تصرف در چشم (قرآن)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



چشمچشم از اعضای بدن است که دارای قوه بینایی بوده , از آن در بابهاى طهارت، صلات، صوم، حج، اطعمه و اشربه، قصاص و دیات سخن رفته است
که یکی از نعمتهای الهی می باشد، تصرف آن در اختیار خداوند می باشد که در جنگ بدر هم این کار را انجام داد.


تصرف در چشم کافران



تصرف خداوند در چشمان در جنگ بدر، باعث دو برابر دیدن تعداد ، از سوی آنان هنگام
جنگجنگ، واژه ای پارسی و کهن و پر کاربرد به معنای هر گونه درگیری (ذهنی و لفظی و بدنی) افراد با خود یا با دیگران، خصوصاً به معنای زد و خورد خشن میان گروه‌ها و اقوام و ملت‌ها و کشورها به انگیزه های مختلف؛ همین معنای تقریباً اصطلاحی است که در مقاله مفصّل حاضر مورد نظر است
شده بود.
قد کان لکم ءایة فی فئتین التقتا فئة تقـتل فی سبیل الله واخری کافرة یرونهم مثلیهم رای العین...در دو گروهی که (در میدان جنگ بدر،) با هم رو به رو شدند، نشانه (و درس عبرتی) برای شما بود: یک گروه، در راه
خداآفرینندۀ جهان هستی را خدا گویند
نبرد می‌کرد؛ و جمع دیگری که
کافرکافر یا همان فاعل کفر به معنی فردی است که ایمان ندارد
بود، (در راه
شیطانهر موجود سرکش و متمرد از فرمان خداوند متعال از جن و انس که دور از رحمت است و کارش وسوسه خلق است را شیطان می‌گویند
و
بتبت، تندیس ساخته شده از سنگ و مانند آن جهت پرستش است
،) در حالی که آنها (گروه ) را با چشم خود، دو برابر آنچه بودند، می‌دیدند. (و این خود عاملی برای وحشت و شکست آنها شد.) و خداوند، هر کس را بخواهد (و شایسته بداند)، با یاری خود، تأیید می‌کند. در این، عبرتی است برای بینایان! (.رؤیت در آیه ۱۳ :مربوط به قبل از درگیری و رؤیت در آیه ۴۴
انفالاموال اختصاص یافته به رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و امامان علیهم السّلام را اَنفال می‌گویند و از این موضوع هرچند فقها به تفصیل در بخش پایانی کتاب خمس یا در بابی مستقل تحت همین عنوان بحث کرده‏اند، لیکن از آن در بابهای جهاد و احیاء موات نیز سخن گفته‏اند
: مربوط به هنگام درگیری و جنگ است. مشرکان در آغاز، مسلمانان را اندک دیدند، ولی وقتی وارد جنگ شدند، مسلمانان را دو برابر نیروهای خود پنداشتند و همین باعث رعب و شکست آنان شد.).

← شان نزول


این
آیهنماز و آباد کردن مساجدخداوند در قرآن کریم حق آباد کردن مساجد را تنها به‌مومنین عطا نموده است، آنجا که فرمود: «انّما یعمر مساجد الله من امن بالله و الیوم الاخر و اقام الصّلوة و آتی الزّکوة و لم یخش الاّ الله فعسی اولئک ان یکونوا من المهتدین؛ مساجد الهی را تنها کسی آباد می‌کند که ایمان به خدا و روز قیامت آورده و نماز را بر پا دارد و زکات را بپردازد و از چیزی جز خدا نترسد، امید است چنین گروهی هدایت یابند»
در مورد چگونگى جنگ
بدربدر، محل وقوع و نام نخستین غزوه مهم پیامبر اسلام صلّی اللّه علیه وآله وسلّم و نیز نام دو غزوه دیگر است
نازل شده است ، چنانکه مفسران گفته اند در جنگ بدر تعداد مسلمانان ۳۱۳ نفر بود، ۷۷ نفر آنها از مهاجران و ۲۳۶ نفر آنها از انصار بودند پرچم مهاجران به دست (علیه السلام ) بود و سعد بن عباده پرچمدار انصار بود آنان تنها با داشتن هفتاد شتر و دو اسب و شش زره و هشت شمشیر در این نبرد بزرگ شرکت کرده بودند، با اینکه سپاه دشمن بیش از هزار نفر با اسلحه کافى بودند و یکصد اسب داشتند مسلمانان با دادن بیست و دو نفر
شهیدکشته راه خدا در جهاد با دشمنان را شهید گویند
(۱۴ نفر از
مهاجرانمهاجران به کسانی اطلاق می‌شود که از وطن و کاشانه خود به خاطر علتی هجرت کرده باشند و منظور در اینجا مهاجران صدر اسلام بودند که به خاطر دین از وطن خود هجرت کردند؛ مثل مهاجران به حبشه و مهاجران به مدینه
و ۸ نفر از انصار) به دشمن که هفتاد کشته و هفتاد اسیر داد غالب شدند و با پیروزى کامل به
مدینهمدینه یکی از شهرهای اصلی کشور عربستان هست
مراجعت کردند این
آیهنماز و آباد کردن مساجدخداوند در قرآن کریم حق آباد کردن مساجد را تنها به‌مومنین عطا نموده است، آنجا که فرمود: «انّما یعمر مساجد الله من امن بالله و الیوم الاخر و اقام الصّلوة و آتی الزّکوة و لم یخش الاّ الله فعسی اولئک ان یکونوا من المهتدین؛ مساجد الهی را تنها کسی آباد می‌کند که ایمان به خدا و روز قیامت آورده و نماز را بر پا دارد و زکات را بپردازد و از چیزی جز خدا نترسد، امید است چنین گروهی هدایت یابند»
گوشهاى از ماجراى بدر را بازگو مى کند.

