حجاب (فرمایشهای رهبر شهید 1377)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
«
حجاب»، حکم شرعی و یک مسئلهی قانونی است که رهبر معظم انقلاب در مقاطع گوناگون سال ۱۳۷۷ به آن پرداختهاند.
این پژوهش صرفاً به گردآوری و تدوین بیانات رسمی منتشرشده در پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار رهبری، بدون تحلیل، تفسیر یا دخل و تصرف، پرداخته است.
متن اصلی فاقد عنوانبندی و دارای ساختار سخنرانی است. در فرایند تدوین، ساختار سخنرانی با حفظ کامل محتوا و الفاظ اصلی، مطابق استانداردهای نگارش علمی به ساختار مقاله تبدیل شده است.
تغییرات اعمالشده عمدتاً شامل مستندسازی، عنوانبندی است که برای استقلال معنایی مقاطع تفکیکشده ضرورت داشته است.
تمام مداخلات صرفاً صوری بوده و محتوای علمی کاملاً حفظ شده است.
چکیده فرمایشهای رهبر شهید انقلاب (آیتالله العظمی سیدعلی خامنهای) در این مقطع عبارت است از:
۱. اصل «گرایش به زیبایی» و زیباسازی و زیبادوستی، یک «امر فطری» است.
۲. در اسلام هم منع نشده است؛ آن چیزی که منع شده، فتنه و فساد است.
۳. این زیبایی و زیباسازی، بایستی موجب این نشود که در جامعه انحطاط و فساد به وجود آید؛ یعنی «ابتذال اخلاقی» نباید به وجود آید.
۴. در اسلام، «تبرّج» ممنوع است؛ «تبرّج»، یعنی همان خودنمایی زنان در مقابل مردان، برای جذب و فتنهانگیزی.
۵. «حجابِ برتر» مراد همین چادر ایرانىِ خود ماست؛ چادر یک حجاب ایرانی است و زن ایرانی این را انتخاب کرده و خوب حجابی هم هست.
۶. بعضیها هستند که از هرچه ایرانی است، ناراحتند؛ بههرحال اگر حجاب را حفظ کنند، باز هم خلاف شرعی انجام ندادهاند، منتها چیز بهتری را از دست دادهاند.
۷. «حجاب»، «ارزشی است منطبق با طبیعت انسان» و «برهنگی» و حرکت به سمت اختلاطِ دو جنس، یک حرکت خلاف طبیعی و خلاف خواست انسانی است.
۸. بهترین راه تأمین حجاب همین است که «با منطق برخورد» شود؛ البته اگر چیزی جزو مقرّرات شد و کسی برخلاف آن مقرّرات رفتار کرد، دولت برخورد کند.
۹. آن چیزی که در اساس لازم است، این است که شما ذهن این دختر جوان را، با «اهمیت حجاب» آشنا کنید.
بیانات در دیدار جمعی از جوانان، ۱۳۷۷/۰۲/۰۷: - اصل «گرایش به زیبایی» و زیباسازی یک «امر فطری» است و در اسلام منع نشده است.
- آن چیزی که منع شده، فتنه و فساد است.
- زیبایی و زیباسازی نباید موجب «ابتذال اخلاقی» شود.
- اگر مشغلهی اصلی زندگی شود، انحراف و انحطاط است.
- در اسلام «تبرّج» ممنوع است؛ یعنی خودنمایی زنان در مقابل مردان برای جذب و فتنهانگیزی.
بیانات در جلسه پرسش و پاسخ مدیران مسئول و سردبیران نشریات دانشجویی، ۱۳۷۷/۱۲/۰۴: - «حجابِ برتر» چادر ایرانی است؛ هیچ تردیدی در این نباید داشت.
- من هیچ وقت نگفتم چادر را اجباری کنند؛ اما چادر یک حجاب ایرانی است.
- اگر حجاب را حفظ کنند خلاف شرعی انجام ندادهاند؛ منتها چیز بهتری را از دست دادهاند.
- با «تبلیغات» کار کنید؛ همان حربهای که برای سست کردن اعتقاد به حجاب به کار میبرند، شما هم به کار ببرید.
- حجاب از بین نمیرود؛ به مجرّد آنکه زور برداشته شود، مردم به سمت حجاب برمیگردند.
- «حجاب» «ارزشی است منطبق با طبیعت انسان».
- بعضی از زنان محجّب از حکم حجاب و «فلسفهی حجاب» و «فواید حجاب» اطّلاعی ندارند.
- بهترین راه تأمین حجاب این است که «با منطق برخورد» شود.
