خلافت الهی (فقه سیاسی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
خلافت الهی در
قرآن،
انسان به عنوان خلیفه
خدا در زمین معرفی شده و مأمور تحقق
حاکمیت الهی و برقراری
عدالت در جامعه است.
این خلافت مستلزم برخورداری از
ایمان، عمل
صالح و شایستگیهای اخلاقی و عملی است.
تسخیر طبیعت برای انسان نشاندهنده توانمندی او در ایفای این مسئولیت بزرگ الهی است.
آیات قرآن خلافت را هم اصل آفرینش انسان و هم وعدهای الهی به جامعه
مؤمنان میدانند.
از این منظر، خلافت الهی مبنای مسئولیت اجتماعی و سیاسی
مسلمان در جهت تحقق
حق و عدالت به شمار میآید.
از ديدگاه قرآن، انسان خليفه خدا در زمين و عهدهدار استقرار حاكميت خدا و وارث نهایى زمين و حكومت در آن است.
انسان موظف است خصایص و شرایط لازم را براى احراز اين مسئوليت بزرگ كسب نمايد و از همه امكانات مادى و معنوى كه خداى جهان در اختيار وى نهاده است بهره بگيرد.
اگر قرآن از مسخّر بودن جهان در دست انسان سخن مىگويد براى آن است كه به انسان تفهيم كند كه او توانایى به دوش كشيدن چنين مسئوليت بزرگ را دارد و امكانات لازم نيز در صورتى كه او به خواهد و اراده كند در اختيارش نهاده شده است.
اين بينش و اعتقاد، مسئوليت و عمل سياسى گستردهاى را در زندگى مسلمان ايجاب مىكند كه قلمرو آن را مىتوان با ملاحظه
آیات زير دريافت:
الف: آنگاه كه پروردگار تو خطاب به فرشتگان گفت: من اراده كردهام كه در روى زمين خليفهاى بنهم؛
(وَ إِذْ قٰالَ رَبُّكَ لِلْمَلاٰئِكَةِ إِنِّي جٰاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً) ب: هان اى داود ما تو را در روى
زمین خلیفه قرار داديم بايد كه در ميان مردم به حق حكومت كنى؛
(يٰا دٰاوُدُ إِنّٰا جَعَلْنٰاكَ خَلِيفَةً فِي الْأَرْضِ فَاحْكُمْ بَيْنَ النّٰاسِ بِالْحَقِّ) ج: خداوند به آنها كه ايمان آورند و عمل
صالح به جا آورند وعده داده است كه آنها را خليفه در زمين قرار دهد همانطور كه پيشينيان را چنان كرد.
(وَعَدَ الله الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصّٰالِحٰاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ)
•
عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، ج۲، ص۱۲۶.