تصرف از آیات الهی



تصرف خداوند در چشم کافران در جنگ بدر، از آیات الهی بوده است.
قد کان لکم ءایة فی فئتین التقتا فئة تقـتل فی سبیل الله واخری کافرة یرونهم مثلیهم رای العین والله یؤید بنصره من یشاء ان فی ذلک لعبرة لاولی الابصـر. در دو گروهی که (در میدان جنگ بدر،) با هم رو به رو شدند، نشانه (و درس عبرتی) برای شما بود: یک گروه، در راه خدا نبرد می‌کرد؛ و جمع دیگری که
کافرکافر یا همان فاعل کفر به معنی فردی است که ایمان ندارد
بود، (در راه شیطان و بت،) در حالی که آنها (گروه مؤمنان) را با چشم خود، دو برابر آنچه بودند، می‌دیدند. (و این خود عاملی برای وحشت و شکست آنها شد.) و خداوند، هر کس را بخواهد (و شایسته بداند)، با یاری خود، تأیید می‌کند. در این، عبرتی است برای بینایان!

تصرف قبل از جنگ



تصرف خداوند در چشمان کافران حاضر در غزوه بدر و کم دیدن مجاهدان، از سوی آنان، قبل از
جنگجنگ، واژه ای پارسی و کهن و پر کاربرد به معنای هر گونه درگیری (ذهنی و لفظی و بدنی) افراد با خود یا با دیگران، خصوصاً به معنای زد و خورد خشن میان گروه‌ها و اقوام و ملت‌ها و کشورها به انگیزه های مختلف؛ همین معنای تقریباً اصطلاحی است که در مقاله مفصّل حاضر مورد نظر است
بوده است.
واذ یریکموهم اذ التقیتم فی اعینکم قلیلا ویقللکم فی اعینهم...و در آن هنگام (که در میدان نبرد،) با هم روبه‌رو شدید، آنها را به چشم شما کم نشان می‌داد؛ و شما را (نیز) به چشم آنها کم می‌نمود؛ تا ، کاری را که می‌بایست انجام گیرد، صورت بخشد؛ (شما نترسید و اقدام به جنگ کنید، آنها هم وحشت نکنند و حاضر به جنگ شوند، و سرانجام شکست بخورند!) و همه کارها به خداوند باز می‌گردد. (رؤیت در آیه ۱۳ آل عمران: مربوط به قبل از درگیری و رؤیت در آیه ۴۴ انفال: مربوط به هنگام درگیری و جنگ است. مشرکان در آغاز، مسلمانان را اندک دیدند، ولی وقتی وارد جنگ شدند، مسلمانان را دو برابر نیروهای خود پنداشتند و همین باعث
رعبرُعْب مصدر فعل رَعَبَ یَرْعَبُ در لغت به معنی ترسیدن و مضطرب ‏شدن و ارعاب از باب افعال بمعنی ترساندن است
و شکست آنان شد.

کم دیدن تعداد دشمن



تصرف در چشم مجاهدان بدر، سبب کم دیدن تعداد دشمن شده بود.
واذ یریکموهم اذ التقیتم فی اعینکم قلیلا ویقللکم فی اعینهم..و در آن هنگام (که در میدان نبرد،) با هم روبه‌رو شدید، آنها را به چشم شما کم نشان می‌داد؛ و شما را (نیز) به چشم آنها کم می‌نمود؛ تا خداوند، کاری را که می‌بایست انجام گیرد، صورت بخشد؛ (شما نترسید و اقدام به جنگ کنید، آنها هم وحشت نکنند و حاضر به جنگ شوند، و سرانجام شکست بخورند!) و همه کارها به خداوند باز می‌گردد.

