|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
صلیب مقدس، کلیسا (مادور) kelīsā-ye(mādūr-e) salīb-e moqaddas، نیایشگاهی کوچک متعلق به ارمنیان است که در محوطه باشگاه ورزشی آرارات، محله ونک تهران واقع شده است. این نیایشگاه، به عنوان مادور یا چپل، دارای محراب مانند کلیسا است و معمولاً در مکانهای غیرمسکونی برپا میشود. پلان آن به شکل صلیب است، دارای یک در ورودی غربی و نورگیرهای متعدد و نمای بیرونی با صلیبهای تزئینی مزین شده است. هر ساله در یکشنبهای میان ۱۱ تا ۱۷ سپتامبر، مراسم جشن بزرگداشت صلیب (خاچ وارتس) با تشریفات ویژه شامل تقدیس صلیب و نیایش برگزار میشود. این جشن یادآور بازگرداندن صلیب چوبی حضرت مسیح (علیهالسلام) به اورشلیم است و با حضور اسقف، کشیشان و ارمنیان برگزار میگردد. کلیسای مادُور — صلیب مقدس نیایشگاهی کوچک متعلق به ارمنیان، واقع در محوطه باشگاه ورزشی آرارات در محله ونک. این نیایشگاه کوچک که نزد غیرارمنیان، به اشتباه کلیسا خوانده میشود، درواقع مادور (ماتور) یا چپل است. در معماری دینی ارمنیان، مادور یا چپل به نیایشگاه کوچکی گفته میشود که دارای محرابی مانند کلیسا باشد. این مادورها معمولاً در جاهای غیرمسکونی مانند مؤسسههای خیریه، بیمارستانها، گورستانها و یا املاک خصوصی بر پا میگردد. [۱]
ملکمیان، لینا، کلیساهای ارامنه ایران، تهران، ۱۳۸۰ ش، ص۴۱.
چون تا پیش از ساختهشدن ورزشگاه آرارات، بخشی از زمینهای آنجا گورستان ارمنیانِ ساکن قلعه ارامنه ونک بوده است، از اینرو در (۱۳۶۶ هـ.ش / ۱۹۸۷ م)، این مادور را در این مکان بر پا کردند و نام صلیب مقدس بر آن نهادند. [۲]
هوویان، آندرانیک، کلیساهای ارمنیان ایران، تهران، ۱۳۸۲ ش، ص۲۶۴.
پلان مادور صلیب مقدس به شکل صلیب است و یک درِ ورودی در ضلع غربی و نورگیرهای متعددی در نقاط مختلف دارد و نمای بیرونی آن با شمار قابل توجهی صلیب تزیین شده است. ۴.۱ - زمان برگزاریهمهساله در یکشنبهای که میان ۱۱ تا ۱۷ سپتامبر واقع شده باشد، مراسمی با عنوان جشن بزرگداشت صلیب (به ارمنی خاچ وارتس) در این مادور برگزار میشود.۴.۲ - منشاء تاریخی جشنجشن صلیب از زمانی مرسوم گشت که صلیب چوبی حضرت مسیح (علیهالسلام) که در جنگهای ایران با روم به دست خسروپرویز افتاده بود، پس از سالها بار دیگر توسط هراکلیوس، امپراتور روم شرقی، پس گرفته شد و نخست به قسطنطنیه و سپس به جایگاه نخستین آن، در اورشلیم بازگردانده شد.از آن زمان به شکرانه بازستاندن صلیب مقدس، همهساله در ۱۴ سپتامبر، جشن بزرگداشت صلیب مقدس در کلیساهای جهان برگزار میشود، اما در کلیساهای ارمنیان چنانکه یاد شد، این جشن در یکشنبهای که میان روزهای ۱۱ تا ۱۷ سپتامبر واقع شده باشد، برگزار میگردد. ۵.۱ - آمادهسازی صلیبدر چنین روزی در مادور صلیب مقدس، طی مراسمی نخست صلیب چوبی بزرگی را که با ریحان آراستهاند، در حیاط مادور قرار میدهند.۵.۲ - حضور اسقف و همراهانآنگاه اسقف و همراهان او با لباسهای رسمی و با تشریفاتی خاص نزدیک صلیب میروند و دو تن از کشیشان صلیب را از زمین برمیدارند و روی میز مخصوصی قرار میدهند.۵.۳ - خواندن انجیل و تقدیسسپس خواندن انجیل آغاز میشود و ضمن آن، اسقف مراسم تقدیس صلیب را به جای میآورد.۵.۴ - پایان مراسمدر پایان نیز کشیشان و مردم به دنبال اسقف وارد مادور میشوند و صلیب چوبی را در جایگاه خود مینهند و به نیایش میپردازند. [۳]
مانوکیان، آرناک، اعیاد کلیسای ارمنی، تهران، ۱۳۶۲ ش، ص۱۲۹-۱۳۰.
[۴]
تحقیقات میدانی مؤلف.
• صائبیمقدم، سعیده، دانشنامه تهران بزرگ، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «کلیسای مادُور — صلیب مقدس»، ص۱۱۵۶. ردههای این صفحه : دانشنامه تهران بزرگ | کلیساهای تهران
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
