فرزندان مشرکان (عقاید و مذاهب)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
کشتن
فرزندان مشرکان، به‌ویژه زنان و کودکان، در
فقه اسلامی جایز نیست و
روایات نبوی بر
حرمت قتل آنان تأکید دارند.
فقهای
شیعه و
اهل‌سنت، اسارت زنان و کودکان
دشمن را
جایز دانسته‌اند، اما
ازارقه با استناد به
آیات قرآن، کشتن کودکان
کافران را نیز مجاز می‌شمردند.
متن این استدلال را رد می‌کند و میان حکم
کفر و جواز قتل تفاوت می‌گذارد.
اصل اساسى در مورد
دماء، حرمت اراقه و وجوب
صیانت از اراقه آن است و انسان ـ به طور مطلق ـ
خلیفه خدا در
زمین است كه خون و
عرض و مالش براى ديگران محترم مى‌باشد و تعدّى بر هيچ يک از موارد مزبور جايز نيست مگر با دليل و
برهان.
به همين خاطر
خداوند سبحان در داستان پيامبرش
موسی، مى‌فرمايد:
(أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكيَّةً بِغَيْرِ نَفْس لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا نُكْرًا) (آيا انسان پاكى را كشتى بدون آنكه او كسى را كشته باشد؟ كار بدى كردى.)
و مى‌فرمايد:
(فَطَوَّعَتْ لَهُ نَفْسُهُ قَتْلَ أَخيهِ فَقَتَلَهُ فأَصْبَحَ مِنَ الْخاسِرينَ) (نفس سركش، كشتن برادر را بر او آسان جلوه داد و او برادر را كشت و از زيانكاران شد.)
و باز خداوند متعال مى‌فرمايد:
(قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ قَتَلُوا أَوْلاَدَهُمْ سَفَهًا بِغَيْرِ عِلْم) (آن‌هايى كه فرزندانشان را از روى نادانى و بدون علم مى كشند، زيان كرده‌اند.)
و مى‌فرمايد:
(وَ لاَ تَقْتُلوا أَوْلادَكُمْ مِنْ إِمْلاق نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَ إيّاهُمْ) (فرزندانتان را به خاطر گرسنگى نكشيد ما شما و آن‌ها را روزى مى دهيم.)
و مى‌فرمايد:
(وَ لا تَقْتُلوا النَّفْسَ الَّتی حَرَّمَ اللهُ إِلّا بِالْحَقِّ) (خون كسى را كه خداوند حرام كرده است نريزيد جز آنكه بر حق باشيد.)
و
(مَنْ قَتَلَ نَفْسًا بِغَيْرِ نَفْس أَوْ فَساد فی الأَرْضِ فَكَأَنَّما قَتَلَ النّاسَ جَميعًا) (اگر كسى، كسى را بى آنكه او قتلى كرده باشد يا فسادى در زمين انجام داده باشد، بكشد، مثل آن است كه تمامى مردم را كشته است) و آيات ديگرى از اين قبيل كه صراحت دارند به اينكه اصل اساسى و مرجع در مورد دماء حرمت است.
پس كشتن هيچ انسانى به طور
مطلق جايز نيست مگر آنكه در
قرآن حکیم و
سنت نبوی به جواز قتل او تصريح شده باشد.
از اين نظر،
اسلام خون
مسلمان،
ذمی،
کافر غیر حربی و وابستگان آن‌ها را حرام كرده است؛ زيرا فرزندان هر چند محكوم به هيچ تكليفى نيستند، اما در احكام، تابع
والدین خود هستند و اين از مواردى است كه حتى دو
فقیه هم در آن اختلاف ندارند.
اما
کافر حربی، خونش
هدر است ولى كودكان و فرزندان او جز در مواضع خاصى خونشان هدر نيست.
ابن قدامه مى‌گويد: از
اهل حرب، سه دسته به
اسارت گرفته مى‌شوند که یک دسته، زنان و كودكان هستند. كشتن آن‌ها جايز نيست و به مجرد اسارت،
مملوک مسلمانان مى‌شوند زيرا
پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) از كشتن زنان و كودكان
نهی فرموده است (و اين،
متفق علیه است) و او خودش وقتى آن‌ها را اسير مى‌گرفت، مملوک قرار مى‌داد.
اين سخن فقيه اهل‌سنت بود و امّا شيعه:
شیخ طوسی مى‌گويد: آدميان بر سه نوعند: زنان، كودكان، مبهم و بالغِ غير مبهم. اما زنان وكودكان به مجرد اسارت، مملوک مى‌شوند
محقق حلّی مى‌گويد: جانب چهارم، درباره اسيران است و آنان زنان و مردانند. زنان با اسارت مملوک مى‌شوند هر چند
جنگ برپا باشد و كودكان نيز حكم زنان را دارند.
در اين زمينه فتاواى ديگرى نيز از
فقهای اسلام به صورت
مستفیضه آمده است كه آنان در اين مورد، از سخنان پيامبر و خلفاى او، متابعت نموده‌اند.
کلینی از
معاویه بن عمار از ابى‌عبدالله روايت مى‌كند كه گفت: رسول خدا وقتى مى‌خواست سريّه‌اى را به جايى اعزام نمايد، آن‌ها را فرا مى‌خواند و پيش خود مى‌نشاند و مى‌فرمود: با نام و يارى خدا و در
راه خدا و در راستاى دين پيامبر او حركت كنيد. از
حدود الهی تجاوز نكنيد. كسى را
مُثله نكنيد.
