آیه خیر البریه (فرهنگ شیعه)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
آیه خیر البریه (بینّه/ ۷) در شأن حضرت علی (علیهالسّلام) و پیروان او نازل شده است.
بر اساس روایات فراوان از شیعه و سنی، این آیه برترین آفریدگان را پس از پیامبر (صلّیاللهعلیهوآله)، علی (علیهالسّلام) و شیعیان او معرفی میکند.
پیامبر (صلّیاللهعلیهوآله) در تفسیر این آیه، علی (علیهالسّلام) و شیعیاناش را بهترین آفریدگان خواند و وعده دیدار در حوض کوثر را به آنان داد.
از این روایت همچنین برمیآید که اصطلاح «شیعه» در عصر پیامبر (صلّیاللهعلیهوآله) و به دست ایشان پدید آمده است.
إِنَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ أُولئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَريَّةِ (بینّه/ ۷).
ترجمه: در حقیقت کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته کردهاند، آناناند که بهترین آفریدگاناند.
این آیه در شأن حضرت علی بن ابیطالب (علیهالسّلام) نازل شده است.
از جابر بن عبدالله انصاری نقل کردهاند که گفته است: روزی با پیامبر (صلّیاللهعلیهوآله) کنار کعبه نشسته بودیم که علی (علیهالسّلام) پیش ما آمد. چون چشم پیامبر
(صلّیاللهعلیهوآله) به وی افتاد، فرمود: «برادرم آمد!» آن گاه رو به سوی کعبه کرد و فرمود: «به خدای این خانه سوگند که این مرد پیش از همه شما به خدا ایمان آورده و بیشتر از
همه شما خدا را فرمان برده است و از همه شما به پیمان الهی وفادارتر است و بیشتر از شما به حکم خدا داوری کرده است و در تقسیم بیتالمال دادگرتر است و در رفتار با رعیت
بهتر است و مقاماش والاتر است.»
در این هنگام بود که آیه «إِنَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ ...» نازل شد و از آن پس هر گاه علی (علیهالسّلام) میآمد، اصحاب پیامبر (صلّیاللهعلیهوآله) میگفتند: «بهترین آفریده
خدا پس از پیامبر (صلّیاللهعلیهوآله) آمد!» (شواهد التنزیل، ۲/ ۴۶۷؛ نمونه بینات در شأن نزول آیات، ۸۷۴؛ تفسیر نمونه، ۲۷/ ۲۱۰)
روایاتی فراوان از شیعه و سنی نقل است که بنا بر آنها مراد از «هُم خیر البریه»، علی (علیهالسّلام) و پیروان او است (تفسیر نمونه، ۲۷/ ۲۱۰).
مقاتل بن سلیمان از ابن عباس روایت کرده است که این آیه در شأن امام علی (علیهالسّلام) و اهل بیت (علیهمالسّلام) او نازل شده است (مجمع البیان، ۱۰/ ۵۲۴).
در روایتی از ابوبرزه نقل است که چون پیامبر اسلام (صلّیاللهعلیهوآله) این آیه را قرائت کرد، فرمود: «یا علی! آنان، تو و شیعیانات هستید و وعده من و شما، حوض کوثر!» (شواهد التنزیل، ۲/ ۴۶۱)
با بررسی این آیه و احادیثی که آن را تفسیر کردهاند، بر میآید که خداوند و پیامبر گرامیاش (صلّیاللهعلیهوآله)، شایستهترین کس به خلافت را معرفی کردهاند تا امامت و هدایت
امت به دست شایستگان افتد و مسلمانان از گمراهی و حیرانی در امان مانند.
نیز از این روایات میتوان فهمید که اصطلاح «شیعه» در عصر پیامبر (صلّیاللهعلیهوآله) و به دست ایشان پدید آمده و میان مسلمانان رواج یافته است.
خطیبی کوشکک، محمد، فرهنگ شیعه، ج۱، ص۴۸.