- ذهن دختر جوان را با «اهمیت حجاب» آشنا کنید.
- «فیلمهای زندگیهای غربی» در سُست کردن ذهنیّت مردم نسبت به حجاب بیتأثیر نیست.
بیانات در دیدار جمعی از جوانان، ۱۳۷۷/۰۲/۰۷:
(«گرایش به زیبایی»؛ «امر فطری» و طبیعی)
اصل «گرایش به زیبایی» و زیباسازی و زیبادوستی، یک «امر فطری» است.
البته این شاید با مقوله نوگرایی مقداری تفاوت کند.
نوگرایی امر عامتری است.
این مسأله آرایش و لباس و چیزهایی که شما گفتید، مقوله خاصی است که انسان - بخصوص جوان - از زیبایی و زیباسازی خوشش میآید و دلش میخواهد که خودش هم زیبا باشد.
این عیبی هم ندارد.
یک امر طبیعی و قهری است.
در اسلام هم منع نشده است.
آن چیزی که منع شده، فتنه و فساد است.
(«ابتذال اخلاقی»؛ نباید به وجود آید)
این زیبایی و زیباسازی، بایستی موجب این نشود که در جامعه انحطاط و فساد به وجود آید.
یعنی «ابتذال اخلاقی» نباید به وجود آید.
چگونه؟
راههایش مشخّص است.
اگر ارتباط بیقید و شرط و بیبندوباری در روابط زن و مرد وجود داشته باشد، این موجب فساد خواهد شد.
اگر به صورت افراطی به شکل مُدپرستی درآید، این به فساد خواهد انجامید.
اگر این مقوله زیباسازی و رسیدن به سر و وضع و لباس و امثال اینها، مشغله اصلی زندگی شود، انحراف و انحطاط است.
مثل اینکه در دوره طاغوت، آن خانمهای اعیان و اشراف، پشت میز آرایش مینشستند.
فکر میکنید چند ساعت مینشستند؟
شش ساعت!
این واقعیت دارد و ما خبرهای دقیق داشتیم که شش ساعت مینشستند!
یک انسان، این مدّت برای آرایش صرفِ وقت کند که میخواهد مثلاً به عروسی برود و موی سرش را، یا صورتش را اینطوری درست کند!
اگر کار به این شکل درآید، انحراف و انحطاط است.
اما فینفسه، رسیدن به سر و وضع و لباس، بدون اینکه در آن خودنمایی و تبرّج باشد، عیبی ندارد.
(«تبرّج»؛ ممنوع در اسلام)
در اسلام، «تبرّج» ممنوع است.
«تبرّج»، یعنی همان خودنمایی زنان در مقابل مردان، برای جذب و فتنهانگیزی.
این، یک نوع فتنه است و خیلی اشکالات دارد.
اشکالش فقط این نیست که این دختر جوان، یا این پسر جوان به گناه میافتند - این اوّلیش است؛
شاید بتوانم بگویم کوچکترینش است - دنبالهاش به خانوادهها میرسد.
بیانات در جلسه پرسش و پاسخ مدیران مسئول و سردبیران نشریات دانشجویی، ۱۳۷۷/۱۲/۰۴:
(«حجابِ برتر»؛ چادر ایرانی)
«حجابِ برتر» که شما اشاره کردید -که مراد همین چادر ایرانىِ خود ماست- حقیقتاً «حجاب برتر» است.
هیچ تردیدی در این نباید داشت.
البته من هیچ وقت نگفتم که چادر را در جایی اجباری کنند.
اما همیشه گفتهام که چادر یک حجاب ایرانی است و زن ایرانی این را انتخاب کرده و خوب حجابی هم هست و میتواند کاملاً حفاظ و حجاب داشته باشد.
حالا بعضیها هستند که از هرچه ایرانی و خودی است، ناراحتند و دلشان را میزند.
دلشان میخواهد سراغ چیزهایی بروند که از خودی بودن دورتر است!
بههرحال اگر حجاب را حفظ کنند، باز هم خلاف شرعی انجام ندادهاند.
منتها چیز بهتری را از دست دادهاند.
(«تبلیغات»؛ راه برخورد با سست کردن اعتقاد به حجاب)
اما اینکه شما میگویید «ما چگونه برخورد کنیم؟» ببینید.
شما با «تبلیغات» کار کنید.
یعنی همان حربهای را که افراد مورد نظر شما برای سست کردن اعتقاد به حجاب به کار میبرند، شما هم به کار ببرید.
یعنی شما دربارهی حجاب بنشینید واقعاً تحقیق کنید، فکر کنید، از لحاظ دینی هم مثلاً دربارهاش بحث کنید، یا از بحثهایی که شده استفاده کنید.