ستم نكنيد. پيرمردان، كودكان و زنان را نكشيد. درختى را قطع نكنيد مگر آن كه مجبور به اين كارها شويد.
در اين مورد روايات متضافرى از پيشوايان شيعه نقل شده است.
بیهقی به سند خود از ابن عمر نقل مى‌كند: رسول خدا
بنی نضیر را كوچاند و
بنی قریظه را باقى گذاشت و بر آنان منت نهاد تا آنكه بعداً بنى قريظه سرِ جنگ آغاز كردند. آنگاه پيامبر، مردانشان را كشت و زنان، فرزندان و اموالشان را بين مسلمين قسمت نمود جز تعدادى از آن‌ها كه به پيامبر پيوستند و پيامبر به آن‌ها
امان داد و آن‌ها اسلام آوردند.
و نيز نافع نقل مى‌كند كه
عبدالله بن عمر به او گفت كه در يكى از جنگ‌هاى پيامبر، زنى كشته شد و از آن پس، پيامبر كشتن زنان و كودكان را منع نمود.
اين، حكم اسلام درباره كودكان و زنانِ
مشرکان و
کفار است. حالا بياييد فتواى ازارقه را درباره زنان و كودكانِ
کافر بررسى نماييم.
پيشواى آن‌ها كشتن كودكان ... را جايز مى‌داند و مى‌گويد:
نوح، پيامبر خدا كه عالم‌تر به
احکام خدا بود، مى‌گويد:
(رَبِّ لا تَذَرْ عَلَى الأَرْضِ مِنَ الْكافِرينَ دَيّارًا • إِنَّکَ إِنْ تَذَرْهُمْ يُضِلّوا عِبادَکَ وَ لا يَلِدوا إِلاّ فاجِرًا كَفَّارًا) (پروردگارا! در زمين از كافرين كسى را باقى مگذار اگر آن‌ها را باقى بگذارى بندگانت را گمراه مى‌كنند و جز فاجر و كافر به دنيا نمى آورند.)
نوح آن‌ها را با آنكه كودک بودند و قبل از آنكه به دنيا بيايند، كافر ناميد.
چگونه مى شود كه درباره قومى اين حكم درست باشد و درباره قوم ما درست نباشد؟ و حال آنكه خداوند متعال مى‌فرمايد:
(أَكُفّارُكُمْ خَيْرٌ مِنْ أولَئِكُمْ أَمْ لَكُمْ بَراءَةٌ فی الزُّبُرِ) (آيا كافران شما بهتر از آنانند يا براى شما برائت‌نامه‌اى در كتاب‌هاى آسمانى آمده است.)
حكم آنان (كافران) مانند حكم مشركان عرب است كه
جزیه از آن‌ها پذيرفته نمى‌شود و بين ما و آن‌ها جز شمشير و يا اسلام چيزى حاكم نيست. (مراجعه كنيد به نامه ابن ازرق در جواب نامه نجدة بن عامر)
از اين بيچاره پنهان مانده است:
اولا: تسميه آن‌ها به كافر به اين اعتبار نبوده كه آن‌ها در حال عدم كافر هستند چون اين مطلب بالاتفاق باطل است و يک شىء معدوم نمى‌تواند به يكى از اوصاف وجود، متصف شود؛ بلكه مقصود آن است كه فرزندان پس از قدم گذاشتن به عالم وجود، كافر مى‌شوند، چون در دامان پدران و مادران كافر پرورش مى يابند.
وراثت و محيط در فرزندان تأثير مى گذارد. پس (معنى آيه اين مى‌شود كه) آن‌ها در آينده، كسانى را به دنيا مى‌آورند كه از كافران مى‌گردند؛ مثل آنكه در فصل زمستان به درخت ميوه گفته شود ثمردار كه مقصود از آن، ثمردار بودنش در فصل ثمر است.
ثانياً: كودكان و زنان (كافران) هر چند محكوم به كفرند اما همان‌طور كه دانستيد پيامبراكرم (صلی‌الله‌عليه‌وآله‌وسلم) خون آن‌ها را حرام كرده است و تنها اسارت و مملوكيتشان را تجويز نموده است. بنابراين هر كافرى را نمى‌توان كشت. استدلال‌هاىی كه خصم بدان تمسک كرده است، سست‌تر از تار عنكبوت است.
ثالثاً: تمامى موارد مزبور درباره مشركان و كافران حقيقى مى‌باشد اما تسرى اين احكام به اهل قبله و مسلمانان كه به
یگانگی خدا و
رسالت پیامبر او گواهى مى‌دهند و
نماز را به پا مى‌دارند و
زکات را مى‌دهند و
روزه ماه رمضان را مى‌گيرند و فريضه
حج را به جا مى‌آورند بى‌معنى است. پس آيا مى‌توانيم كه چنين افرادى را به دليل آنكه مرتكب
گناه کبیره شده‌اند، كافر بناميم؟!
•
سبحانی، جعفر، فرهنگ عقاید و مذاهب اسلامی، ج۵، ص۵۴۳-۵۴۷.
