بردان دانشنامه
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
بردان، شهری کهن در
عراق عصر عباسی بود که در حدود ۲۴ کیلومتری شمال
بغداد قرار داشت. منصور عباسی پیش از ساختن بغداد مدتی کوتاه در آن
اقامت کرد، نامش
معرّب «برده‌دان» (جای بردگان) است و تا حدود سال
۷۰۰ق کاملاً ویران و ناشناخته شده بود.
بَرَدان، شهری قدیم در عراقِ عصر عباسی بود. به گفته جغرافی‌نویسانِ
مسلمان در حدود ۲۴ کیلومتری شمال بغداد، سرراه
سامرا و با فاصله‌ای اندک از
کرانه شرقی
دجله، کمی بالاتر از محل تلاقی نهرالخالص و دجله، قرار داشته است.
نهرالخالص، که شاخه‌ای از
رود نَهرَوان (یا دیاله) بود، از کنار بردان می‌گذشت.
منصور، خلیفه عباسی، پیش از آنکه مصمّم شود که پایتختی جدید در محل
بغداد کنونی بسازد، بردان را مدتی کوتاه اقامت‌گاه خود قرار داد.
در نیمه شرقی بغداد، پلی و خیابانی و دروازه‌ای، و پس از آن هم قبرستانی بود که «بردان» خوانده می‌شد و تا شهر بردان دو منزل فاصله داشت.
به هنگام تألیف
مراصد الاطّلاع (حدود
۷۰۰ق)، شهر بردان کاملاً ویران و ناشناخته بود.
محل شهر بردان را باید در خرابه‌های واقع در
بَدْران جستجو کرد که محل آن با اقوال مرجوع کنید به لفان
مسلمان درباره بردان مطابقت می‌کند.
به گفته منابع عربی، نام «بردان»
مُعرَّب کلمه فارسی «برده‌دان» (جای
بردگان) است، و از این
اشتقاق چنین به ذهن می‌آید که شاید
بُختنصر جماعتی از
یهودیان را در آنجا سکنی داده بوده است.
۱. عبدالحق بغدادی، مراصد الاطّلاع، چاپ یونبول، ج ۱، ص ۱۶۸.
۲. یاقوت حموی، معجم البلدان، چاپ فردیناند ووستنفلد، لایپزیگ ۱۸۶۶ـ۱۸۷۳، ج ۱، ص ۵۵۱ به بعد.
۳. احمد بن اسحاق یعقوبی، البلدان، چاپ دخویه، لیدن ۱۸۹۲.
۴. BGA، جاهای متعدد.
۵. C. Černik, in Petermann's Geographische Mitteilungen, Ergänzungsheft ۳۴, ۳۶a, ۳۸, ۴۴.
۶. G. Le Strange, Baghdad during the Abbasid Caliphate, ۱۹۰۰.
۷. G. Le Strange, The Lands of the Eastern Caliphate, Cambridge ۱۹۳۰, ۵۰.
۸. G. Weil, Geschichte der Chalifen, Mannheim–Stuttgart ۱۸۴۶–۱۸۸۲, II, ۳۱۱.
۹. H. Petermann, Reisen im Orient, ۱۸۶۱, II, ۳۱۱.
۱۰. M. Streck, Babylonien nach den arabischen Geographen, II, ۲۳۰ ff.
دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «بردان»