فلسفه تصرف خدا



به پیروزی رساندن مؤمنان و شکست کافران،
فلسفهفلسفه آن علمی است که درباره کلی‌ترین مسایل هستی که مربوط به هیچ موضوع خاصی نیست و به همه موضوعات هم مربوط است بحث می‌کند و همه هستی را به عنوان یک موضوع در نظر گرفته و درباره آن بحث می‌کند
تصرف خدا در چشمان مؤمنان و کافران، در جنگ بدر ذکر شده است.
واذ یریکموهم اذ التقیتم فی اعینکم قلیلا ویقللکم فی اعینهم لیقضی الله امرا کان مفعولا والی الله ترجع الامور.و در آن هنگام (که در میدان نبرد،) با هم روبه‌رو شدید، آنها را به چشم شما کم نشان می‌داد؛ و شما را (نیز) به چشم آنها کم می‌نمود؛ تا خداوند، کاری را که می‌بایست انجام گیرد، صورت بخشد؛ (شما نترسید و اقدام به جنگ کنید، آنها هم وحشت نکنند و حاضر به جنگ شوند، و سرانجام شکست بخورند!) و همه کارها به خداوند باز می‌گردد. .در آیه بعد مرحله دیگرى از مراحل جنگ بدر را یادآور مى شود که با مرحله قبل تفاوت بسیار دارد، در این مرحله مسلمانان در پرتو بیانات گرم (صلى اللّه علیه و آله و سلّم )، و توجه بوعده هاى الهى ، و مشاهده حوادثى از قبیل باران به موقع ، براى رفع تشنگى ، و سفت شدن شنهاى روان در میدان نبرد، روحیه تازه اى پیدا کردند و به پیروزى نهائى امیدوار و دلگرم گشتند آن چنان که انبوه لشکر دشمن در نظر آنها کوچک شد و کم جلوه کرد، لذا مى گوید: ((و در آن هنگام خداوند آنها را به هنگام آغاز نبرد در نظر شما کم جلوه داد)) (و اذ یریکموهم اذ التقیتم فى اعینکم قلیلا).ولى دشمن چون از روحیه و این موقعیت مسلمانان آگاه نبود بهمین دلیل بظاهر جمعیت نگاه مى کرد و ناچیز در نظرش جلوه مى نمود، حتى کمتر از آنچه بودند لذا مى گوید ((و شما را در نظر آنها کم جلوه مى داد)) (و یقللکم فى اءعینهم ).

دلیل تصرف خدا



بازگشت همه امور به سوی خدا، دلیل تصرف خدا در چشمهای مجاهدان و کافران، در غزوه بدر بوده که در
قرآنقرآن، در اصل مصدر است و به کتابی که بر پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و آله‌و‌سلم) اختصاص پیدا کرده است گفته می‌شود
هم اشاره شده است.
واذ یریکموهم اذ التقیتم فی اعینکم قلیلا ویقللکم فی اعینهم لیقضی الله امرا کان مفعولا والی الله ترجع الامور.و در آن هنگام (که در میدان نبرد،) با هم روبه‌رو شدید، آنها را به چشم شما کم نشان می‌داد؛ و شما را (نیز) به چشم آنها کم می‌نمود؛ تا خداوند، کاری را که می‌بایست انجام گیرد، صورت بخشد؛ (شما نترسید و اقدام به جنگ کنید، آنها هم وحشت نکنند و حاضر به
جنگجنگ، واژه ای پارسی و کهن و پر کاربرد به معنای هر گونه درگیری (ذهنی و لفظی و بدنی) افراد با خود یا با دیگران، خصوصاً به معنای زد و خورد خشن میان گروه‌ها و اقوام و ملت‌ها و کشورها به انگیزه های مختلف؛ همین معنای تقریباً اصطلاحی است که در مقاله مفصّل حاضر مورد نظر است
شوند، و سرانجام شکست بخورند!) و همه کارها به خداوند باز می‌گردد.

پانویس


 
۱. آل عمران/سوره۳، آیه۱۳.    
۲. انفال/سوره۸، آیه۴۴.    
۳. تفسیر التحریروالتنویر، ابن عاشور، ج۳، جزء ۳، ص۱۷۷.    
۴. آل عمران/سوره۳، آیه۱۳.    
۵. تفسیر نمونه، مکارم شیرازی، ج۲، ص۴۵۲.    
۶. آل عمران/سوره۳، آیه۱۳.    
۷. انفال/سوره۸، آیه۴۴.    
۸. آل عمران/سوره۳، آیه۱۳.    
۹. انفال/سوره۸، آیه۴۴.    
۱۰. تفسیر التحریروالتنویر، ابن عاشور، ج۳، جزء ۳، ص۱۷۷.    
۱۱. انفال/سوره۸، آیه۴۴.    
۱۲. انفال/سوره۸، آیه۴۴.    
۱۳. تفسیر نمونه، مکارم شیرازی، ج۷، ص۱۹۰.    
۱۴. انفال/سوره۸، آیه۴۴.    


منبع



فرهنگ قرآن،مرکز فرهنگ و معارف قرآن،برگرفته از مقاله «تصرف در چشم»    



جعبه ابزار