شیعه در لغت و اصطلاح (عقاید و مذاهب)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
شیعه یکی از
مذاهب اسلامی است.
واژه «
شیعه» در لغت به معنای گروهی است که بر انجام کاری همکاری می‌کنند و گاه به مطلق پیرو اطلاق می‌شود.
در اصطلاح،
شیعه در سه معنا به کار می‌رود که معنای سوم آن، یعنی کسانی که رهبری و
خلافت بلافصل
علی (علیه‌السلام) را بر اساس
نصّ الهی می‌پذیرند.
شیعه در لغت به گروهى مى گویند كه بر انجام كارى دست به دست هم مى دهند مثلاً مى گویند: «
تشايع القوم، إذا تعاونوا»،
و گاهى اين واژه به مطلق پيرو اطلاق مى شود، چنان كه در اين
آیه آمده است:
(وإنَّ مِنْ شيعَتِهِ لإبراهيم) يعنى: و يكى از پيروان او (
نوح)
ابراهیم است.
شيعه در اصطلاح در سه معنا به كار مى رود:
معنای اول شیعه عبارت است از:
دوستداران على (عليه السلام) و فرزندان او كه خاندان رسالتند.
مهر ورزيدن به خاندان رسالت يك فريضه قرآنى است، چنان كه مى فرمايد:
(قُل لا أسألكُمْ عَلَيْهِ أجراً إلاّ المودّةَ فِى الْقُربى) «بگو من جز دوستى خويشاوندان اجر و پاداشى از شما نمى خواهم».
شيعه به اين معنى همه مسلمانان را دربرمى گيرد، زيرا در جامعه اسلامى جز «
نواصب» همگان خاندان رسالت را دوست دارند، خواه رهبرى آنان را بپذيرند يا نپذيرند.
امام شافعی در دو بيت معروف خود مى گويد:
| يا أهلَ بيتِ رسولِ الله | | |
| حُبُّكمُ كَفاكُم مِنْ عَظيم القدْرِ أنَّكُمُ | | |
| | |
در
معنای دوم شیعه به پیروان على (علیه‌السللام) در برابر مخالفان اطلاق می‌شود.
شیعه در
معنای سوم به كسانى كه رهبرى و خلافت بلافصل على (عليه السلام) را بر اساس نصّ الهى مى پذيرند، اطلاق می‌شود.
اتفاقاً خود آن حضرت در ايام حيات خود، به «
وصیّ» معروف بود و در قصائد شعرا، و خطابه خطيبان، على (عليه السلام) به عنوان «وصىّ» معروف است.
هنگامى كه اميرمؤمنان به شهادت رسيد، فرداى آن روز، فرزند او
امام مجتبی خطبه اى ايراد كرد و در آنجا در معرفى خود، چنين گفت: «
«أنا ابن النبى وأنا ابن الوصىّ»».
ابن أبی الحدید، صفحاتى را به نقل اشعارى اختصاص داده كه در آن، صحابه و تابعان، على را به عنوان وصى توصيف كرده اند.
سبحانی، جعفر، فرهنگ عقاید و مذاهب اسلامی، ج۶، ص۳۱.
