مسئولیت همگانی (فقه سیاسی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
مسئولیت همگانی قرآن نقش هر
مسلمان در تعیین سرنوشت جامعه و تأثیر اعمال دیگران بر سرنوشت فرد را برجسته میسازد.
اصل امر به معروف و نهی از منکر به عنوان یک وظیفه اجتماعی و سیاسی، مسلمانان را موظف میکند که ناظر و مراقب امور جامعه باشند و در شکلدهی زندگی اجتماعی و سیاسی شریک شوند.
این آموزه قرآنی، فعالیت سیاسی را بخشی جداییناپذیر از زندگی اجتماعی مسلمانان معرفی میکند و مسئولیت جمعی در جهت
عدالت و
هدایت جامعه را تقویت مینماید.
نقش هر مسلمان در تعيين سرنوشت جامعهاش و بازتابى كه اعمال ديگران در سرنوشت او دارد و تعهدى كه بايد در پذيرش مسئوليتهاى اجتماعى داشته باشد، ايجاب مىكند كه وى ناظر و مراقب همه امورى باشد كه در اطراف او در جامعهاش اتفاق مىافتد.
اين اصل را قرآن تحت عنوان امر به معروف و نهى از منكر، جزیى از فرایض اجتماعى قرار داده و يكى از مبانى
اندیشه سیاسی و اركان حيات سياسى مسلمان تلقى كرده است.
اين اصل قرآنى موجب شده است كه فعاليت سياسى، جزیى غيرقابل تفكيک از مجموعه تلاشهاى زندگى اجتماعى هر مسلمان باشد و او را در تعيين سرنوشت جامعه شريک سازد:
الف: مردان و زنان مؤمن از يكديگرند، ديگران را به عمل پسنديده و سودمند وامىدارند و از اعمال ناپسند بازمىدارند؛
(وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِنٰاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيٰاءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ))
ب: شما بهترين امتها بودهايد كه ديگران را به اعمال پسنديده وامىداريد و از اعمال ناپسند بازمىداريد؛
(كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنّٰاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ تَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ))
ج: سرانجام، مستضعفان را بر سرنوشتشان حاكم و آنها را امامان و وارثان زمين خواهيم كرد.
(وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوٰارِثِينَ))
•
عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، ج۲، ص۱۳۰.
