آغاز علم کلام (فرهنگ شیعه)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
آغاز علم کلام در میان مسلمانان مورد اختلاف است.
برخی متکلمان شیعی، نخستین مسئله کلامی را در ماجرای سقیفه میدانند که در آن درباره ملاک امامت (دفاع از پیامبر (صلّیاللهعلیهوآله)، خویشاوندی یا تنصیص) اختلاف شد.
اما در حقیقت، ریشه بحثهای استدلالی درباره اصول دین به خود قرآن، سخنان پیامبر اکرم (صلّیاللهعلیهوآله) و خطبههای امام علی (علیهالسّلام) بازمیگردد.
درباره آغاز بحثهای کلامی و اینکه چه وقت چنین دانشی میان مسلمین پدید آمد، اظهارنظر بسی دشوار است.
از منظر برخى متکلمان معاصر شیعى، ماجراى سقيفه بود که نخستین مسئله کلامى را میان مسلمین پدید آورد.
انصار، ملاک امامت را دفاع از پیامبر (صلّیاللهعلیهوآله) مىدانستند و مدعى شدند که خلیفه باید از میان آنان برگزیده شود.
شمارى از مهاجران، ملاک امامت را خویشاوندى با پیامبر (صلّیاللهعلیهوآله) دانستند و خود را شایسته زمامدارى پنداشتند و در برابر آنان گروهى تنصیص را مطرح کردند و على
(علیهالسّلام) را شایسته زمامدارى یافتند.
بدین سان، نخستین مسئله کلامى پدید آمد و اکنون نیز این مسئله عظیمترین باب را در علم کلام اسلامى به خود اختصاص داده است (مدخل مسائل جدید در علم کلام، ۱/ ۵).
اما حقیقت این است که بحثهای استدلالى درباره اصول دین اسلام از خود قرآن کریم آغاز شده است و در سخنان رسول اکرم (صلّیاللهعلیهوآله) و در خطب امیر بیان، على (علیهالسّلام) تعقیب و تفسیر گشته است.
خطیبی کوشکک، محمد، فرهنگ شیعه، ج۱، ص۲۶.
