بهره - مقاله‌دوم (فرقه‌های اسلامی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
بُهْرَه، از
اسماعیلیان مستعلوی هستند که عمدتاً در
هند و
یمن سکونت دارند و بیش‌تر آنان ریشه هندی دارند.
پس از اختلاف بر سر جانشینی
مستنصر فاطمی،
مستعلویان در برابر
نزاریان شکل گرفتند و به‌تدریج به شاخه‌های
داوودیه و
سلیمانیه تقسیم شدند.
بهره‌ها به دو گروه
شیعه و
سنی نیز تقسیم شده‌اند و در میان آنان شاخه‌هایی مانند
علیّه،
ناکوشیه و
جعفریه پدید آمده است.
بهره طايفه‌ای از «اسماعيليه مستعلويه» هستند كه در يمن و غرب هندوستان زندگى مى‌كنند و پيروان آن مذهب، بيش‌تر هندى الاصلند.
بايد دانست كه مستنصر خليفه اسماعيلى
مصر را دو پسر بود كه يكى را نزار و ديگرى را مستعلى مى‌گفتند.
نزار جوانى برومند بود و به ولايتعهدى مستنصر برگزيده شد، در طرف ديگر برادر نزار مستعلى (
۴۸۷-
۴۹۵ ه.ق) جاى داشت و با حمايت بدرالجمالى اميرالجيوش به خلافت رسيد.
نزار به
اسکندریه گريخت و به زودى دستگير شده و به قتل رسيد.
پس از آن «
اسماعیلیه»
ایران به طرفدارى از نزار، فرقه‌اى به نام «نزاريه» تشكيل دادند كه
حسن صباح و جانشينان او و «
آغا خانیه» از اين طايفه‌اند.
امّا «
مستعلویان» كه عدد ايشان كم‌تر بود در يمن و هند به پيروى از مستعلى باقى ماندند و به «
بهره» معروف مى‌باشند.
كلمه «
بهره» در
زبان گجراتی به معنى بازرگان است.
بعضى گفته‌اند:
بهره يا بوهرا اسماعيليانى هستند كه از
بلاد عرب و مصر و يمن به هندوستان مهاجرت كردند و در سال
۴۶۰ (هجرى قمری) در آن كشور مسكن گزيدند.
گويند اولين پيشوا و امام ايشان
عادة عبداللّه یمنی بود و در همان سال به نشر دعوت خود در هند پرداخت.
پس از وى
محمد علی نامی در
۵۳۲ (هجرى قمری) به هند آمد كه قبر او در كامباى مورد زيارت مردم
بهره است.
تا سال ۱۲۹۷ (ميلادى) ايشان تحت حمايت
مهاراجگان هندوى
گجرات بودند و در آن سال حكام گجرات به اطاعت پادشاهان
دهلی در آمدند و مردم «
بهره» مورد جفاى سلاطين مسلمان سنى گجرات قرار گرفتند. (۱۳۹۲-۱۵۷۲ م)
اما پيشواى اين فرقه تا
۹۴۶ (هجرى قمری) در يمن مى‌زيست و بهره عشريه و
زکات خود را به او مى‌پرداختند تا اين‌كه يوسف بن سليمان در ۹۴۶ (هجرى قمری) از يمن به هند مهاجرت كرد و در (
سدهپور) جاى گرفت.
پس از درگذشت پيشواى ايشان، داوود بن عجب شاه پيشوا شد و در سال ۱۵۸۸ (میلادی) مردم «بهره» گجرات داوود بن قطب را به پيشوايى برگزيدند ولى «
بهره» يمن با او بيعت نكردند و مردى را به نام سليمان به امامت برداشتند كه خود را جانشين داوود بن عجب شاه مى‌دانست و اين فرقه «سليمانيه» نام دارند.
سپس سليمان به گجرات آمد و در احمد احمدآباد درگذشت و قبر وى مورد زيارت پيروان آن طايفه است.
عدد «داووديه» از «سليمانيه» بيش‌تر است و شمار ايشان بر صد و چهل هزار نفر مى‌رسد و ملاّيان و پيشوايان ايشان از قرن هجدهم تاكنون در شهر
سورات اقامت دارند.
امّا «داووديه» بر دو طايفه شدند، يكى «بهره علييه» و ديگر «بهره ناكوشيه».
فرقه اخير تحت تأثير عقايد هندويى، خوردن گوشت را از گناهان مى‌شمارند.
امّا فرقه ديگر از
بهره، «جعفريه» نام دارند كه از نسل «
بهره» داوودى هستند و ايشان در عهد مظفر شاهى كه از سال ۱۴۰۷ تا ۱۴۱۱ بر گجرات حكومت مى‌كرد به مذهب سنت و جماعت گرائيدند.
فرقه «جعفريه» منسوب به جعفر نام شيرازى هستند كه در قرن ۱۵ (ميلادى) مى‌زيست.
«
بهره» كتاب‌هاى دينى خود را مانند اسرار حفظ مى‌كنند و كتاب‌هاى ايشان به دو
زبان عربی و گجراتى است.
آمار «
بهره» مسلمان هند در ۱۹۰۱ (ميلادى) صد و چهل و شش هزار و دويست و پنجاه و پنج تن بودند كه يكصد و هجده هزار و سيصد و هفت از ايشان در
بمبی سكنى داشتند. «
بهره» به دو گروه بزرگ كه تاجر و شيعه مذهبند و ديگرى كشاورز و سنى‌مذهب باشند، تقسيم مى‌شوند.
بعضى از بهره‌هاى سنى بندر گجرات، در
بیرمانی (برمه) به تجارت مشغولند و گروه ثروتمندى را تشكيل مى‌دهند.
اكثريت «
بهره» بدون شک از اصل هندو هستند كه اجداد ايشان بدين مذهب «اسماعيلى» گرایيدند.
درباره «
بهره» كتاب مهمّى به نام «
الترجمه الظاهریه لفرقه بهرة الباهره» وجود دارد كه نسخه خطى آن در كتابخانه بمبئى شعبه انجمن آسيايى پادشاهى لندن يافت مى‌شود.
اين كتاب ذيل عنوان: Alegendary History oF the Bohoras توسط: K. M. Jhoveri به زبان انگليسى ترجمه شده است.
•
مشکور، محمدجواد؛ مدیرشانه‌چی، کاظم، فرهنگ فرق اسلامی، ج۱، ص۱۰۸-۱۱۰.
