ترتیب شور در طرحها و لوایح عادی (فقه سیاسی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
ترتیب شور در طرحها و لوایح عادی شور اول مرحلهای مهم در فرآیند بررسی لوایح و طرحها در مجلس شورای اسلامی است.
در این مرحله، گزارش کمیسیونهای مربوط به لایحه یا طرح عادی در جلسه علنی مطرح میشود.
نمایندگان در کلیات لایحه یا طرح بحث میکنند.
بحث در کلیات شامل بررسی منافع و مضار لایحه یا طرح بدون ورود به جزئیات است.
پس از ختم بحث در کلیات، رئیس مجلس رأیگیری میکند.
پيشنهادهاى اصلاحى نمايندگان در فاصله بين دو شور، تقديم كميسيون مىگردد.
در مورد عهدنامهها و مقاولهنامهها، در ضمن شور اول نسبت به کلیات میتوان بحث کرد.
موقعى كه گزارش كميسيونهاى مربوط در خصوص لايحه يا طرح عادى (جز در مورد عهود و مقاولهنامهها)
براى «
شور اول» در جلسه علنى مطرح مىگردد بايد قبلاً در كليات آن از لحاظ رد و قبول منافع و مضار آن (بدون ورود در موارد و جزئيات) مذاكره شود.
پس از ختم «
شور در كليات» و تصويب كفايت مذاكرات در آن باب، رئيس نسبت به ورود در شور ماده واحده (يا مواد) از مجلس اخذ رأى مىكند و در صورتى كه رأى داده نشد رئيس رد لايحه را اعلام مىكند و هرگاه راى موافق داده شد شروع به مذاكره در ماده واحده يا مواد مىشود و بعد پيشنهادهاى كتبى واصله نسبت به هر يک از مواد و همچنين مواد الحاقيه (كه هر دو بايد كاملاً مربوط به موضوع مواد لايحه باشد) جداگانه قرائت و بدون بحث به كميسيون ارجاع مىشود.
پيشنهادهايى كه براى رسيدگى به كميسيون ارجاع مىگردد در دسترس كليه نمايندگان قرار مىگيرد.
در مورد «
عهدنامهها و مقاولهنامهها»، در ضمن شور اول نسبت به كليات مىتوان بحث كرد ولى اعتراضات به بعضى از شرايط و مواد قرارداد بايد به عنوان پيشنهاد كتبى، بدون مذاكره به كميسيون ارجاع گردد.
پيشنهادهاى اصلاحى نمايندگان در فاصله بين دو شور، تقديم كميسيون مىگردد و در دسترس عموم نمايندگان قرار مىگيرد و كميسيون نيز مىتواند از پيشنهاددهندگان براى اداى توضيحات لازمه دعوت به عمل آورد.
در «
شور دوم» (پس از حداقل ۵ روز از شور اول) گزارش كميسيون در خصوص لوايح و طرحهاى قانونى در مجلس قرائت مىشود و نسبت به هر يک از مواد آن جداگانه مذاكره مىگردد و اخذ رأى به عمل مىآيد.
پس از خاتمه شور دوم در ماده واحده يا مواد، به مدت حداكثر يک ساعت هر يک از نمايندگان مىتواند به عنوان «
شور آخر در كليات» ۱۵ دقيقه نظرات خود را نسبت به لايحه اظهار كند.
همچنين مجلس مىتواند قبل از رأى دادن به مجموع لايحه يا طرح، مجدداً آن را به كميسيون ارجاع دهد تا كميسيون ظرف ۵ روز فصول و مواد آن را مرتب كند و براى اخذ رأى قطعى به مجلس عودت دهد.
يک فوريتى:
در لوايح و طرحهاى يک فوريتى، فوريت آن بايد مستند به دلايل قطعى براى لزوم سرعت تصويب باشد.
پس از تصويب فوريت اينگونه طرحها و لوايح، بنا به تقاضاى پيشنهاددهندگان طرح يا لايحه فوراً به كميسيون ارجاع مىشود و خارج از نوبت مورد بررسى قرار مىگيرد و پس از وصول گزارش كميسيون، يک نوبت درباره آن شور به عمل مىآيد.
دو فوريتى:
در لوايح و طرحهاى دو فوريتى، دو فوريت آن موقعى مطرح مىشود كه تصويب آن از لحاظ امكان وقوع خسارت و فوت فرصت و جهات مشابه، مستلزم سرعت فوقالعاده باشد.
پس از تصويب دو فوريت اين گونه طرحها و لوايح، بلافاصله به طبع و توزيع آن اقدام و پس از ۲۴ ساعت از موقع توزيع، با حضور شوراى نگهبان در مجلس مطرح مىشود.
وقتى كه يک فوريت طرح يا لايحهاى تقاضا مىشود، پس از توضيح پيشنهادكننده و اظهارات يک مخالف و موافق در باب لزوم و عدم لزوم فوريت، در اين باره رأى گرفته مىشود و در صورت عدم تصويب فوريت، ادامه مذاكره بطور عادى خواهد بود.
لازم به تذكر است كه قبل از ورود در شور اين طرح يا لايحه، دولت يا يكى از نمايندگان مىتواند تقاضاى سلب فوريت كند و در صورت تصويب سلب فوريت، ادامه مذاكره به طور عادى خواهد بود.
البته تقاضاى سلب فوريت براى هر طرح يا لايحه فقط يکبار به عمل خواهد آمد.
•
عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، ج۱، ص۳۰۷-۳۰۹.
