نظریه علمای شیعه (فقه سیاسی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
نظریه علمای شیعه در اعتقاد
شیعه،
امامت یک نظام ویژه
حکومت اسلامی است که با
رهبری معنوی و الهی همراه است.
امام یا خلیفه، مسئول
رهبری تمامیت فرد و جامعه در چارچوب
قوانین الهی است.
امام به دو صورت تعیین میشود:
- تعیین شخصی همراه با عصمت، مانند پیامبران و امامان معصوم و تعیین وصفی، مانند فقهای جامعالشرایط؛
- اراده و خواست مردم در تحقق نظام امامت نقش تعیینکننده دارد.
به اعتقاد شيعه، خلافت و امامت، نظام ويژه حكومت اسلامى است و تمايز اصولى آن با ديگر نظامهاى سياسى در مفهوم سياسى نيست.
بلكه مشخصه اصلى آن، بعد معنوى، رهبرى،
هدایت در ارتقا و رشد استعدادها، نيروهاى بالقوه و بالفعل فرد و جامعه و جنبه الهى آن است.
خليفه و امام، تنها يک زمامدار و مسئول سياسى جامعه اسلامى نيست.
او عهدهدار رهبرى تماميت فرد و جامعه با تمامى ابعاد وجودى و قلمروهاى مادى و معنوى
انسان در چارچوب قوانين الهى است.
خليفه و امام در نظام سياسى اسلامى، نه توسط مردم انتخاب مىشود، نه تصدى اين مقام به شكل موروثى سلطنتى است و نه نخبگان و اشراف او را تعيين مىكنند.
خليفه و امام به شيوه مكتبى و توسط
خداوند انتخاب و تعيين مىشود و اين تعيين به دو صورت امكانپذير است:
- تعيين شخصى، كه همراه با عصمت فرد تعيينشده و منتخب الهى است مانند پیامبران و امامان معصوم (علیهمالسلام)؛
- تعيين وصفى، كه با مشخص كردن صفات و شرايط خاصى در جامعه، از سوى مكتب معرفى مىشود.
مانند فقهاى جامعالشرايط كه داراى
عدالت، تقوى، شجاعت، مديريت و آگاهى به زمان خويش هستند.
بديهى است در هر دو صورت اراده و خواست مردم در تحقق نظام سياسى امامت نقش تعيينكننده دارد؛ ولى به عنوان شرط صلاحيت شناخته نمىشود.
•
عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، ج۲، ص۲۳۲-۲۳۳.
