|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
صنایع دستی، موزه mūze-ye sanāyeº-e dastī، یکی از کاخـموزههای مجموعه سعدآباد در تهران است که در گذشته با نام کاخ اشرف پهلوی شناخته میشد. این کاخ بین سالهای (۱۳۱۵ تا ۱۳۱۸ هـ.ش) به دستور رضاشاه و توسط مهندس فرمانفرماییان ساخته شد. سبک معماری آن در مقایسه با سایر کاخهای مجموعه مدرنتر است. در سال (۱۳۵۰ هـ.ش) نمای آن به دستور اشرف پهلوی با سنگ مرمر سفید بازسازی شد. پس از انقلاب (۱۳۵۷ هـ.ش) این کاخ در ابتدا به موزه ظروف تبدیل شد، سپس مدتی در اختیار نهاد ریاست جمهوری قرار گرفت و سرانجام در سال (۱۳۸۵ هـ.ش) به عنوان موزه صنایع دستی بازگشایی شد. امروزه آثار هنرمندان برجستهای چون صنیع خاتم، مصورالملک، مهدی طوسی و دیگران در پنج سالن این موزه به نمایش درآمده است. موزه صنایع دستی کاخ ـ موزهای از مجموعهی کاخ موزههای سعدآباد، که سابقاً کاخ اشرف پهلوی (۱۲۹۸ هـ.ش) نام داشت. موزهی صنایع دستی بنایی تاریخی است که در ضلع شرقی مجموعهی باغ ـ موزهی سعدآباد قرار دارد. در زمینی به مساحت ۶۰۰‘۲ مـ۲ و با زیربنایی حدود ۸۰۰‘۱ مـ۲ در دو طبقه ساخته شده است. اگر چه مستندات تاریخی موجود نشان میدهد که این کاخ نیز مانند دیگر کاخهای سعدآباد در زمان رضا شاه و تقریباً همزمان با ساخت دیگر کاخهای این مجموعه طرحریزی و ساخته شده است، اما سبک معماری، نقشهی داخلی و نیز پنجرههای پرشمار، بلند و سرتاسری پیرامون آن نمایی از یک ساختمان مدرنتر را به نمایش میگذارد. [۱]
«تهرانگردی را با سعدآباد شروع کنید»، راهنمای مجموعهی فرهنگی سعدآباد، تهران، ۱۳۸۸ ش، ص۵.
[۲]
تحقیقات میدانی مؤلف.
این بنای تاریخی در فاصلهی سالهای (۱۳۱۵ تا ۱۳۱۸ هـ.ش) به دستور رضا شاه توسط مهندس فرمانفرماییان، از معماران ایرانی ساخته شد. نقشههای مادر این کاخ نشان میدهد که نمای اولیهی آن از سنگهای تیشهای بوده است. در سال (۱۳۵۰ هـ.ش) به دستور اشرف پهلوی با سنگ مرمر سفید پوشانده شده و بخشهایی از نقشهی داخلی و نیز تزیینات خارجی آن بازسازی شده و تغییر کرده است. به سبب همین بازسازی است که نمای عمومی و کلی این ساختمان در مقایسه با دیگر کاخهای سعدآباد که بیشتر معماری آنها تلفیقی از معماری ایرانی ـ اروپایی یا سبکهای رایج در معماری قاجاری و دوران پهلوی اول است، تفاوتی اساسی دارد. [۳]
«تهرانگردی را با سعدآباد شروع کنید»، راهنمای مجموعهی فرهنگی سعدآباد، تهران، ۱۳۸۸ ش، ص۵.
[۴]
تحقیقات میدانی مؤلف.
اقامتگاه اشرف پهلوی در سعدآباد که در فاصلهای نزدیک با اقامتگاه تابستانی خواهرش شمس قرار داشت و گفته میشود محل اصلی برپایی میهمانیهای خانوادگی و دوستانهی او بوده است. در سالهای پس از انقلاب سال (۱۳۵۷ هـ.ش) چون دیگر کاخهای این مجموعه در اختیار سازمان میراث فرهنگی قرار گرفت و به موزه تبدیل شد. نخستین بار مجموعهای از ظروف گرانبها و بینظیر در آن به نمایش درآمد و در سال (۱۳۷۲ هـ.ش) با عنوان «موزهی ظروف» گشایش یافت؛ اما دو سال بعد مجموعهی این ظروف به انباری در سعدآباد منتقل شد. در اواخر سال (۱۳۷۴ هـ.ش) ساختمان در اختیار نهاد ریاست جمهوری قرار گرفت و رفتوآمد عموم به آن ممنوع گردید. ۵.۱ - تأسیس موزه صنایع دستییک دهه بعد در پی اقدام قانونی سازمان میراث فرهنگی برای باز پسگیری کاخهای تاریخی مجموعهی سعدآباد و تغییر کاربری فرهنگی در آنها، نهاد ریاست ـ جمهوری در سال (۱۳۸۴ هـ.ش) این ساختمان را تخلیه کرد.این کاخ پس از آن و به دنبال یک دورهی کوتاه بهسازی برای راهاندازی موزهی صنایع دستی در نظر گرفته شد و در ۳۰ دی ماه (۱۳۸۵ هـ.ش) با همین عنوان آغاز به کار کرد. پس از آن آثار نمایشگاه دائمی صنایعدستی که پیش از این در اختیار سازمان صنایعدستی ایران بود، برای تجهیز این موزه به سعدآباد منتقل شد. [۵]
آزاد، سحر، «آثار نمایشگاه دائمی صنایع دستی به سعدآباد منتقل میشود»، خبرگزاری میراث فرهنگی، ۲ آبان، ۱۳۸۵ (بش).
[۶]
Chn, www.chn.ir.
در حال حاضر، اشیاء نفیس و با ارزشی در ۵ سالن این موزه به نمایش درآمده است. این اشیاء شامل مجموعهای بینظیر از منسوجات، سفال و سرامیک، شیشه، گلیم و جاجیم، انواع فرش و فلزات از هنرمندانی چون صنیع خاتم، مصورالملک، مهدی طوسی، ساریخوانی، امیر طاعت، مهران امیراینانلو و محمود دهنوی است.
• لالمی، شیده، دانشنامه تهران بزرگ، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «کاخ اشرف پهلوی»، ص۱۱۵۷. ردههای این صفحه : دانشنامه تهران بزرگ | کاخ های تهران
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
