شعار در جهاد (فقه سیاسی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
شعار در جهاد در
اسلام، استفاده از شعارها و علایم جنگى بخشى از
جهاد محسوب مىشود و نشانگر اهداف و جبهه حق است.
تبليغات جنگى در اين سياق، ابزار فرهنگى و سياسى براى تبيين مقاصد و تفسير اقدامات نظامى به شمار مىآيد.
هدف از اين تبليغات جلوگيرى از تفسير نادرست اعمال جنگى و تأثيرگذاری بر دشمن، حاميان آن و افكار عمومى است.
اثرگذاری فرهنگى و سياسى بر انديشهها غالباً از ابزار نظامى پيشى مىگيرد و نقش مهمى در شکلدهى به روند جنگ دارد.
در اسلام، تبليغات جنگى با تأكيد بر اهداف انسانى و ارزشهاى اخلاقى، مکمل عمليات نظامى است.
در هنگام جهاد، شايسته است رزمندگان اسلام از شعار و علايمى كه نوعى تبليغات جنگى محسوب مىشود، استفاده كنند.
شعار در واقع، نشانه جبهه
حق و مبيّن اهداف جهاد است.
در جنگ بدر شعار
مسلمانان «
يا نصر اللّه اقترب»، در
جنگ احد هم همين شعار بوده، در جنگ با يهوديان بنى نضير «
يا روحالقدس» در جنگ حنين: «
يا بنى عبد اللّه» در جنگ احزاب «
هم لا يبصرون»، در جريان حديبيه «
على لعنة الله على الظالمين نحن عباد اللّه حقا حقا» در تبوک «
يا احد و يا صمد»، در جنگ صفين «
يا نصر اللّه» شعار بوده و شعار
امام حسین (علیهالسلام) در كربلا «
يا محمد» بوده است.
در ديدگاه اسلام، تبليغات، بازوى فرهنگى و سياسى جهاد، محسوب شده، اما با اين تفاوت كه تبليغات در
جهاد اسلامی، تنها براى فريب دشمن و يا تحريف واقعيتها نيست، هر نوع عمليات پيچيده كه به گونههاى مختلف، قابل توجيه و تفسير است، نياز به تبيين اهداف و ابلاغ مقاصد و تفسير اعمال دارد.
نيكوترين اعمال و شايستهترين رفتار مىتواند توسط دشمن مورد تفسير منفى قرار گيرد، به گونهاى كه آنها را در قالب بدترين و منفورترين اعمال جلوه دهد.
عمليات جنگى و اهداف آنها را به خاطر پيچيدگى آنها و نيز به دليل امكان سوء استفاده دشمن از تفسيرهاى نادرست، نمیتوان رها كرد و از اين روست كه تبليغات در
جنگ، در حقيقت بخشى از عمليات جنگى محسوب مىشود.
دامنه عمليات فرهنگى و سياسى تبليغات در جنگ تا بدانجا كشيده مىشود كه از دشمن و حاميان آن و نيز از همرزمان و حاميان دوست فراتر مىرود و تمامى عوامل مؤثر در سرنوشت جنگ اعم از عوامل اثرگذار بالفعل و بالقوه را فرا مىگيرد و با اذهان عمومى در سطح منطقه و احيانا در سطح بين المللى، سر و كار پيدا مىكند.
همانگونه كه صلح از انديشهها و افكار ريشه مىگيرد، جنگ نيز ريشه در انديشهها دارد، بستر عمومى هر دو حالت
صلح و جنگ، افكار و انديشهها است.
بىگمان عمليات فرهنگى و سياسى در انديشهها بيش از سلاح و عمليات نظامى اثرگذار است.
اين ضرورت، در مورد اسلام كه داراى اهداف به طور كامل ناهمگون با جلوههاى خشونتآميز جنگ دارد و در سختترين صحنههاى جنگى، اصول انسانى و ارزشهاى والاى فرهنگى را دنبال مىكند، بيشتر صدق مىكند و اسلام براى رساندن نداى انسانى خود از ميان چكاچک سلاحها، به توسل به تبليغات و سلاح فرهنگى و سياسى نياز بيشترى دارد.
•
زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، ج۲، ص۱۶۰-۱۶۱.
