• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

ابواسحاق ابراهیم بن علی مدنی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف


ابواسحاق ابراهیم بن علی مدنی معروف به ابن‌هَرْمَه (۹۰-۱۷۶ هـ)، شاعری توانمند، فصیح و خوش‌سخن در قرن دوم هجری قمری بود. اشعاری در مقام و فضیلت فرزندان حضرت فاطمه (علیهاالسّلام)، به وی نسبت داده است و در ستایش خلفای عباسی هم شعر سروده است.


ابواسحاق ابراهیم بن علی بن سلمة بن عامر فهری قرشی، معروف به ابن‌هَرْمَه، در سال ۹۰ هـ در مدینه به دنیا آمد و مدت زیادی از عمرش را همان‌جا سپری کرد.
[۱] سزگين، محمد فؤاد، تاریخ التراث العربی، ج۲، ص۳۰۱.
[۲] سزگين، محمد فؤاد، تاریخ التراث العربی، ج۲، ص۲۰۸.

شاعری توانمند، فصیح و خوش‌سخن بود.
[۳] ابن‌عساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینة دمشق، ج۷، ص۶۴.    
ابن‌رُبیح و ابن‌زبنّج اشعار زیادی از او نقل کرده‌اند.
[۴] سزگين، محمد فؤاد، تاریخ التراث العربی، ج۲، ص۲۱۰.

ایشان مسافرتی به شام داشت
[۵] ابن‌عساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینة دمشق، ج۷، ص۶۳.    
و در بغداد به همراه هیاتی از اهل مدینه بر مهدی عباسی (خلافت ۱۵۸-۱۶۹ هـ) وارد شد.
[۶] ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین، الاغانی، ج۴، ص۵۱۰.    
[۷] ابوالفرج اصفهانی، على بن حسين، الاغانی، ج۴، ص۳۹۷.
[۸] خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۶، ص۱۲۷.    
ابواسحاق در آغاز از هواداران علویان بود و چون از جانب منصور عباسی (خلافت ۱۳۶-۱۵۸ هـ) به مرگ تهدید شد، به ظاهر با ایشان قطع رابطه کرد. در ستایش منصور
[۹] خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۶، ص۱۲۶.    
و ولید بن یزید (حکومت ۱۲۵-۱۲۶ هـ) اشعاری دارد.
[۱۰] ابن‌عساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینة دمشق، ج۷، ص۶۳.    

خطیب بغدادی اشعاری را در مقام و فضیلت فرزندان حضرت فاطمه (علیهاالسّلام)، به وی نسبت داده است.
[۱۱] خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۶، ص۱۲۷.    

برخی او را خاتم شعرا دانسته‌اند.
[۱۲] ابن تغری بردی، یوسف بن تغری بردی، النجوم الزاهره، ج۲، ص۸۴.    
گویند: وی بسیار شراب می‌نوشید و بارها حدّ بر او جاری شد.
[۱۳] صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج۶، ص۴۰.    


ابراهیم مدنی، در نهایت به سال ۱۷۶ هـ از دنیا رفت
[۱۴] ابن‌جوزی، عبدالرحمن بن علی، المنتظم، ج۹، ص۲۱.
و در بقیع دفن شد.
[۱۵] صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج۶، ص۴۱.    
در تاریخ وفات او اختلاف است.
[۱۶] زرکلی، خیرالدین بن محمود، الاعلام، ج۱، ص۵۰.    


از ابن‌هرمه، قصیده‌های زیادی برجای مانده
[۱۷] آقا بزرگ تهرانی، محمدمحسن، الذریعه، ج۱۷، ص۸۷.    
که از آن با عنوان دیوان شعر یاد شده است.
[۱۸] كحاله، عمر رضا، المستدرک علی معجم المؤلفین، ص۲۲.


