عقل و تجربه سیاسی (فقه سیاسی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
عقل و تجربه سیاسی در
قرآن، تعقل و تجربه به عنوان پایههای اصلی اندیشه و عمل انسانی، از جمله در حوزه سیاست و
حکومت، مورد تأکید قرار گرفتهاند.
انسان مؤمن با بهرهگیری از
وحی و
قوانین الهی میتواند از این دو موهبت برای
هدایت زندگی فردی و اجتماعی خود استفاده کند.
قرآن بر بهرهگیری از عقل و تجربه دیگران تأکید میکند و آن را عامل ارتقای مقام و شناخت حقایق میداند.
عبرت از زندگی پیشینیان، سرمایهای بزرگ برای تصمیمگیری و حکمرانی عاقلانه است.
در كليه فعاليتهاى حياتى، از آن جمله سياست و حكومت، تعقل و تجربه دو پايه اساسى انديشه و عمل است كه انسانهاى مؤمن در پرتو وحى و قوانين الهى از اين دو موهبت استفاده وافر مىبرند.
قرآن در بهرهگيرى انسان از اين دو شيوه ادراكى، سختگير است و بارها به گونههاى مختلف و در مناسبتهاى گوناگون به آن اشاره دارد و تجربيات حاصل از زندگى ديگران را سرمايه بزرگ دانش و تعقل انسان مىداند:
الف: چرا تعقل نمىكنيد؟
(أَ فَلاٰ تَعْقِلُونَ) ب:
خداوند آنها را كه از ميان شما داراى
ایمان و علمند ارتقا مىدهد و رتبه رفيع مىبخشد؛
(يَرْفَعِ الله الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجٰاتٍ) ج: آيا به راه نمىافتند تا دلى پيدا كنند تا بدان وسيله عقلشان را براه اندازند؟
(أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِهٰا) د: در جريان زندگى امتها براى صاحبان عقل عبرتهاى فراوان وجود دارد.
(لَقَدْ كٰانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِأُولِي الْأَلْبٰابِ)
•
عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، ج۲، ص۱۲۹.
