• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

افوه حمّانی (شعر عاشورایی)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف





ابو الحسین علی بن محمّد بن جعفر، از سادات حسینی و اهل کوفه، شاعر، خطیب و فقیه نوآور بود.
شعر او ترکیبی از زیبایی و تندی است، با سبک‌حسن و تلفیق‌حسن، حماسی و پر از پندهای دینی که در آن به شجاعت و عظمت اهل بیت (علیهم‌السلام) پرداخته می‌شود.




ابو الحسین علی بن محمّد از سادات حسینی، از نسل زید شهید و متوفّی به سال ۳۰۱ هجری است.
وی از مردم حمان کوفه و از قبیله بنی تمیم و معروف به «افوه حمّانی» است.
به جهت بزرگی دهان و بیرون زدن دندانهایش به «افوه» شهرت داشت.



یکی از بزرگان خطبا و شعرای نوآور بنی‌هاشم است که نام او و شعر او معروف خاص و عام گشته و همه او را به حسن سبک و حسن تلفیق می‌شناسند.
گذشته از اینها علم فراوان، عظمت خانواده، بزرگواری و شخصیت بارز و نسب علوی پربرکت او باعث شد که به بلندترین قلّه‌ی عظمت برسد.
وی مفتی، فقیه، خطیب، شاعر، مدرس و سخنگوی بنی‌هاشم بود، مقام او در شاعری بین بنی‌هاشم مانند عبداللّه بن المعز در میان بنی عباس بود.
دیوان بزرگ داشت و قصائد حماسی در مناقب اهل بیت (علیه‌السّلام) می‌سرود که منتخبی از آنها در الغدیر مسطور است.



از حمّانی فرزندان با شخصیت و دودمانی از علما، پیشوایان و شخصیت‌های بزرگ که برخی در طلیعه شعرا و ادبا و خطبا قرار گرفته‌اند به‌جا مانده است.
خاندان مشهور قزوینی که بنیادهای اصیل و عمیقی در علم و فضل و ادب داشته و در شهرهای مختلف عراق می‌زیند از فرزندان حمانی می‌باشند.


وى اشعارى در مورد حسنین (علیهما السّلام) سروده است كه نمونه‌اى از آن را مى‌آوريم:
انتما سیّدا شباب الجنا• • • • • ن یوم الفوزین و الروعتین
یا عدیل القرآن من بین ذا الخلق• • • • • و یا واحدا من الثقلین
انتما و القرآن فی الارض مذا• • • • • زل مثل السّماء و الفرقدین
فهما من خلافة اللّه فی الار• • • • • ض بحقّ مقام مستخلفین
قاله الصادق الحدیث و لن• • • • • یفترقا دون حوضه واردین
[۲] امینی، عبدالحسین، الغدیر، ج۳، ص۶۵.     در این اشعار به حدیثی از رسول اللّه (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) اشاره شده که فرمود: «انّی تارک فیکم الثّقلین کتاب اللّه و عترتی و انّهما لن یفترقا حتّی یردا علی الحوض» من در میان شما دو چیز گرانقدر به جای می‌گذارم کتاب خدا و اهل بیتم، همانا این دو هیچگاه از یکدیگر جدا نخواهند شد تا در حوض کوثر به من باز گردند

شما دو آقای جوانان بهشتید، روزی که دو پیروزی و دو ترس در پیش است.
ای همپایه‌ی قرآن در میان خلق و ای آنکه یکی از دو وزنه‌ی گرانبهایید.
مثل شما و قرآن از روز نخست مثل آسمان و دو ستاره فرقدان است.
پس آن دو (کتاب و عترت) به جای مستخلف خود در روی زمین به حق خلافت الهی دارند.
و این بیان راست گفتار است که تا نزد حوض کوثر که بر او وارد شوند هیچگاه از هم جدا نشوند.


۱. نام یکی از محلات کوفه است و نام قبیله‌ای از تمیم که فرزندان حمّان بن عبد العزیز بن کعب بن سعد بن زید مناة بن تمیم‌اند.    
۲. امینی، عبدالحسین، الغدیر، ج۳، ص۶۵.     در این اشعار به حدیثی از رسول اللّه (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) اشاره شده که فرمود: «انّی تارک فیکم الثّقلین کتاب اللّه و عترتی و انّهما لن یفترقا حتّی یردا علی الحوض» من در میان شما دو چیز گرانقدر به جای می‌گذارم کتاب خدا و اهل بیتم، همانا این دو هیچگاه از یکدیگر جدا نخواهند شد تا در حوض کوثر به من باز گردند



محمدزاده، مرضیه، دانشنامه شعر عاشورایی، ج۱، ص۱۲۴.    






جعبه ابزار