برخوار و میمه (مقاله‌دوم)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
برخوار و میمه، شهرستانی کهن در استان
اصفهان است که مرکز آن شاهین‌شهر نام دارد. این شهرستان آب و هوایی خشک و معتدل دارد.
اقتصاد آن بر
کشاورزی،
دامداری،
قالی‌بافی و کار در کارخانه‌ها استوار است. جمعیت آن در سرشماری ۱۳۷۵ش بالغ بر ۲۱۸۴۳۴ نفر بوده است.
از دیدگاه تاریخی، برخوار در سده
۳ق یکی از رستاق‌های آباد اصفهان به شمار می‌رفت و
ابن حوقل محصولات آن را
پنبه و غلات دانسته است.
این منطقه در سده
۸ق دارای ۳۲ پاره‌دیه بود که گز بزرگ‌ترین آنها به شمار می‌رفت. با حمله افغان‌ها در سده
۱۲ق، برخوار ویران شد و تا اواخر
دوره قاجاریه روستاهای آن متروک باقی ماند.
بُرْخوار و مِیْمه، شهرستانى در استان اصفهان که مرکز آن شاهین شهر نام دارد. این شهرستان دارای ۳ بخش و ۸ شهر و ۶ دهستان است.
برخوار و میمه از شمال به شهرستان‌های
کاشان،
نطنز و
استان مرکزی، از جنوب به
اصفهان، خمینى شهر و نجف‌آباد، از شرق به اردستان، و از غرب به گلپایگان و نجف آباد محدود است.
رشته کوه‌های کرکس در شمال و شمال شرقى این شهرستان واقع است و رودخانه‌های چندی که خشک رودهایى بیش نیستند، نیز در این شهرستان قرار دارند که مهم‌ترین آنها رود جوشقان، سُه، رود محمود آباد و دستکن است.
برخوار و میمه دارای آب و هوایى خشک و معتدل است.
بنا بر سرشماری ۱۳۷۵ش، برخوار و میمه دارای ۲۱۸۴۳۴ نفر جمعیت بوده است که ۸۳۴۰۳ نفر آن در شاهین شهر، مرکز این شهرستان زندگى مى‌کردند.
این شهر جدید التأسیس
مهاجران بسیاری را از جاهای مختلف
ایران پذیرفته، و همچنان در حال توسعه است.
اقتصاد برخوار و میمه بر
کشاورزی،
دامداری و
قالی‌بافی و کار در کارخانه‌ها متکى است.
شهرستان برخوار و میمه از مناطق کهن
ایران است که در تاریخ اساطیری ایران هم به آن اشاره شده است و گفته‌اند بهمن بن اسفندیار ۳
آتشکده در اصفهان ساخت که یکى از آنها در یکى از روستاهای برخوار قرار داشت.
برخوار در سده
۳ق یکى از رستاق‌های اصفهان به شمار مى‌رفته است.
ابن حوقل از برخوار به عنوان منطقه‌ای آباد که
آب آن از کاریز تأمین مى‌شده، و محصولاتش
پنبه و غلات بوده، یاد کرده است.
در سده
۸ق برخوار دارای ۳۲ پاره‌دیه بوده، و گز بزرگ‌ترین آنها به شمار مى‌رفته است.
این منطقه تا سده
۱۲ق آبادی‌های معتبر و زمین‌های کشاورزی فراوان داشته است که با حمله افغان‌ها ویران، و از شمار مناطق آباد و جمعیت آن کاسته شد و تا اواخر
دوره قاجاریه نیز روستاهای آن ویران باقى ماند.
هر چند که تاریخ این منطقه به پیش از
اسلام مى‌رسد، اما اثر تاریخى مهمى از آن ایام بر جای نمانده است. کهن‌ترین اثر تاریخى آن به زمان
سلجوقیان بر مى‌گردد که عبارت است از مسجد و مناره سین در روستای سین که دارای یکى از قدیم‌ترین کاشیکاری‌های دوره اسلامى در ایران است.
با توجه به دو کتیبه کوفى‌ِ این بنا، منار به
۵۲۶ق و ساختمان به
۵۲۹ق تعلق دارد.
مسجد و مناره واقع در گز (یکى از شهرهای این شهرستان) هم اصلاً از آثار دوره سلجوقى است که در زمان
شاه اسماعیل و دیگر شاهان صفوی مرمت شد و بخش‌هایى به آن افزوده گردید.
این مسجد دارای کتیبه‌ای به تاریخ
۱۰۸۵ق و دو سنگاب قدیمى است.
. در شهر گز همچنین یک کاروانسرای شاه عباسى نیز دیده مى‌شود.
۱. هنرفر، لطف الله، گنجینه آثار تاریخى اصفهان، اصفهان، ۱۳۴۴ش.
۲. فرهنگ جغرافیایى آبادی‌های کشور (اصفهان)، اداره جغرافیایى ارتش، تهران، ۱۳۶۷ش، ج ۷۱.
۳. جغرافیای کامل ایران، وزارت آموزش و پرورش، تهران، ۱۳۶۶ش.
۴. آمارنامه استان اصفهان (۱۳۷۵ش)، سازمان برنامه و بودجه استان اصفهان، تهران، ۱۳۷۶ش.
۵. ابن حوقل محمد، صورة الارض، به کوشش کرامرس، لیدن، ۱۹۳۹م.
۶. ابن خردادبه، عبیدالله، المسالک و الممالک، به کوشش دخویه، لیدن، ۱۳۰۶ق.
۷. اصفهانى، محمد مهدی، نصف جهان فى تعریف الاصفهان، به کوشش منوچهر ستوده، تهران، ۱۳۶۸ش.
۸. تقسیمات کشوری (۱۳۷۹ش)، دفتر تقسیمات کشوری، وزارت کشور، تهران، شم ۲.
۹. جعفری، عباس، دایرة المعارف جغرافیایى ایران، تهران، ۱۳۷۹ش.
۱۰. حمدالله مستوفى، نزهة القلوب، به کوشش لسترنج، لیدن، ۱۳۳۱ق/۱۹۱۳م.
۱۱. حمزه اصفهانى، تاریخ سنى ملوک الارض و الانبیاء، بیروت، ۱۹۶۱م.
۱۲. دایرة المعارف بناهای تاریخى ایران در دوره اسلامى (مساجد تاریخى)، به کوشش محمد مهدی عقابى، تهران، ۱۳۷۸ش.
۱۳. سر شماری عمومى‌نفوس و مسکن (۱۳۷۵ش)، نتایج تفصیلى، شهرستان برخوار و میمه، مرکز آمار ایران، تهران، ۱۳۷۶ش.
۱۴. مجمل التواریخ و القصص، به کوشش محمد تقى بهار، تهران، ۱۳۱۸ش.
۱۵. مشکوتى، نصرت الله، فهرست بناهای تاریخى و اماکن باستانى ایران، تهران، ۱۳۴۹ش.
۱۶. همایى، جلال الدین، تاریخ اصفهان (هنر و هنرمندان)، به کوشش ماهدخت بانو همایى، تهران، ۱۳۷۵ش.
۱۷. یعقوبى، احمد، البلدان، نجف، ۱۳۳۷ق/ ۱۹۱۸م. شیوا جعفری.
دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «برخوار و میمه (مقاله‌دوم)»