از لحاظ اجتماعی هم روی همین مسألهی کیفیّت حجاب تکیه کنید.
به ترویج دیدگاه خودتان بپردازید.
آن چیزی که به نظرتان درست است، آن را بگویید.
این دغدغه را هم که اینها میآیند تمایل به حجاب را در دلِ مردم از بین میبرند، نداشته باشید.
حجاب از بین نمیرود.
(«کشف حجاب دوران رضاخانی» و بازگشت مردم به حجاب)
البته اگر قدرتی مثل قدرت رضاخانی بالای سرش باشد،
یا آن طور که شنیدم در بعضی از کشورها مثل تونس کسی حق ندارد در خیابان با حجاب باشد
و اصلاً حقوق بشر هم در اینجا دیگر مطرح نیست که چرا مردم را مجبور کردید بیحجاب باشند
-کسانی که مسؤول این چیزها هستند، همینطور تماشا میکنند و حرفی هم نمیزنند!- بالاخره همان «کشف حجاب دوران رضاخانی» پیش میآید.
اما به مجرّد آنکه این زور برداشته شود، مردم به سمت حجاب برمیگردند.
(«حجاب»؛ «ارزشی منطبق با طبیعت انسان»)
«حجاب»، «ارزشی است منطبق با طبیعت انسان».
برهنگی و حرکت به سمت اختلاطِ هرچه بیشتر دو جنس با یکدیگر و افشاء شدن اینها در مقابل یکدیگر، یک حرکت خلاف طبیعی و خلاف خواست انسانی است.
شرع مقدّس اسلام هم برای این حدودی را معیّن و مشخّص کرده و کسانی که معتقد و مؤمن هستند، نمیشود که اینطوری با «حجاب» برخورد کنند.
البته ممکن است کسانی بیخبر و بیاطّلاع باشند.
بایستی اینها را با «حجاب» آشنا کرد.
(«فلسفهی حجاب» و «فواید حجاب»؛ کمتر صحبت شده)
من در همین سالهای اوّلِ انقلاب بهوضوح دریافتم که بعضی از زنانی که محجّب هستند و خیلی قدر حجاب را نمیدانند،
اینها اصلاً از حکم حجاب و «فلسفهی حجاب» و «فواید حجاب» اطّلاعی ندارند.
یعنی با اینها کمتر صحبت شده است.
البته بعضیها چیزهایی نوشتند.
سفارش کردیم، کارهایی کردند.
الان هم به نظر من همینطور است.
بخصوص در محیط دانشگاه.
الحمدلله شنیدم که محیط دانشگاه شما، محیط خوبی است.
مسؤولان دانشگاه هم، مسؤولان مواظب و مقیدی هستند.
امیدواریم که هرچه هم میگذرد، بهتر شود.
(«با منطق برخورد» شود)
در محیط دانشگاه خودتان، در نشریات خودتان، با نشریات زن -که الان در ایران چند نشریهی مربوط به زنان وجود دارد- با دیگر نشریات رایج صحبت کنید، چیزهایی بنویسید، پخش کنید، در جامعه فکر را بپراکنید.
منتها با استدلال، با منطق.
بهترین راه تأمین حجاب هم همین است که «با منطق برخورد» شود.
البته اگر چیزی جزو مقرّرات شد و کسی برخلاف آن مقرّرات رفتار کرد، ممکن است قوانینی وجود داشته باشد که دولت برخورد کند.
که لابد هم میکند.
درعینحال آن چیزی که در اساس لازم است و مهمتر از همه است،
این است که شما ذهن این دختر جوان، یا این زن جوان را -که عمده هم خانمهای جوان هستند- با «اهمیت حجاب» آشنا کنید.
یعنی به او تفهیم کنید که حجاب از لحاظ شرعی و از لحاظ منطقی این است.
در ذهن او، استدلال صحیح را در مورد رعایت حجاب راسخ کنید.
امیدواریم که انشاءالله روزبهروز بهتر شود.
(«فیلمهای زندگیهای غربی»؛ تأثیر منفی بر ذهنیّت مردم)
البته یکی از عواملی هم که در این زمینه تأثیرات منفی دارد،
برخی از این «فیلمهایی» است که بعضی از «زندگیهای غربی» را در دسترس همه میگذارد.
اینها در سُست کردن ذهنیّت مردم نسبت به مسألهی حجاب بیتأثیر نیست.
البته نسبت به پخش این «فیلمها» هم باید تذکّراتی داده شود.
گروه پژوهشی ویکی فقه.
