کسر بودجه (فقه سیاسی)

۱ - انتشار پول، که در دهۀ اخیر به وفور انجام‌شده است.
این یکی از مهم‌ترین روش‌های تامین کسر بودجه در ایران است.
توجه به این نکته لازم است که اگر درصد افزایش نقدینگی به مراتب بیش از درصد افزایش تولید داخلی باشد، این افزایش نقدینگی به تورم منجر می‌شود.
تورم ایران هم از همین جنس است.
تورمی که ریشۀ پولی دارد؛
۲ - قرض انتشار اوراق مشارکت به وسیلۀ دولت (یا انتشار اوراق قرضه) وسیله‌ای برای قرض است.
به دلیل تورم بالا در ایران، دولت در عمل توانایی قرض بلندمدت را ندارد.
اوراق مشارکت در ایران اغلب سه ساله‌اند.
انتشار اوراق قرضه بلندمدت مثلا سی‌ساله عملا در ایران غیر ممکن است؛
۳ - راه‌حل سومی که در ایران تا چندین سال پیش عملا جزیی از بودجۀ کشور هم بود، تکلیف کردن بانک‌ها به مخارجی بود که دولت آنها را تکلیف می‌کرد.
برای مثال یک بانک موظف بود که بزرگراه قزوین - زنجان را بسازد، یا صندوق بازنشستگی باید بزرگراه قم - کاشان را می‌ساخت و پروژه‌هایی از این دست؛
۴ - اگر هم‌زمان با کسر بودجه، دولت با کسر ارز خارجی هم مواجه باشد، در آن صورت دولت دست به استقراض خارجی می‌زند.
نحوه استقراض هم به این ترتیب است که به سراغ بانک خارجی معتبری می‌روند و تقاضای و‌ام می‌کنند.
چون پس گرفتن پول از کشوری مانند کشور ما همراه با ریسک در نظر گرفته می‌شود، نرخ سود بانکی پرداختی به‌طور معمول بالا است.