محمدعلی عجمی (شعر عاشورایی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
محمدعلی عجمی (متولد ۱۹۵۶ م)، شاعر تاجیکستانی و دانشآموخته
زبان و
ادبیات فارسی است.
وی پس از بروز جنگهای داخلی در
تاجیکستان و از دست دادن همسرش، به
افغانستان و سپس
ایران مهاجرت کرد.
آثار او شامل دفترهای شعر:
«سرچشمه»؛
«دانهی حرف»
و برجستهترین اثرش «اندوه سبز» است.
عجمی برخلاف بسیاری از هموطنانش، شعری بسیار پخته و امروزی دارد و تبحر اصلی او در سرودن قالبهای کلاسیک، بهویژه
غزل است.
محمدعلی عجمی شاعری از
جمهوری تاجیکستان است که در سال ۱۹۵۶ میلادی در استان
«وخش» و در شهر
«قرقان تپه» تولد یافته است.
تحصیلات او در رشته
زبان و ادبیات فارسی تاجیکی است.
وی پس از تحصیل به شهر خود وخش بازگشت و تا سال استقلال جمهوری تاجیکستان در این شهر زندگی کرد.
عجمی در سالهای ۱۹۸۴ اولین و در سال ۱۹۹۱ دومین مجموعه شعری خود را منتشر کرد.
نخستین دفتر اشعار این شاعر
«سرچشمه» نام دارد و نام دومین مجموعه وی
«دانهی حرف» است.
وی با شروع درگیریهای داخلی در تاجیکستان همسر خویش - زیبا نساء - را از دست داد و سپس آواره سرزمین
افغانستان شد و پس از ماهها غربت و دوری از وطن به
جمهوری اسلامی ایران آمد و هم اینک در
تهران زندگی میکند.
نمونه اشعار این شاعر تاجیکی در مطبوعات ایران بخصوص در صفحه ادبی
«بشنو از نی» روزنامه اطلاعات و صفحات شعر مجله
«اهل قلم» منتشر شده است.
شعر عجمی در قیاس با شعر هموطنانش بسیار پختهتر و امروزیتر است. او از تجربه شاعران نوپرداز و غزلسرایان نواندیش این سالها به خوبی بهره برده است و در مجموعه سوم خود
«اندوه سبز» این تاثیر بسیار آشکار است.
اندوه سبز بیگمان بهترین مجموعه شعری عجمی و از بهترین مجموعههای این سالها در میان شاعران تاجیکستان است.
لازم به یادآوری است که به اعتقاد همه ادیبان و حتی خود شاعران تاجیکستان شعر آن سامان از شعر سرزمین ما پائینتر است.
پر واضح است که وجود مشکلات شدید فرهنگی و نفوذ ادبیات بیگانه در طول سالیان دراز به ادبیات تاجیکستان ضربات جبرانناپذیری وارد کرده است.
عجمی در دفتر شعراندوه سبز خود به
مثنوی،
غزل و
چهار پاره عنایت خاصی داشته و از
شعر نو و سپید در این دفتر خبری نیست.
بیشتر شاعران تاجیکستان این روزها قالب دلخواهشان چهار پاره است و از این بابت به شاعران سی - چهل سال پیش ایران شباهت میبرند.
در فصل غزل که نقطه اوج کار عجمی است به زیباترین و شگفتترین غزلهای معاصر تاجیکستان بر میخوریم و اصلا عجمی شاعر غزل است.
در ادامه، نمونههایی از سرودههای او آمده است.
بانگ لبّیک:| نیزه را سرور من، بستر راحت کردی • • • • • شام را غلغلهی صبح قیامت کردی | | |
| به لب تشنهات آن روز اشارت میکرد • • • • • خاتمی را که به انگشت شهادت کردی | | |
| عقل میخواست بمانی به حرم، امّا عشق • • • • • گفت بر نیزه بزن بوسه، اجابت کردی | | |
| بانگ لبیک، که حجّاج به لب میآرند • • • • • آیههایی است که بر نیزه تلاوت کردی | | |
| اکبر و قاسم و عباس، کجایند، کجا؟ • • • • • عشق! چون این همه را بردی و غارت کردی؟ | | |
| چیست در تو، همه امروز تو را میجویند • • • • • ای تن بیسر سرور چه قیامت کردی! | | |
| باز من ماندم و صد کوفه غریبی، هیهات • • • • • گرچه آزاد مرا تو ز اسارت کردی | | |
| | |
| میدمد در سینهام طوفان آه از شش طرف • • • • • باز میگردد مگر بستهست راه از شش طرف | | |
| هر طرف رو میکنم تیر و سنان و نیزه است • • • • • هر طرف سر میکشم چاه است، چاه از شش طرف | | |
| سدّ راهم میشود طوفان سرخ از چهار سو • • • • • بر زمینم میزند ابری سیاه از شش طرف | | |
| آسمان هم شال غم دارد به سر، در سوگ دوست • • • • • گریه داردهالهیاندوه ماه از شش طرف | | |
| چه طلسم است این که شیطان رفته است از یادها • • • • • سنگ میبارند بر این خانقاه از شش طرف | | |
| آه میترسم که بگشایم دو چشم خویش را • • • • • میخورد چشم مرا تیر گناه از شش طرف | | |
| | |
•
محمدزاده، مرضیه، دانشنامه شعر عاشورایی، ج۲، ص۱۵۰۶.
