• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

رهبری و بسیج مردمی (فقه سیاسی)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف





رهبری و بسیج مردمی مسئولیت دفاع از جامعه اسلامی، با تأکید قرآنی بر کسب قوای دفاعی، واجبی کفایی است.
سازمان بسیج ملی در سال (۱۳۵۹ هـ.ش) بر اساس فرمان امام خمینی برای ایجاد ارتش بیست میلیونی و مقابله با تهدیدات تأسیس شد.
وظایف بسیج شامل آموزش‌های نظامی و عقیدتی، سازماندهی داوطلبان و آمادگی در برابر سوانح طبیعی بود.
این سازمان ابتدا زیر نظر فرمانده کل قوا و وابسته به وزارت کشور تشکیل شد.
در اواخر (۱۳۵۹ هـ.ش)، سازمان بسیج ملی رسماً در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ادغام شد.
اعضای بسیج به عادی، فعال و ویژه دسته‌بندی شده و انسجام آن‌ها از طریق آموزش‌های مستمر حفظ می‌شود.



از آن‌جا كه مسئوليت دفاعى در نظام سیاسی اسلام به صورت واجب كفایى و بر عهده كليه مسلمانانى است كه توانایى مشاركت در امر دفاع را دارند و از سوى ديگر كسب توانایى دفاعى بر همه افراد جامعه اسلامی به عنوان يک فريضه مقرر شده است. (وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اِسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَ مِنْ رِبٰاطِ اَلْخَيْلِ)

۱.۱ - اصل ۱۵۱ قانون اساسی

اصل يكصد و پنجاه و يكم قانون اساسی بنابراين اساس اسلامى دولت را موظف كرده است كه براى همه افراد كشور برنامه و امكانات آموزش نظامى بر طبق موازين اسلامى فراهم آورد به طورى كه همه افراد همواره توانایى دفاع مسلحانه از كشور و نظام جمهورى اسلامى را داشته باشند.

۱.۲ - تشکیل سازمان بسیج ملی

شوراى انقلاب اسلامى براى اولين بار در تاريخ (۱۳۵۹/۲/۲۸ هـ.ش) پيرو فرمان رهبر انقلاب مبنى بر ايجاد، آموزش و بسيج ارتش بيست ميليونى جهت پيشگيرى و مقابله با هر گونه تهديد و تجاوز نظامى، سياسى، اقتصادى، فرهنگى و سوانح طبيعى سازمانى به نام سازمان بسيج ملى زير نظر فرمانده كل قوا و وابسته به وزارت كشور تشكيل داد
[۲] مجموعه قوانين سال ۱۳۵۹، ص ۸۳.
و لايحه قانونى تشكيل سازمان بسيج ملى نيز در تاريخ (۱۳۵۹/۴/۱۹ هـ.ش) به تصويب شوراى انقلاب جمهورى اسلامى ايران رسيد.
[۳] مجموعه قوانين سال ۱۳۵۹، ص ۲۸۴.


۱.۳ - وظایف سازمان بسیج ملی

وظايف كلى سازمان بسيج ملى به شرح زير اعلام گرديد:
۱. تهيه و اجراى برنامه‌هاى تعليمات نظامى، عقيدتى و حفاظتى براى كليه داوطلبان ارتش بيست ميليونى در سراسر كشور.
۲. سازماندهى و تجهيز كليه داوطلبان متعهد براى مبارزه و دفاع در برابر تجاوز، تهديد و دخالت دشمنان خارجى و عوامل سر سپرده داخلى آنان.
۳. تهيه طرح‌ها و برنامه‌هاى ضرورى متناسب با شرايط روز.
۴. ايجاد آمادگى در مردم به منظور پيشگيرى از بروز سوانح طبيعى و حوادث غير مترقبه و مقابله با آثار آن‌ها.
۵. نظارت بر اقدامات انجام شده و تقديم گزارشات لازم به مراجع ذيربط.

۱.۴ - ادغام سازمان بسیج ملی در سپاه پاسداران

در اين مصوبه تعيين خط‌مشى كلى بسيج بر عهده شوراى عالى دفاع نهاده شده است.
مجلس شوراى اسلامى طى مصوبه‌اى در تاريخ (۱۳۵۹/۱۰/۲۸ هـ.ش) سازمان بسيج ملى (مستضعفين) را در سپاه پاسداران ادغام نمود و فرماندهى آن را به سپاه پاسداران واگذار كرد.
[۴] مجموعه قوانين سال ۱۳۵۹، ص ۵۲۲.


۱.۵ - اساسنامه واحد بسیج مستضعفین

سرانجام در تاريخ (۱۳۶۱/۶/۱۵ هـ.ش) اساسنامه واحد بسيج مستضعفين در ضمن اساسنامه سپاه پاسداران انقلاب اسلامى توسط مجلس شوراى اسلامى به تصويب رسيد
[۵] مجموعه قوانين دوره اول مجلس شوراى اسلامى، ص ۲۵۹.
و طبق اين اساسنامه تشكيل هسته‌هاى مقاومت محلى با همكارى روحانيون و معتمدين محل و شوراهاى محلى قانونى در سطح كليه محلات كشور بر عهده سپاه پاسداران قرار گرفت

۱.۶ - دسته‌بندی اعضای بسیج

افراد ارتش بيست ميليونى به صورت زير دسته‌بندى شد:
الف. اعضاى عادى كه از كليه اقشار معتقد به قانون اساسی و اهداف انقلاب اسلامی كه پس از آموزش به عضويت در آمده‌اند سازماندهى مى‌شوند.
ب. اعضاى فعال كه با برنامه‌هاى ويژه و تداوم آموزش انسجام آن‌ها حفظ مى‌شود.
ج. اعضاى ويژه كه در حد صلاحيت يک پاسدار هستند.


۱. انفال/سوره۸، آیه۶۰.    
۲. مجموعه قوانين سال ۱۳۵۹، ص ۸۳.
۳. مجموعه قوانين سال ۱۳۵۹، ص ۲۸۴.
۴. مجموعه قوانين سال ۱۳۵۹، ص ۵۲۲.
۵. مجموعه قوانين دوره اول مجلس شوراى اسلامى، ص ۲۵۹.



عمید زنجانی، عباس‌علی، فقه سیاسی، ج۱، ص۴۹۶-۴۹۷.    






جعبه ابزار