حاکمیت قضائی و اهداف اساسی آن (فقه سیاسی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
حاکمیت قضایی و اهداف اساسی آن قوه قضائیه در
اسلام و
قانون اساسی ایران نهادی مستقل و واجد
حاکمیت قضایی است که مسئول حمایت از
حقوق فردی و اجتماعی مردم و تحقق
عدالت در جامعه است.
مراجعه به دستگاه قضایی و تسلیم در برابر
احکام آن، از نشانههای
ایمان و رعایت
احکام شرعی به شمار میآید.
قاضی باید دارای شایستگی، پاکی و
استقلال کامل باشد و قضاوت خود را تنها بر اساس
حق و عدالت انجام دهد، بدون تأثیرپذیری از هوای نفس، فشارهای سیاسی یا جذبههای مادی.
اهداف اصلی قوه قضائیه شامل حمایت از
حقوق و امنیت افراد و جامعه و تأمین عدالت اجتماعی است.
دستگاه صلاحيتدار قضایى در
نظام اسلامی از استقلال نيز پا فراتر مىنهد و از حق الزامى
حاکمیت قضایى برخوردار مىگردد.
منظور از حاكميت قضایى لزوم مراجعه به مراجع صلاحيتدار قضایى و تسليم در برابر احكام آن است كه در اين
آیه آمده است:
(إِنَّمٰا كٰانَ قَوْلَ اَلْمُؤْمِنِينَ إِذٰا دُعُوا إِلَى الله وَ رَسُولِهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ أَنْ يَقُولُوا سَمِعْنٰا وَ أَطَعْنٰا) قرآن مراجعه به دستگاه قضاء اسلامى و تسليم در برابر آن را شرط ايمان و نشانه اسلام شمرده است:
(فَلاٰ وَ رَبِّكَ لاٰ يُؤْمِنُونَ حَتّٰى يُحَكِّمُوكَ فِيمٰا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لاٰ يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمّٰا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً) و در جایى ديگر قرآن سرپيچى از دادگاه اسلامى را علامت
نفاق دانسته است:
«وَ إِذٰا قِيلَ لَهُمْ تَعٰالَوْا إِلىٰ مٰا أَنْزَلَ الله وَ إِلَى اَلرَّسُولِ رَأَيْتَ اَلْمُنٰافِقِينَ يَصُدُّونَ عَنْكَ صُدُوداً»
اين نوع استقلال و آزادى و اقتدار قضایى براى دادگاه و قاضى به منظور آن است كه هر نوع مانع و مشكلى از سر راه تأمين عدالت اجتماعى و حقوق افراد برداشته شود.
هيچ قدرتى نتواند بر دستگاه قضایى اعمال نفوذ و اثر غير عادلانه بگذارد و اصولاً
قضاوت از محور قدرت جدا و بر اساس حق استقرار يابد.
اهداف اساسى قوه قضائيه كه ضمن تعريف آن در اصل يكصد و پنجاه و ششم آمده به قرار زير است:
- پشتيبانى از حقوق و آزادیها و امنيت مالى و جانى و عرضى افراد جامعه در برابر تعرضات افراد ديگر و گروهها و دولت؛
- حمايت از حقوق و امنيت جامعه در برابر تعرضات افراد و گروهها؛
- تأمين عدالت در سراسر جامعه.
•
عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، ج۱، ص۳۵۱-۳۵۲.