برای مطالعه بیشتر به منابع زیر مراجعه شود.
[۱۹] کارل بروکلمان، تاریخ الادب العربی، ج۳، ص۲۰۸.
[۲۰] ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین، الاغانی، ج۴، ص۵۰۸.    
[۲۱] اعلمی‌ حا‌ئری، محمدحسین‌، دائرة المعارف الشیعیة العامه، ج۲، ص۱۱۶.
[۲۲] بغدادی، عبدالقادر بن عمر، خزانة الادب، ج۱، ص۲۰۴.    
[۲۳] ابن‌عساکر، علی بن حسن، تهذیب تاریخ دمشق، ج۲، ص۲۳۷.
[۲۴] ابن‌کثیر، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایه، ج۱۰، ص۱۶۹.    
[۲۵] ابن‌ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۱۸۱.
[۲۶] مرزبانی، محمد بن عمران، الموشح، ص۲۸۵.    
[۲۷] امین، سیدمحسن، اعیان الشیعه، ج۲، ص۱۸۹.    


۱. ↑ سزگين، محمد فؤاد، تاریخ التراث العربی، ج۲، ص۳۰۱.
۲. ↑ سزگين، محمد فؤاد، تاریخ التراث العربی، ج۲، ص۲۰۸.
۳. ↑ ابن‌عساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینة دمشق، ج۷، ص۶۴.    
۴. ↑ سزگين، محمد فؤاد، تاریخ التراث العربی، ج۲، ص۲۱۰.
۵. ↑ ابن‌عساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینة دمشق، ج۷، ص۶۳.    
۶. ↑ ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین، الاغانی، ج۴، ص۵۱۰.    
۷. ↑ ابوالفرج اصفهانی، على بن حسين، الاغانی، ج۴، ص۳۹۷.
۸. ↑ خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۶، ص۱۲۷.    
۹. ↑ خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۶، ص۱۲۶.    
۱۰. ↑ ابن‌عساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینة دمشق، ج۷، ص۶۳.    
۱۱. ↑ خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۶، ص۱۲۷.    
۱۲. ↑ ابن تغری بردی، یوسف بن تغری بردی، النجوم الزاهره، ج۲، ص۸۴.    
۱۳. ↑ صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج۶، ص۴۰.    
۱۴. ↑ ابن‌جوزی، عبدالرحمن بن علی، المنتظم، ج۹، ص۲۱.
۱۵. ↑ صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج۶، ص۴۱.    
۱۶. ↑ زرکلی، خیرالدین بن محمود، الاعلام، ج۱، ص۵۰.    
۱۷. ↑ آقا بزرگ تهرانی، محمدمحسن، الذریعه، ج۱۷، ص۸۷.    
۱۸. ↑ كحاله، عمر رضا، المستدرک علی معجم المؤلفین، ص۲۲.
۱۹. ↑ کارل بروکلمان، تاریخ الادب العربی، ج۳، ص۲۰۸.
۲۰. ↑ ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین، الاغانی، ج۴، ص۵۰۸.    
۲۱. ↑ اعلمی‌ حا‌ئری، محمدحسین‌، دائرة المعارف الشیعیة العامه، ج۲، ص۱۱۶.
۲۲. ↑ بغدادی، عبدالقادر بن عمر، خزانة الادب، ج۱، ص۲۰۴.    
۲۳. ↑ ابن‌عساکر، علی بن حسن، تهذیب تاریخ دمشق، ج۲، ص۲۳۷.
۲۴. ↑ ابن‌کثیر، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایه، ج۱۰، ص۱۶۹.    
۲۵. ↑ ابن‌ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۱۸۱.
۲۶. ↑ مرزبانی، محمد بن عمران، الموشح، ص۲۸۵.    
۲۷. ↑ امین، سیدمحسن، اعیان الشیعه، ج۲، ص۱۸۹.    


پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی، دائرة المعارف مؤلفان اسلامی، ج۱، ص۸۳، برگرفته از مقاله «ابواسحاق ابراهیم بن علی مدنی».



جعبه ابزار