تجاوز عامل اصلی تهدیدکننده امنیت (فقه سیاسی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
تجاوز عامل اصلی تهدیدکننده امنیت تجاوز در اندیشه اسلامی به عنوان یکی از بنیادیترین عوامل تهدیدکننده
امنیت فردی، اجتماعی و بینالمللی شناخته میشود.
اسلام تجاوزگران را مستوجب مجازات میداند و مقابله به مثل، دفاع مشروع و اقدام علیه تجاوز را مجاز میشمرد.
قرآن و
احادیث، آثار متجاوز بر خود او و مسئولیت وی در برابر
خداوند را روشن کردهاند.
در عرصه بینالمللی، ملل متحد و منشور آن، اقدام تجاوزکارانه را تعریف و معیارهای آن را مشخص کردهاند.
تجاوز به حريم حقوق ديگران همواره موجب دشمنى و به مخاطره افتادن امنيت بوده است.
هنگامى كه دولتى بر حريم قلمرو
سرزمین و متملكات و ساير حقوق دولتى ديگر تجاوز مىكند، با همين عمل، امنيت بينالمللى نقض و حرمت آن شكسته مىشود و امنيت قلمروهاى ديگر نيز به مخاطره مىافتد.
اسلام با توجه به نقشى كه ریشهكن كردن تجاوز در تضمین امنیت و استمرار آن دارد.
تجاوز را جز در مورد ستمکاران
(فَلاٰ عُدْوٰانَ إِلاّٰ عَلَى اَلظّٰالِمِينَ.) (تجاوز جز در مورد ستمكاران روا نيست.)
گناهى بزرگ و مستوجب سختترین مجازاتها شمرده و مرتكب آن را ستمکار خوانده است:
(وَ مَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اَللّٰهِ فَأُولٰئِكَ هُمُ اَلظّٰالِمُونَ.) (كسى كه حدود الهى را مورد تجاوز قرار دهد از ستمكاران است.)
قرآن بازگشت تجاوز و آثار آن را به خود متجاوز مىداند:
(وَ مَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اَللّٰهِ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ.) (كسى كه حدود الهى را تجاوز كند به خويشتن ستم روا داشته است.)
جزای متجاوز را تجاوز به مثل مىشمارد.
(فَمَنِ اِعْتَدىٰ عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اِعْتَدىٰ عَلَيْكُمْ.) (كسى كه به شما تجاوز كرد به همان ميزان به او تجاوز كنيد.)
در مقابله به مثل نیز تعدی از حد مجاز و تجاوز را محکوم شده است:
(وَ قٰاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللّٰهِ اَلَّذِينَ يُقٰاتِلُونَكُمْ وَ لاٰ تَعْتَدُوا.) (با كسانى كه با شما مىجنگند بجنگيد، ولى تجاوز نكنيد.)
سرانجام تجاوزکاران گرفتارى به بدترين كيفرها دانسته است:
(وَ مَنْ يَفْعَلْ ذٰلِكَ عُدْوٰاناً وَ ظُلْماً فَسَوْفَ نُصْلِيهِ نٰاراً.) (آنها كه دست به چنين كار تجاوزگرانه و ستمگرانه مىزنند در آينده زود در
آتش فرو خواهند غلطيد.)
بالاخره هشدار داده است كه
خدا به حال تجاوزگران آگاه است.
(إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُعْتَدِينَ.) (خداى تو بىشک به حال تجاوزگران آگاهتر است.)
تجاوز گاه در پوشش عنوانی فریبنده انجام میشود.
چنانکه
حضرت علی (علیهالسلام) در مورد
قرآن بر سر نیزه زدن
شامیان، در
صفین فرمود:
«فقلت لكم هذا امر ظاهره ایمان و باطنه عدوان.» (من به شما گفتم كه قرآن بر سر نيزه زدن دار و دسته
معاویه ظاهرش نشانه
ایمان ولى در نهان نوعى تجاوز است.)
تجاوز در منطق
اسلام شایسته
انسان نیست، بلکه خصلتی حیوانی است که از غرایز سرکش حیوانات درنده سرچشمه میگیرد:
«ان اسباع همها العدوان على غیرها.» (درندگان بيشترين توجهشان آن است كه به ديگران تجاوز نمايند.)
از دیدگاه اسلام متجاوز احترام ندارد و هرگاه مورد تجاوز قرار گیرد، علیه متجاوز اقدام مشابه جایز است:
«من بدأ فاعتدى فاعتدى عليه فلا قودله.» (كسى كه تجاوز را آغاز مىكند و سپس بر وى تجاوز مىشود و خونش ريخته مىشود خونبها ندارد.)
اسلام سکوت در برابر تجاوز را جایز نمیشمارد و مقابله با آن را حتی به زبان یا دل لازم میداند:
«من رأى عدوانا يعمل به و منكرا يدعى اليه فانكره بقلبه فقد سلم و برى و من انكره بلسانه فقد اجر و من انكره بالسيف لتكون كلمة الله العليا فذلك الذى اصاب سبيل الهدى.» (كسى كه تجاوزى را مشاهده مىكند كه انجام مىگيرد و عمل ناشايستى را كه بدان دعوت مىشود، بدل آن را بد انگارد، او سلامت خويش را بازيافته و از آن عمل برائت يافته است و كسى كه به زبان، آن را رد كند، پاداش مىيابد و آنكه با سلاح به مقابلهاش مىپردازد تا
توحید حاكم گردد، او راه
هدایت جسته است.)
برای ریشهکنی تجاوز، راهی جز مجازات متجاوز نیست و تنبیه او نه تنها خود را بازمیدارد، بلکه دیگران را نیز از پیروی راه متجاوز منع میکند.
هر نوع زیر پا گذاشتن
حق، تجاوز است و این حق میتواند فردی، اجتماعی و بینالمللی باشد.
نقض
حقوق شناختهشده ملتها تجاوز به آنها است و بارزترین آن تجاوز به حق
حاکمیت،
استقلال و تمامیت ارضی كشورهايى است كه از اين حقوق برخوردار هستند.
تجاوز در روابط بینالمللی میتواند ابعاد گستردهای داشته باشد و نوعی نقض امنیت بینالمللی به همراه دارد.
تجاوز ضد ارزشی است که تجزیهپذیر نیست، زیرا ناامنی ناشی از آن میتواند ملتهای غیرقربانی را نیز گرفتار کند و زمینه را برای تجاوزهای دیگر و گسترش ناامنی فراهم آورد و حتی خود متجاوز را قربانی کند.
•
عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، ج۳، ص۴۰۱-۴۰۳.
