• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

محمد بن یحیی تمیمی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف





محمد بن یحیی تمیمی (۳۴۷-۴۱۶ ه) محدث و فقیه برجسته اهل قرطبه بود.
ایشان دانش‌آموخته شصت استاد از شهرهایی مانند مکه، مدینه، قیروان و قرطبه بود و در علوم مختلف چون فقه، حدیث، ادبیات عرب، تعبیر خواب و فن خطابه تخصص داشت.
او از علمای مالکی مذهب و در مناصب اجتماعی مانند قضاوت بجانه، اشبیلیه، و بلنسیه فعالیت کرد.
وی همچنین مشاور حقوقی و متولی دیوان عقد قراردادها در قرطبه بود.
از آثارش می‌توان به التعریف بمن ذکر فی موطأ مالک، الخطب و الخطباء و البشری فی تعبیر الرؤیا اشاره کرد.
او در سال ۴۱۶ه در سرقسطه درگذشت.



ابوعبداللّه محمد بن یحیی بن محمد بن عبداللّه تمیمی اندلسی مشهور به ابن حذّاء اهل قرطبه بود و در سال ۳۴۷ زاده شد. او از محدثان و فقیهان معروف قرطبه بود.
ایشان علاوه بر فقه و حدیث در علوم و فنون بسیاری چون ادبیات عرب، عقد قراردادها، فن خطابه و تعبیر خواب نیز تبحر داشت. فردی زیرک و باهوش بود.
وی از علمای مالکی مذهب بود.


ابوعبداللّه فراگیری دانش را از سال ۳۶۲ هجری قمری آغاز کرد و از محضر شصت استاد بهره علمی برد و به این منظور به شهرهای گوناگونی چون مکه، مدینه دمیاط و قیروان مسافرت کرد.
در قرطبه از استادانی چون ابوعمر تغلبی، ابوعیسی لیثی و ابوبکر بن زَرب دانش آموخته است.
در مکه از ابواسحاق دینوری و ابوعبداللّه بلخی علومی را فرا گرفته است.



محمد بن یحیی شاگردان بسیاری داشته که از او استفاده علمی کرده‌اند که از آن میان افرادی چون ابوعمر بن عبداللّه لبر، طرابلسی و ابن حصار را می‌توان نام برد.



تمیمی افزون بر مراتب علمی از مناصب اجتماعی و سیاسی به دور نبوده و مدتی قضاوت شهر بجانه، اشبیلیه و بلنسیّه را برعهده داشت.
مشاور حقوقی و متولی دیوان عقد قراردادها در قرطبه بود.


از ابن یحیی آثاری به جا مانده که عبارتند از:
• التعریف بمن ذکر فی موطأ مالک بن انس من النساء و الرجال؛
• الخطب و الخطباء؛
• البشری فی تعبیر الرؤیا؛
• اسماء الله تعالی؛
• الاستنباط لمعانی السنن و الاحکام؛
• الابناء علی اسماء الله می‌باشد.
[۷۲] ابن بشكوال، ابوالقاسم، الصله، ج۲، ص۵۰۷.




ابن خدّاء سرانجام به سرقسطه مهاجرت کرد و در همان‌جا در سال ۴۱۶ هجری قمری درگذشت۸ و در باب قبله دفن گردید.
[۸۷] ابن بشكوال، ابوالقاسم، الصله، ج۲، ص۵۰۷.


