمود: «به خدای این خانه سوگند که این مرد پیش از همه شما به خدا ایمان آورده و بیشتر از همه شما خدا را فرمان برده است و از همه شما به پیمان الهی وفادارتر است و بیشتر از شما به حکم خدا داوری کرده است و در تقسیم بیت‌المال دادگرتر است و در رفتار با رعیت بهتر است و مقام‌اش والاتر است.»
در این هنگام بود که آیه
(إِنَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ ...) نازل شد و از آن پس هر گاه علی (علیه‌السّلام) می‌آمد، اصحاب پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) می‌گفتند: «بهترین آفریده خدا پس از پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) آمد!»
.
روایاتی فراوان از شیعه و سنی نقل است که بنا بر آن‌ها مراد از «
هُم خیر البریه»، علی (علیه‌السّلام) و پیروان او است
.
مقاتل بن سلیمان از
ابن عباس روایت کرده است که این آیه در شأن امام علی (علیه‌السّلام) و
اهل بیت (علیهم‌السّلام) او نازل شده است
.
در روایتی از ابوبرزه نقل است که چون پیامبر اسلام (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) این آیه را قرائت کرد، فرمود: «یا علی! آنان، تو و شیعیان‌ات هستید و وعده من و شما، حوض کوثر!»
با بررسی این آیه و احادیثی که آن را تفسیر کرده‌اند، بر می‌آید که خداوند و پیامبر گرامی‌اش (صلّی‌الله‌علیه‌وآله)، شایسته‌ترین کس به خلافت را معرفی کرده‌اند تا امامت و هدایت
امت به دست شایستگان افتد و مسلمانان از گمراهی و حیرانی در امان مانند.
نیز از این روایات می‌توان فهمید که اصطلاح «شیعه» در عصر پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) و به دست ایشان پدید آمده و میان مسلمانان رواج یافته است.
جمعی از نویسندگان، فرهنگ شیعه، ج۱، ص۴۸.
