نقد و بررسی منابع ملل و نحل (فرهنگ عقاید و مذاهب)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
نقد تاریخی «ملل و نحل» شهرستانی؛ کتاب
«ملل و نحل» شهرستانی، علیرغم شهرت فراوان، در نقل عقاید
شیعه دچار عدم امانتداری و خطاهای فاحش است.
مؤلف با نسبت دادنِ عقاید باطلی چون
«تناسخ»،
«حلول» و
«تجسیم» به شیعه، و حتی ارائه اطلاعات غلط جغرافیایی (مانند مدفن
امام دهم)، تصویری تحریفشده از این مکتب ارائه میدهد.
این بیدقتیها که ناشی از پیروی کورکورانه از منابعی همچون
«مقالات الاسلامیین» اشعری است، موجب شده تا نویسندگان متاخر (مانند
احمد امین) نیز به بیراهه روند؛ در حالیکه تاریخ گواهی میدهد شیعه همواره پیشرو در
«تنزئه» و مباحث عقلی بوده است.
کتاب
ملل و نحل شهرستانی از کتابهای معروف در قلمرو تاریخ عقائد ملل جهان است که همگان با نام و موضوع آن آشنایی دارند. این کتاب در همه کتابخانهها موجود، و در اختیار نویسندگان است.
حال ببینیم مؤلف این کتاب (شهرستانی) که در قرن ششم اسلامی میزیسته، تا چهاندازه رسم امانتداری در نقل عقائد را رعایت کرده است؟ وی در معرفی شیعه میگوید:
الف: از ویژگیهای شیعه اعتقاد به تناسخ و حلول و تشبیه است.
ب:
امام دهم شیعیان در
قم در گشت و در همانجا به خاک سپرده شد.
ج:
هشام بن حکم،
خدا را جسم میدانست و برای اواندازهای برابر هفت وجب از وجبهای خود قائل بود، و میگفت: خدا در نقطه خاصی و جهت مخصوصی قرار گرفته است.
د: او علی را خدای لازم الاطاعه میدانست.
ایناندیشههای واهی که با روح تشیع فرسنگها فاصله دارد، به پندار نویسنده این کتاب، اساس عقائد شیعه است! آنگاه دیگران بعد از وی، مانند
احمد امین در کتاب
«فجر الاسلام»، بیپروا شیعه را به شکل یاد شده معرفی کردهاند.
تاریخ عقائد
مسلمانان، به روشنی گواهی میدهد که «شیعه» در تنزیه خدا بیش از سائر ملل جهان کوشا هستند، و خطبههای
امام علی (علیهالسّلام) روشنترین تنزیه است و اگر معتزله
«تنزیه» را پذیرفتهاند، از او گرفتهاند.
در این مورد شهرستهانی به جای
اهل حدیث، شیعه را هدف قرار داده و خود دچار اشتباه شده و دیگران را نیز گمراه کره است.
او به پیروی از کتاب
«مقالات الاسلامیین» اشعری، برای شیعه فرقههای فراوانی تراشیده که هرگز وجود ندارند. چگونه میتوان درباره عقائد شیعه، به سخن نویسندهای اعتماد کرد که مدفن امام دهم (علیهالسّلام) را شهر «قم» بپندارد!
•
سبحانی، جعفر، فرهنگ عقاید و مذاهب اسلامی، ج۱، ص۹.