۱. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۲۸، ص۴۱۰.    
۲. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۳، ص۴۵۵.    
۳. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، العبر فی خبر من غبر، ج۲، ص۲۳۱.    
۴. ↑ صفدی، خلیل بن ابیک، الوافی بالوفیات، ج۵، ص۱۲۹.    
۵. ↑ بغدادی، اسماعیل بن محمد، هدیة العارفین، ج۲، ص۶۳.    
۶. ↑ زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج۷، ص۱۳۶.    
۷. ↑ ابن بشکوال، ابوالقاسم، الصله، ج۱، ص۶۲۶.    
۸. ↑ زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج۷، ص۱۳۶.    
۹. ↑ ابن عماد حنبلی، عبدالحی، شذرات الذهب، ج۵، ص۸۴.    
۱۰. ↑ یافعی، عبدالله بن اسعد، مرآة الجنان، ج۳، ص۲۳.    
۱۱. ↑ بغدادی، اسماعیل بن محمد، هدیة العارفین، ج۲، ص۶۳.    
۱۲. ↑ زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج۷، ص۱۳۶.    
۱۳. ↑ بغدادی، اسماعیل بن محمد، هدیة العارفین، ج۲، ص۶۳.    
۱۴. ↑ قاضی یحصبی، عیاض بن موسی، ترتیب المدارک، ج۸، ص۵.    
۱۵. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، العبر فی خبر من غبر، ج۲، ص۲۳۱.    
۱۶. ↑ صفدی، خلیل بن ابیک، الوافی بالوفیات، ج۵، ص۱۲۹.    
۱۷. ↑ حموی، یاقوت بن عبدالله، معجم الادباء، ج۶، ص۲۶۷۶.    
۱۸. ↑ قاضی یحصبی، عیاض بن موسی، ترتیب المدارک، ج۸، ص۵.    
۱۹. ↑ قاضی یحصبی، عیاض بن موسی، ترتیب المدارک، ج۸، ص۵.    
۲۰. ↑ قاضی یحصبی، عیاض بن موسی، ترتیب المدارک، ج۸، ص۶.    
۲۱. ↑ قاضی یحصبی، عیاض بن موسی، ترتیب المدارک، ج۸، ص۷.    
۲۲. ↑ قاضی یحصبی، عیاض بن موسی، ترتیب المدارک، ج۸، ص۵.    
۲۳. ↑ زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج۷، ص۱۳۶.    
۲۴. ↑ حموی، یاقوت بن عبدالله، معجم الادباء،، ج۶، ص۲۶۷۶.    
۲۵. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۲۸، ص۴۱۰.    
۲۶. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، العبر فی خبر من غبر، ج۲، ص۲۳۱.    
۲۷. ↑ صفدی، خلیل بن ابیک، الوافی بالوفیات، ج۵، ص۱۲۹.    
۲۸. ↑ ابن تغری بردی، یوسف، النجوم الزاهره، ج۴، ص۲۶۴.    
۲۹. ↑ ابن عماد حنبلی، عبدالحی، شذرات الذهب، ج۵، ص۸۴.    
۳۰. ↑ یافعی، عبدالله بن اسعد، مرآة الجنان، ج۳، ص۲۳.    
۳۱. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۲۸، ص۴۱۰.    
۳۲. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۳، ص۴۵۵.    
۳۳. ↑ ابن تغری بردی، یوسف، النجوم الزاهره، ج۴، ص۲۶۴.    
۳۴. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۲۸، ص۴۱۰.    
۳۵. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، العبر فی خبر من غبر، ج۲، ص۲۳۱.    
۳۶. ↑ ابن عماد حنبلی، عبدالحی، شذرات الذهب، ج۵، ص۸۴.    
۳۷. ↑ ابن عمیره، احمد بن یحیی، بغیه الملتمس، ص۱۶۳.    
۳۸. ↑ ابن بشکوال، ابوالقاسم، الصله، ج۱، ص۶۲۶.    
۳۹. ↑ قاضی یحصبی، عیاض بن موسی، ترتیب المدارک، ج۸، ص۷.    
۴۰. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، العبر فی خبر من غبر، ج۲، ص۲۳۱.    
۴۱. ↑ صفدی، خلیل بن ابیک، الوافی بالوفیات، ج۵، ص۱۲۹.    
۴۲. ↑ ابن عماد حنبلی، عبدالحی، شذرات الذهب، ج۵، ص۸۴.    
۴۳. ↑ یافعی، عبدالله بن اسعد، مرآة الجنان، ج۳، ص۲۳.    
۴۴. ↑ حموی، یاقوت بن عبدالله، معجم الادباء، ج۶، ص۲۶۷۶.    
۴۵. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۳، ص۴۵۵.    
۴۶. ↑ قاضی یحصبی، عیاض بن موسی، ترتیب المدارک، ج۸، ص۷.    
۴۷. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۲۸، ص۴۱۰.    
۴۸. ↑ صفدی، خلیل بن ابیک، الوافی بالوفیات، ج۵، ص۱۲۹.    
۴۹. ↑ بغدادی، اسماعیل بن محمد، هدیة العارفین، ج۲، ص۶۳.    
۵۰. ↑ زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج۷، ص۱۳۶.    
۵۱. ↑ قاضی یحصبی، عیاض بن موسی، ترتیب المدارک، ج۸، ص۷.    
