درباره فرهنگ کلامی شیعه (فرهنگ شیعه)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
فرهنگ شیعه، طرحی از پژوهشکده تحقیقات اسلامی با بیش از هفتصد مدخل کلامی است که با هدف ارائه معارف شیعه به دانشجویان، طلاب و عموم مردم تدوین شده است.
ویژگیهای این اثر شامل: اختصار در مقالات (۵۰ تا ۱۵۰۰ کلمه)، چینش الفبایی، شناسههای کوتاه، ارجاعدهی درونمتنی، زبان علمی و پرهیز از شعارزدگی، توجه به مسائل کهن و نوپیدا، جامعیت نسبی همراه با اختصار، و نمایه موضوعی در پایان است.
دستاوردهای آن عبارتاند از: دسترسی آسان به معارف شیعه، عمومیت بخشیدن به آن و پیشگیری از آسیبپذیری مؤمنان.
آنچه هم اکنون به فضل الهی با عنوان
فرهنگ شیعه فراهم آمده است، برآیند طرحی است از پژوهشکده تحقیقات اسلامی که بیش از هفتصد عنوان یا مدخل کلامی را در خویش دارد.
ویژگیهای این طرح عبارتاند از:
تبیین و تحلیل مختصر موضوعات و اصطلاحات کلامی شیعه و نیز آنچه به گونهای با آنها در ارتباط است.
برخی اصطلاحات و موضوعات نیز که به ظاهر در عرصه علم کلام نمیگنجند، در
فرهنگ شیعه بازنموده شدهاند و این بدان سبب است که به گونه غیر مستقیم با موضوعات کلامی پیوند دارند.
مخاطبان
فرهنگ شیعه، دانشجویان، طلاب علوم دینی، جوانان و علاقهمندان علوم دینیاند.
پدیدآورندگان
فرهنگ شیعه امید میبرند خوانندگان از گذر مطالعه مقالات بتوانند ضمن آشنایی با نظرهای گوناگون درباره موضوع مورد نظر خویش، به نظریه رایج و غالب شیعه راه یابند و منابع دیگری را نیز برای مطالعه بازشناسند.
چنانکه اشارت رفت، سیاست
فرهنگ شیعه در حجم مقالات، اختصار است.
از این رو، سعی بر آن بوده است تا در نگارش مقالات، حد نصاب ۵۰ الی ۱۵۰۰ کلمه رعایت شود.
نویسندگان مقالات کوشیدهاند از قلمگردانی و زیادهنویسی بپرهیزند.
چینش مدخلها، بر نظام الفبای فارسی است نه بر پایه اهمیت و بسامد آنها.
بدین روی میتوان براساس حروف موضوعات و اصطلاحات، به آسانی آنها را در فرهنگ شیعه باز یافت.
پس از هر مدخل، بیدرنگ شناسه آمده است.
«شناسه» از عبارتی بدون فعل سامان یافته است که مدخل را به گونهای کوتاه معرفی میکند.
البته برخی مدخلها دارای شناسه نیستند؛ زیرا به دلیل روشنی، برگزیدن شناسه فایدهای برای خوانندگان نداشته است.
هرگاه از مطلبی در یک مقاله به مطلبی در مقالهای دیگر از
فرهنگ شیعه ارجاع داده شده است، نام آن درون پرانتز و پس از نشانه پیکان قرار گرفته است؛ مانند (امامت).
در نگارش مقالات کوشیده شده است تا زبان علمی به کار گرفته شود و از آوازهگری و شعارپراکنی و هیجانزدگی پرهیز گردد و تنها، نثر معیار به خدمت درآید.
در گزینش مدخلها، تنها به موضوعات و مسائل کهن کلامی بسنده نشده؛ بلکه موضوعات و مسائل نوپیدا نیز مطمح نظر بوده است.
دستاوردهای طرح عبارتاند از:
الف. دستیابی دانشجویان، طلاب علوم دینی و پژوهشگران جوان به مجموعهای نفیس از نظرات و دیدگاههای شیعه؛
ب. استفاده آسان اقشار گوناگون مردم از معارف غنی شیعه؛
ج. عمومیت بخشیدن به معارف شیعه در ابعاد و مسائل گوناگون جهت تعمیق بصیرت و پیشگیری از آسیبپذیرفتن مؤمنان و دینداران.
ویژگی
فرهنگ شیعه که آن را از دائرةالمعارفهای موجود تمایز میبخشد، ایجاز و اختصار و در همان حال جامعیت نسبی آن است.
نویسندگان مقالات کوشیدهاند موضوعات را با رعایت اختصار باز نمایند و در همان حال، نکته مهمی را درباره آن فرو نگذارند.
در پایان کتاب، برای دستیابی بهتر خوانندگان به مدخلهای اصلی نمایه موضوعی فراهم آمده است.
خطیبی کوشکک، محمد، فرهنگ شیعه، ج۱، ص۲۹.
