عوامل تعارض در روایات (فقه سیاسی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
عوامل تعارض در روایات فقهی موجب شد اصولیان به بررسی علل بروز آن پیش از ارائه راهحل بپردازند.
برخی از علمای
اهل سنت این تعارض را ناشی از اجتهاد دانسته و
مرجعیت روایات را نفی کردهاند.
شهید صدر عوامل تعارض را بیرون از متن روایت دانسته و آنها را شامل
ذهنیت فقیه، نسخ، فقدان قرائن، نقل به معنا، تدریج در بیان احکام،
تقیه، شرایط زمانی راوی و کذب راوی برشمرده است.
وجود اختلاف در ميان
احادیث فقهى و تعارض آنها موجب گرديده كه اصوليين پيش از آن كه به راهحلهاى تعارض بپردازند به تحقيق درباره علل و عوامل بروز تعارض بين روايات فقهى همت گمارند.
برخى از علماى اهل سنت وجود تعارض در
روایات را دليل بر اجتهادى بودن آراى آنان شمرده و طبيعت اجتهاد را عامل اصلى اختلاف آرا و تعارض روايات دانستهاند و به اين ترتيب مرجعيت روايات را در استنباط
احکام و ارزش تشريعى آنها را نفى و مقام
ائمه (علیهالسلام) را به رتبه ساير مجتهدين تنزل دادهاند.
شهيد صدر (ره) در پاسخ به اين شبهه، عوامل مؤثر در تعارض را امورى خارج از روايت دانسته و آنها را در هشت بند آورده كه عبارتند از:
ذهنيت فقيه، نسخ احكام، فقدان قرائن، نقل به معنى، تدريجى بودن، بيان
احکام تقیه، شرايط زمانى راوى و كذب راوى.
•
عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، ج۲، ص۲۶۶.
