احمد بن حسین بردعی دانشنامه
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
احمد بن حسین بَرْدَعی، فقیه
حنفی و متکلم
معتزلی در قرن سوم بود. او در سفر
حج وارد
بغداد شد و در مجلس درس
داود بن علی اصفهانی در مناظرهای فقهی بر او پیروز شد. این پیروزی به تضعیف
مذهب ظاهری در بغداد و اقامت و تدریس او در
فقه حنفی انجامید.
ابوالحسن کرخی از شاگردان او بود. بردعی دستکم پنجاه سال در بغداد ماند و در سال
۳۱۷ق به قصد حج از بغداد خارج شد و در حمله قرامطه به
مکه در همان سال کشته شد.
ابوسعید احمد بن حسین بَرْدَعی، فقیه حنفی و متکلّم معتزلی در قرن سوم بود.
شهرت او به سبب
مناظره و مقابله با
داود بن علی اصفهانی (متوفی
۲۷۰ق) است که به تضعیف این مذهب در
بغداد انجامید.
از تاریخ
ولادت و مراکز و مراحل تحصیل او اطلاع چندانی نداریم، اما شهرت وی نشان میدهد که از مردم بردعه بوده است.
ابوسعید در راه
سفر حجّ وارد بغداد شد و در جامع بغداد در حلقه درس داود بن علی در بحثی فقهی بر او فائق آمد. این امر از یک سو موجب از رونق افتادن گرایش به
مذهب ظاهری شد و از سوی دیگر بردعی را به
اقامت در بغداد و تدریس
فقه حنفی تشویق کرد.
احساس نگرانی وی از رواج مذهب ظاهری (که بویژه با نظریه
قیاس در
مذهب حنفی سازگاری نداشت) سبب شد که او در این شهر بماند و در جامع شهر حلقه درس تشکیل دهد.
ابوالحسن کرخی، فقیه حنفی نامور بغداد، از شاگردان او بود.
سال ورود بردعی به بغداد ثبت نشده و ظاهراً چند سال پیش از درگذشت داود بن علی بوده است. ازینرو با توجه به آنکه وی در سال
۳۱۷ق بغداد را به قصد حجّ ترک میگوید، مدت اقامت او در این شهر دستکم پنجاه سال شده است.
در سال ۳۱۷ق، حادثه حمله قرامطه به
مکّه روی داد.
که به کشتار شمار زیادی از حاجیان، از جمله بردعی، در مکّه انجامید.
بردعی کتابی به نام مسائل الخلاف نیز نگاشته بوده که موضوع آن موارد اختلاف نظر حنفیان و
شافعیان بوده است.
۱. عبدالقادر بن محمد قرشی حنفی مصری، الجواهر المضیئه فی طبقات الحنفیه، حیدرآباد دکن ۱۳۳۲.
۲. ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، بیروت ۱۳۸۵ـ۱۳۸۶/۱۹۶۵ـ۱۹۶۶.
۳. ابن عماد، شذرات الذهب فی اخبار من ذهب، بیروت ۱۳۹۹/۱۹۷۹.
۴. ابن ندیم، کتاب الفهرست، چاپ رضا تجدد، تهران ۱۳۵۰ ش.
۵. تقی الدین بن عبدالقادر تمیمی، الطبقات السنیه فی تراجم الحنفیه، ج ۱، چاپ عبدالفتاح محمد حلو، ریاض ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
۶. احمد بن علی خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، بیروت (بیتا).
۷. محمد بن احمد ذهبی، العبر فی خبر من غبر، ج ۲، چاپ فرجوع کنید به اد سیّد، کویت ۱۹۸۴.
۸. خیرالدین زرکلی، الاعلام، بیروت ۱۹۸۶.
۹. رجوع کنید به اد سزگین، تاریخ التراث العربی، نقله الی العربیه محمود فهمی حجازی، ج ۱، جزء ۳، ریاض ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
۱۰. خلیل بن ایبک صفدی، کتاب الوافی بالوفیات، ج ۶، چاپ س. دیدرینغ، ویسبادن ۱۳۹۲/۱۹۷۲.
دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «»