• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

لمّا (مفردات‌قرآن)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف




لَمّا (به فتح لام و تشدید میم) از واژگان قرآن کریم که حرف جر بوده و معنای آن بر سه وجه باشد: اوّل: آنکه مخصوص مضارع است و مثل «لَمْ» جزم می‌دهد و معنی آن را به ماضی قلب می‌کند و غالبا منفی آن نزدیک به حال است؛ دوم: ظرف است به معنی حینَ و یا به معنی «اِذْ» و مخصوص‌ است به ماضی؛ سوم: حرف استثنا است به معنی «اِلّا» و بر جمله اسمیّه داخل شود.



لَمّا: بر سه وجه باشد:
اوّل: آنکه مخصوص مضارع است و مثل «لَمْ» جزم می‌دهد و معنی آن را به ماضی قلب می‌کند و غالبا منفی آن نزدیک به حال است.
دوم: ظرف است به معنی حینَ و به قول ابن مالک به معنی «اِذْ» و مخصوص‌ است به ماضی.
سوم: حرف استثنا است به معنی «اِلّا» و بر جمله اسمیّه داخل شود.


لمّا جازم، مثل: (بَلْ‌ لَمَّا یَذُوقُوا عَذابِ‌)     «بلکه هنوز عذاب را نچشیده‌اند».
لمّا ظرف، مثل: (فَلَمَّا نَجَّاکُمْ اِلَی الْبَرِّ اَعْرَضْتُمْ‌)     (امّا هنگامى كه شما را به خشكى رساند و نجات داد، روى گردان شديد).
لمّا استثنا، مثل‌: (اِنْ کُلُّ نَفْسٍ‌ لَمَّا عَلَیْها حافِظٌ)     (به اين آیات بزرگ الهی سوگند كه هر كس مراقب و محافظى دارد!)
عاصم و غیره‌ «لَمَّا» را در آیه مشدّد و دیگران مخفّف خوانده‌اند، در صورت اوّل به معنی «الّا» و «اِنْ نافیه» است یعنی: «نیست هیچ نفسی مگر آنکه آن را حافظی است»، و در صورت دوّم «اِنْ» مخفّف از ثقیله است.


۱. ↑ قرشی بنابی، علی اکبر، قاموس قرآن، ج۶، ص۲۰۸.    
۲. ↑ راغب اصفهانی، حسین، المفردات، ط دارالقلم، ص۷۴۶.    
۳. ↑ طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، ت الحسینی، ج۶، ص۱۶۶.    
۴. ↑ شرتونی، سعید، اقرب الموارد، ج۵، ص۹۲.    
۵. ↑ ص/سوره۳۸، آیه۸.    
۶. ↑ طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۷، ص۱۸۴.    
۷. ↑ طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی، ج۱۷، ص۲۸۰.    
۸. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۸، ص۷۲۸.    
۹. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۱، ص۷۵.    
۱۰. ↑ اسراء/سوره۱۷، آیه۶۷.    
۱۱. ↑ مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۲۸۹.    
۱۲. ↑ طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۳، ص۱۵۴.    
۱۳. ↑ طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی، ج۱۳، ص۲۱۲.    
۱۴. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۶، ص۶۵۹.    
۱۵. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۴، ص۱۷۴.    
۱۶. ↑ طارق/سوره۸۶، آیه۴.    
۱۷. ↑ مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۵۹۱.    
۱۸. ↑ طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۲۰، ص۲۵۸.    
۱۹. ↑ طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی، ج۲۰، ص۴۲۹.    
۲۰. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۱۰، ص۷۱۴.    
۲۱. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۷، ص۹.    



قرشی بنابی، علی‌اکبر، قاموس قرآن، برگرفته از مقاله "لما"، ج۶، ص۲۰۸.    






جعبه ابزار