• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

حبط (مفردات‌نهج‌البلاغه)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



حَبط (به فتح حاء) یکی از مفردات نهج البلاغه به معنای بُطلان و پوچ شدن که حضرت علی (علیه‌السلام) در خصوص بردباری در مصیبت و عبرت گرفتن از کار شیطان از این واژه استفاده نموده است.



حَبط (به فتح حاء) به معنای بُطلان و پوچ شدن آمده است. چنان‌که گفته می‌شود: «حبط العمل حبطا، بطل.» و همچنین «حبط العمل حبطا: فسد و هدر.»


امام (صلوات‌الله‌علیه) در حکمت ۱۴۴ در خصوص بردباری در مصیبت فرموده است: «ینزل الصبر علی قدر المصیبة و من ضرب یده علی فخذه عند مصیبته حبط عمله؛ صبر به قدر بلا نازل می‌شود، هر کس در وقت بلا بر زانویش بکوبد، عملش باطل می‌شود و از ثواب بلا محروم می‌گردد.»
امام (علیه‌السلام) درباره عبرت گرفتن از کار شیطان فرموده‌اند: «فاعتبروا بما کان من فعل الله بابلیس اذا حبط عمله الطویل و جهده الجهید ... عن کبر ساعة واحدة؛ از رفتار خدا با ابليس پند گيريد، آنگاه كه عمل طولانى مدت و كوشش توان‌فرسايش را بر باد داد... و ساعتی تکبر ورزيد.»
از کلام حضرت (علیه‌السلام) معلوم می‌شود که دست زدن به زانو در وقت مصیبت و تکبّر از فرمان حق، از عوامل حبط می‌باشد.


این واژه دو بار در «نهج البلاغه» آمده است.


۱. ↑ رازی، زین‌الدین، مختار الصحاح، ص۶۵.    
۲. ↑ ابن سیده، المحکم والمحیط الأعظم، ج۳، ص۲۴۶.    
۳. ↑ صبحی صالح، نهج البلاغه، ص۴۹۵، حکمت۱۴۴.    
۴. ↑ صبحی صالح، نهج البلاغه، ص۲۸۷، خطبه۱۹۲.    



قرشی بنابی، علی‌اکبر، مفردات نهج البلاغه، برگرفته از مقاله «احتباس»، ص۲۴۷.    






جعبه ابزار