۵۲. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۲۸، ص۴۱۰.    
۵۳. ↑ صفدی، خلیل بن ابیک، الوافی بالوفیات، ج۵، ص۱۲۹.    
۵۴. ↑ بغدادی، اسماعیل بن محمد، هدیة العارفین، ج۲، ص۶۳.    
۵۵. ↑ زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج۷، ص۱۳۶.    
۵۶. ↑ حموی، یاقوت بن عبدالله، معجم الادباء، ج۶، ص۲۶۷۶.    
۵۷. ↑ قاضی یحصبی، عیاض بن موسی، ترتیب المدارک، ج۸، ص۷.    
۵۸. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۲۸، ص۴۱۰.    
۵۹. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، العبر فی خبر من غبر، ج۲، ص۲۳۱.    
۶۰. ↑ صفدی، خلیل بن ابیک، الوافی بالوفیات، ج۵، ص۱۲۹.    
۶۱. ↑ ابن عماد حنبلی، عبدالحی، شذرات الذهب، ج۵، ص۸۴.    
۶۲. ↑ یافعی، عبدالله بن اسعد، مرآة الجنان، ج۳، ص۲۳.    
۶۳. ↑ اشبیلی، ابی‌بکر بن خیر، الفهرست، ص۲۳۴.    
۶۴. ↑ بغدادی، اسماعیل بن محمد، هدیة العارفین، ج۲، ص۶۳.    
۶۵. ↑ حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله، کشف الظنون، ج۱، ص ۲۴۶.    
۶۶. ↑ زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج۷، ص۱۳۶.    
۶۷. ↑ حموی، یاقوت بن عبدالله، معجم الادباء، ج۶، ص۲۶۷۶.    
۶۸. ↑ قاضی یحصبی، عیاض بن موسی، ترتیب المدارک، ج۸، ص۷.    
۶۹. ↑ حموی، یاقوت بن عبدالله، معجم الادباء، ج۶، ص۲۶۷۶.    
۷۰. ↑ زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج۷، ص۱۳۶.    
۷۱. ↑ قاضی یحصبی، عیاض بن موسی، ترتیب المدارک، ج۸، ص۷.    
۷۲. ↑ ابن بشكوال، ابوالقاسم، الصله، ج۲، ص۵۰۷.
۷۳. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۲۸، ص۴۱۰.    
۷۴. ↑ صفدی، خلیل بن ابیک، الوافی بالوفیات، ج۵، ص۱۲۹.    
۷۵. ↑ حموی، یاقوت بن عبدالله، معجم الادباء، ج۶، ص۲۶۷۶.    
۷۶. ↑ قاضی یحصبی، عیاض بن موسی، ترتیب المدارک، ج۸، ص۷.    
۷۷. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۲۸، ص۴۱۰.    
۷۸. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۳، ص۴۵۵.    
۷۹. ↑ زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج۷، ص۱۳۶.    
۸۰. ↑ حموی، یاقوت بن عبدالله، معجم الادباء، ج۶، ص۲۶۷۶.    
۸۱. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۳، ص۴۵۵.    
۸۲. ↑ صفدی، خلیل بن ابیک، الوافی بالوفیات، ج۵، ص۱۲۹.    
۸۳. ↑ یافعی، عبدالله بن اسعد، مرآة الجنان، ج۳، ص۲۳.    
۸۴. ↑ بغدادی، اسماعیل بن محمد، هدیة العارفین، ج۲، ص۶۳.    
۸۵. ↑ حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله، کشف الظنون، ج۱، ص ۲۴۶.    
۸۶. ↑ زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج۷، ص۱۳۶.    
۸۷. ↑ ابن بشكوال، ابوالقاسم، الصله، ج۲، ص۵۰۷.
۸۸. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۳، ص۴۵۵.    
۸۹. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۲۸، ص۴۱۰.    
۹۰. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، العبر فی خبر من غبر، ج۲، ص۲۳۱.    
۹۱. ↑ صفدی، خلیل بن ابیک، الوافی بالوفیات، ج۵، ص۱۲۹.    
۹۲. ↑ ابن تغری بردی، یوسف، النجوم الزاهره، ج۴، ص۲۶۴.    
۹۳. ↑ ابن عماد حنبلی، عبدالحی، شذرات الذهب، ج۵، ص۸۴.    
۹۴. ↑ یافعی، عبدالله بن اسعد، مرآة الجنان، ج۳، ص۲۳.    
۹۵. ↑ اشبیلی، ابی‌بکر بن خیر، الفهرست، ص۲۳۴.    
۹۶. ↑ اشبیلی، ابی‌بکر بن خیر، الفهرست، ص۲۰۸.    
۹۷. ↑ اشبیلی، ابی‌بکر بن خیر، الفهرست، ص۱۱۰.    
۹۸. ↑ اشبیلی، ابی‌بکر بن خیر، الفهرست، ص۹۴.    
۹۹. ↑ بغدادی، اسماعیل بن محمد، هدیة العارفین، ج۲، ص۶۳.    
۱۰۰. ↑ حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله، کشف الظنون، ج۱، ص ۲۴۶.    
۱۰۱. ↑ زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج۷، ص۱۳۶.    



• پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی، دائرة المعارف مؤلفان اسلامی، برگرفته از مقاله «محمد بن یحیی تمیمی»، ج۳، ص۳۰۷.






جعبه ابزار