• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

مهیار بن مرزویه دیلمی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف





مهیار بن مرزویه دیلمی (۳۶۷ ـ ۴۲۸ هـ.ق) شاعر و ادیب ایرانی که در بغداد یا دیلم متولد شد و در کرخ اقامت داشت.
او ابتدا پیرو آیین زرتشتی بود اما در سال ۳۹۴ (هجری قمری) به دست شریف رضی مسلمان و شیعه شد.
وی به دلیل اشعار تندش علیه صحابه مورد انتقاد رجال اهل سنت قرار گرفت و برخی او را غالی و رافضی دانسته‌اند.
ایشان یکی از سرآمدان شعر و ادب زمان خود بود و اشعارش را در مسجد جامع منصور می‌خواند.
از او دیوان شعری با نام دیوان مهیار به‌جا مانده است.
وی در سال ۴۲۶ یا ۴۲۸ (هجری قمری) درگذشت و در کرخ دفن شد.



ابوالحسن مهیار بن مرزویه دیلمی کسروی فارسی دانشمند ایرانی که در سال ۳۶۷ (هجری قمری) در بغداد یا دیلم متولد شده و ساکن کرخ بوده است.



مهیار ابتدا مجوسی مذهب بود، اما سال ۳۹۴ (هجری قمری) به دست استادش شریف رضی موسوی از برجستگان در ادبیات، دین اسلام را پذیرفت و شیعه شد.


ابن مرزویه از شریف رضی موسوی بهره علمی برده است.



درباره ابوالحسن، رجال‌نویسان اهل سنت او را نویسنده، شاعری معروف، رافضی و غالی معرفی کرده و گفته‌اند: مهیار همراه با اسلام آوردنش از آتشی وارد آتش دیگر شد؛ زیرا صحابه را مورد تعرض و نکوهش قرار داده است.

بعضی او را سرآمد اهل زمانش در علوم دانسته و گفته‌اند روزهای جمعه در مسجد جامع منصور شعر می‌خواند و بیشتر آن اشعار از دیوانش بوده است.


مهیار بن مرزویه اثرش دیوان شعر می‌باشد که به نام دیوان مهیار معروف است.



دیلمی سال وفاتش را با اختلاف ۴۲۶ (هجری قمری) و ۴۲۸ (هجری قمری) ذکر کرده‌اند. محل دفن او نیز در کرخ بوده است.



