صلحگرایی (فقه سیاسی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
صلحگرایی صلح در
قرآن یک ارزش و هدف مهم است که زمینهساز رشد و تعالى
انسان، تفاهم و یگانگی آیین بشرى میباشد.
قرآن وصول به اهداف خود را از طریق صلح نزدیکتر و آسانتر میداند.
در قرآن، صلح به عنوان یک اصل اساسی مورد تأکید قرار گرفته است و به
مؤمنان توصیه شده است که به صلح فرود آیند.
با این حال، صلحگرایى
اسلام مطلق نیست و باید در شرایط خاص و با توجه به پیامدهای آن انجام شود.
از ديدگاه قرآن، صلح خود، ارزش و هدف است و كافى است كه پيامد خطرناک و فريبى به دنبال نداشته باشد.
هدف از صلح، مصلحتگرایى نيست، خود صلح مصلحت است، زيرا با زندگى فطرى انسانها سازگارتر است.
در شرایط صلح رشد و تعالى انسان، تفاهم براى رسيدن به توافقها، سرانجام به يگانگى آیين بشرى و گرايش انسانها به
حق امكانپذيرتر است.
قرآن وصول به اهداف خود را از طريق صلح نزديکتر، آسانتر و معقولتر مىداند، از اينرو به آن تأكيد مىورزد.
در
آیات قرآن چنین آمده:
الف: بگو اى
اهل کتاب! بيایيد بر سر سخنى كه بين ما و شما يكسان است گردهم آیيم؛
(قُلْ يٰا أَهْلَ الْكِتٰابِ تَعٰالَوْا إِلىٰ كَلِمَةٍ سَوٰاءٍ بَيْنَنٰا وَ بَيْنَكُمْ أَلاّٰ نَعْبُدَ إِلاَّ الله) ب: اگر آنها به سوى
صلح بال و پر گشودند تو نيز بدان سو بال و پر بگشا و كار خود به
خدا واگذار، او شنوا و دانا است و هرگاه آنها قصد نيرنگ داشته باشند خدا تو را بىنياز خواهد كرد؛
(وَ إِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهٰا وَ تَوَكَّلْ عَلَى الله إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ وَ إِنْ يُرِيدُوا أَنْ يَخْدَعُوكَ فَإِنَّ حَسْبَكَ الله) ج: اگر آنها از ستيزگى با تو دورى گزيدند و با تو نجنگيدند و از در صلح آمدند خداوند به شما اجازه سلطهجویى نسبت به آنان نمىدهد.
(فَإِنِ اعْتَزَلُوكُمْ فَلَمْ يُقٰاتِلُوكُمْ وَ أَلْقَوْا إِلَيْكُمُ السَّلَمَ فَمٰا جَعَلَ الله لَكُمْ عَلَيْهِمْ سَبِيلاً) صلحگرایى اسلام علىرغم دستور اكيد:
اى مؤمنان! همگى به صلح فرود آیيد،
(يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ ادْخُلُواْ فِي السِّلْمِ كَآفَّةً) مطلق نيست.
زيرا مطلقگرایى در يک عمل سياسى كه هزاران شرط و پيامد منفى دارد، معقول نيست.
از نظر حقوقى و فقهى نيز اينگونه آيات را بايد در كنار آيات ديگر هشدار دهنده، تفسير نمود و از مجموع آنها قاعده حقوقى و حكم فقهى را استنباط كرد.
آيه زير راهحل را مشخص كرده است:
(فَلاٰ تَهِنُوا وَ تَدْعُوا إِلَى السَّلْمِ وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ وَ الله مَعَكُمْ) شما سستى از خود نشان ندهيد كه صلح بطلبيد كه شما برتريد و خداوند با شما است.
•
عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، ج۲، ص۱۴۳-۱۴۴.
