استقلال نهاد خبرگان (فقه سیاسی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
استقلال نهاد خبرگان، مجلس خبرگان نهاد مستقلی است که از قواهای مقننه، مجریه و قضائیه جدا میشود.
قوانین انتخاب، تعداد و آییننامه داخلی خبرگان در دوره اول توسط فقهای شورای نگهبان تنظیم شد و پس از آن به خود خبرگان واگذار شد.
اختیار خبرگان برای تشخیص صلاحیت و انتخاب رهبر تنها از اراده مردم و موازین اسلامی ناشی میگردد.
بنابراین خبرگان به عنوان نهاد اساسی، وظیفه نظارت بر رهبری و حفظ توازن قوایا را بدون دخالت مستقیم ایفا میکند.
مترقىترين و مقبولترين نظريه در تركيب و رابطه نهادهاى اساسى يک رژيم سياسى تكنيک
استقلال و تفكيک قوا است كه مىتواند با استقرار توازن و تعادل بين قواى اعمالكننده
حاکمیت مشكل بزرگ تمركز قدرت را حل و نهايتاً از فاجعه سوء استفاده از قدرت جلوگيرى و نظام را از استبداد و
دیکتاتوری رهایى بخشد.
اين تكنيک با تمام پيچيدگى و بحثهاى طولانى كه در بر دارد در قانون اساسى جمهورى اسلامى
ایران به گونه بسيار جالب و حسابشدهاى به اجرا در آمده است.
قانون اساسى تصريح مىكند كه اين قوا (قواى سهگانه) مستقل از يكديگرند و ارتباط ميان آنها به وسيله رئيس جمهور برقرار مىگردد.
دقتى كه در اين شيوه به كار برده شده آن است كه ايجاد ارتباط و هماهنگى بين قواى سهگانه به شكلى بر عهده رئيس جمهور گذاشته شده كه موجب تمركز و يا سوء استفاده قدرت توسط نهاد هماهنگكننده نگردد.
رئيس جمهور در برابر ملت مسئول است و در ضمن قوه قضائيه قادر بر محاكمه رئيس جمهور است.
و قوه مقننه نيز مىتواند دستگاههاى اجرایى و رئيس قوه مجريه يعنى رئيس جمهور را كنترل كند.
بر اين اساس نهاد خبرگان در نظام جمهورى اسلامى ايران دستگاهى مستقل و نهادى جدا از قواى ديگر است.
نه تشكل و نه قدرت خبرگان از هيچكدام از قواى سهگانه نشأت نمىگيرد و نتيجتاً هيچيک از قواى سهگانه نمىتواند در كار خبرگان اعمال نفوذ كند و اصولاً هر نوع راه قانونى براى اعمال چنين نفوذى بر روى نهاد خبرگان بسته است.
نهاد خبرگان مانند نهاد مجلس شوراى اسلامى و نهاد رياست جمهورى از متن جامعه و از اراده و رأى مردم سرچشمه مىگيرد و تشكل و قدرت آن مبتنى بر اختياراتى است كه از يکسو مكتب و سوى ديگر مردم به آن تفويض كردهاند.
مغرضين و دشمنان حسابگر با سوء استفاده از بىتوجهى برخى، گاه در اين مورد دست به سفسطه كارى زده و بدون توجه به مفاد
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران رياكارانه مىگويند:
خبرگانى كه توسط فقهاى شوراى نگهبان كه خود برگزيده
رهبر هستند انتخاب مىشوند، چگونه مىتوانند سرنوشت رهبرى را به طور مستقل و بدور از هر نفوذى تعيين نمايند.
•
عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، ج۱، ص۴۳۶-۴۳۷.