۱. ↑ کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، ج۱۳، ص۳۲.    
۲. ↑ ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک، ج۱۵، ص۲۶۰.    
۳. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۲۹، ص۲۴۶.    
۴. ↑ خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۱۵، ص۳۷۲.    
۵. ↑ ابن خلکان، احمد بن محمد، وفیات الاعیان، ج۵، ص۳۵۹.    
۶. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۷، ص۴۷۲.    
۷. ↑ ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایه، ج۱۲، ص۴۱.    
۸. ↑ ابن تغری بردی، یوسف، النجوم الزاهره، ج۵، ص۲۶.    
۹. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، العبر فی خبر من غبر، ج۲، ص۲۶۰.    
۱۰. ↑ ابن عماد حنبلی، عبدالحی، شذرات الذهب، ج۵، ص۱۴۴.    
۱۱. ↑ آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، الذریعه، ج۱، ص۵۳۲.    
۱۲. ↑ کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، ج۱۳، ص۳۲.    
۱۳. ↑ ابن خلکان، احمد بن محمد، وفیات الاعیان، ج۵، ص۳۵۹.    
۱۴. ↑ ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایه، ج۱۲، ص۴۱.    
۱۵. ↑ کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، ج۱۳، ص۳۲.    
۱۶. ↑ ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک، ج۱۵، ص۲۶۰.    
۱۷. ↑ کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، ج۱۳، ص۳۲.    
۱۸. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۲۹، ص۲۴۶.    
۱۹. ↑ خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۱۵، ص۳۷۲.    
۲۰. ↑ ابن خلکان، احمد بن محمد، وفیات الاعیان، ج۵، ص۳۵۹.    
۲۱. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، العبر فی خبر من غبر، ج۲، ص۲۶۰.    
۲۲. ↑ ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک، ج۱۵، ص۲۶۰.    
۲۳. ↑ کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، ج۱۳، ص۳۲.    
۲۴. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۲۹، ص۲۴۶.    
۲۵. ↑ خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۱۵، ص۳۷۲.    
۲۶. ↑ ابن خلکان، احمد بن محمد، وفیات الاعیان، ج۵، ص۳۵۹.    
۲۷. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۷، ص۴۷۲.    
۲۸. ↑ ابن اثیر، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، ج۹، ص۴۵۶.    
۲۹. ↑ ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایه، ج۱۲، ص۴۱.    
۳۰. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، العبر فی خبر من غبر، ج۲، ص۲۶۰.    
۳۱. ↑ ابن عماد حنبلی، عبدالحی، شذرات الذهب، ج۵، ص۱۴۴.    
۳۲. ↑ کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، ج۱۳، ص۳۲.    
۳۳. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۲۹، ص۲۴۶.    
۳۴. ↑ ابن خلکان، احمد بن محمد، وفیات الاعیان، ج۵، ص۳۵۹.    
۳۵. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۷، ص۴۷۲.    
۳۶. ↑ ابن تغری بردی، یوسف، النجوم الزاهره، ج۵، ص۲۶.    
۳۷. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، العبر فی خبر من غبر، ج۲، ص۲۶۰.    
۳۸. ↑ ابن عماد حنبلی، عبدالحی، شذرات الذهب، ج۵، ص۱۴۴.    
۳۹. ↑ آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، الذریعه، ج۱، ص۵۳۲.    
۴۰. ↑ حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله، کشف الظنون، ج۱، ص۸۱۶.    
۴۱. ↑ کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، ج۱۳، ص۳۲.    
۴۲. ↑ ابن خلکان، احمد بن محمد، وفیات الاعیان، ج۵، ص۳۵۹.    
۴۳. ↑ کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، ج۱۳، ص۳۲.    
۴۴. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۲۹، ص۲۴۶.    
۴۵. ↑ خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۱۵، ص۳۷۲.    
۴۶. ↑ ابن خلکان، احمد بن محمد، وفیات الاعیان، ج۵، ص۳۵۹.    
۴۷. ↑ ابن اثیر، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، ج۹، ص۴۵۶.    
۴۸. ↑ اابن تغری بردی، یوسف، النجوم الزاهره، ج۵، ص۲۶.    
۴۹. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، العبر فی خبر من غبر، ج۲، ص۲۶۰.    
۵۰. ↑ ابن عماد حنبلی، عبدالحی، شذرات الذهب، ج۵، ص۱۴۴.    
۵۱. ↑ ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک، ج۱۵، ص۲۶۰.    
۵۲. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۲۹، ص۲۴۶.    
۵۳. ↑ ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایه، ج۱۲، ص۴۱.    
۵۴. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، العبر فی خبر من غبر، ج۲، ص۲۶۰.    
۵۵. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۲۹، ص۲۴۶.    
۵۶. ↑ ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک، ج۱۵، ص۲۶۰.    
۵۷. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۷، ص۴۷۲.    
۵۸. ↑ ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایه، ج۱۲، ص۴۱.    
۵۹. ↑ ابن تغری بردی، یوسف، النجوم الزاهره، ج۵، ص۲۶.    
۶۰. ↑ ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایه، ج۱۲، ص۴۱.    
۶۱. ↑ ابن عماد حنبلی، عبدالحی، شذرات الذهب، ج۵، ص۱۴۴.    
۶۲. ↑ خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۱۵، ص۳۷۲.    
۶۳. ↑ ابن خلکان، احمد بن محمد، وفیات الاعیان، ج۵، ص۳۶۰.    
۶۴. ↑ خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۱۵، ص۳۷۲.    
۶۵. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۷، ص۴۷۲.    
۶۶. ↑ کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، ج۱۳، ص۳۲.    
۶۷. ↑ حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله، کشف الظنون، ج۱، ص۸۱۶.    
۶۸. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۲۹، ص۲۴۶.    
۶۹. ↑ ابن خلکان، احمد بن محمد، وفیات الاعیان، ج۵، ص۳۶۰.    
۷۰. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، العبر فی خبر من غبر، ج۲، ص۲۶۰.    
۷۱. ↑ ابن عماد حنبلی، عبدالحی، شذرات الذهب، ج۵، ص۱۴۴.    
۷۲. ↑ آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، الذریعه، ج۱، ص۵۳۲.    
۷۳. ↑ ابن خلکان، احمد بن محمد، وفیات الاعیان، ج۵، ص۳۶۳.    
۷۴. ↑ حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله، کشف الظنون، ج۱، ص۸۱۶.    
۷۵. ↑ کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، ج۱۳، ص۳۲.    
۷۶. ↑ خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۱۵، ص۳۷۲.    
۷۷. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۷، ص۴۷۲.    
۷۸. ↑ آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، الذریعه، ج۱، ص۵۳۲.    
۷۹. ↑ ابن اثیر، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، ج۹، ص۴۵۶.    
۸۰. ↑ امین، سید محسن، اعیان الشیعه، ج۱۰، ص۱۷۰.    
۸۱. ↑ ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایه، ج۱۲، ص۴۱.    
۸۲. ↑ ابن تغری بردی، یوسف، النجوم الزاهره، ج۵، ص۲۶.    
۸۳. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، العبر فی خبر من غبر، ج۲، ص۲۶۰.    
۸۴. ↑ ابن عماد حنبلی، عبدالحی، شذرات الذهب، ج۵، ص۱۴۴.    
۸۵. ↑ دهخدا، علی‌اکبر، لغت نامه دهخدا، ج۱۳،ص۱۹۳۷۱.
۸۶. ↑ حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله، کشف الظنون، ج۱، ص۸۱۶.    
۸۷. ↑ بروکلمان، کارل، تاریخ الادب العربی، ج۳، ص۴۰۵.
۸۸. ↑ آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، الذریعه، ج۱، ص۵۳۲.    



• پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی، دائرة المعارف مؤلفان اسلامی، برگرفته از مقاله «مهیار بن مرزویه دیلمی»، ج۳، ص۳۹۴.






جعبه ابزار