قَوْسَیْن (لغات‌قرآن)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
قَوْسَیْن:
(قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنی) قَوْسَیْن تثنيه قوس (دو قوس) و «قوس» به معنى «كمان» است، بنابراين«قابَ قَوْسَيْن»در آيه مورد بحث يعنى به مقدار طول دو كمان. (قاب به معنى اندازه). بعضى «قوس» را از ماد «قياس» و به معنى «مقياس» دانسته‌اند و چون مقياس عرب اندازه ذراع (فاصله نوک انگشتان تا آرنج) بوده، بنابراين قاب قوسين به معنى دو ذراع مى‌شود و چون در بعضى از كتب لغت «قاب» به معنى ديگرى ذكر شده و آن فاصله ميان محلى از كمان كه به دست مى‌گرفتند تا نوک برگشته كمان، بنابراين «قابَ قَوْسَيْن» به معنى مجموعه انحناى كمان مى‌شود و تعبير از آن كنايه از نهايت قرب و نزديكى است.
به موردی از کاربرد
قَوْسَیْن در
قرآن، اشاره می‌شود:
(فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى) (تا آن‌كه فاصله او با جبرئيل به اندازه فاصله دو قوس كمان يا كمتر بود.)
علامه طباطبایی در
تفسیر المیزان می‌فرماید:
در
مجمع البیان مى‌گويد: كلمه قاب و كلمه قيب مانند كلمه قاد و قيد به معناى مقدار هر چيز است و كلمه قوس به معناى كمان است كه در تيراندازى استعمال مى‌شود، البته اين كلمه (به طورى كه گفته‌اند.)
در لغت اهل حجاز بر ذراع اطلاق مى‌شود و معناى جمله اين است كه دورى او به‌قدر دو قوس و يا به‌قدر دو ذراع و يا كمتر از آن بود. بعضى
هم گفته‌اند: كلمه قاب به معناى فاصله ميان دستگيره كمان و زه آن است، پس در كلام قلب شده، معناى اصلى آن دو قاب قوس بوده. بعضى
ديگر به اين سخن اعتراض كرده‌اند كه: دو قاب قوس و قاب دو قوس فرقى با هم ندارند، هر دو به يک معنا هستند، پس ديگر جهت ندارد بگوييم قلب شده.
شریعتمداری، جعفر، شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه، برگرفته از مقاله «قَوْسَیْن»، ج۳، ص۷۷۶.
