• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

حصر1

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



حصر به اختصاص دادن یکی از دو چیز « موضوع و حکم » به دیگری اطلاق می‌شود.



حصر، در لغت به معنای احاطه ، تحدید ( حد و اندازه معین کردن برای چیزی) و تعدید (شمردن) است و در اصطلاح ادیبان عرب، به معنای اثبات حکم برای موضوع مذکور و نفی حکم از غیر آن است.
[۱] ابن سینا، حسین بن عبدالله، اشارات وتنبیهات، ص۲۲۹.
[۲] ابن سینا، حسین بن عبدالله، اشارات وتنبیهات، ص۲۳۵.
[۳] نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، اساس الاقتباس، ص۸۲.
[۴] خوانساری، محمد، فرهنگ اصطلاحات منطقی، ص۹۹.



الفاظ مفید حصر، عبارت است از:
۱. اِلاّی استثنائیه؛
۲. اِنّما؛
۳. بل اضرابیه؛
۴. الفاظی که جایگاه طبیعی آنها در جمله تاخر است اما مقدم شده‌اند (مثل: تقدیم مفعول بر فعل؛ «ایاک نعبد و ایاک نستعین»)؛
۵. مسند الیه معرَّف به لام.
[۵] صلیبا، جمیل، فرهنگ فلسفی، ص۳۱۳.
[۶] صدر الدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، منطق نوین، ص۳۰۵.
[۷] قطب الدین شیرازی، محمود بن مسعود، درة التاج، منطق، جزء ۲، ص۵۶.
[۸] ابن ملکا، هبة الله بن علی، الکتاب المعتبرفی الحکمة، جزء ۱، ص۷۶.



اِلاّ ؛
اِنّما .


۱. ↑ ابن سینا، حسین بن عبدالله، اشارات وتنبیهات، ص۲۲۹.
۲. ↑ ابن سینا، حسین بن عبدالله، اشارات وتنبیهات، ص۲۳۵.
۳. ↑ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، اساس الاقتباس، ص۸۲.
۴. ↑ خوانساری، محمد، فرهنگ اصطلاحات منطقی، ص۹۹.
۵. ↑ صلیبا، جمیل، فرهنگ فلسفی، ص۳۱۳.
۶. ↑ صدر الدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، منطق نوین، ص۳۰۵.
۷. ↑ قطب الدین شیرازی، محمود بن مسعود، درة التاج، منطق، جزء ۲، ص۵۶.
۸. ↑ ابن ملکا، هبة الله بن علی، الکتاب المعتبرفی الحکمة، جزء ۱، ص۷۶.



فرهنگ نامه اصول فقه، تدوین توسط مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، برگرفته از مقاله «حصر».



جعبه ابزار