حفظ زبان

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



زبان به لحاظ جایگاه ممتاز در ابراز معانی و مقاصد درونى، از اهمیت ویژه‌اى برخوردار است؛ از این رو، داراى آثار گسترده و متنوع است و به لحاظ این آثار، در شرع مقدس براى آن احکامى بسیار و متنوع تشریع شده است.


زبان خیرخواه

[ویرایش]

زبان خیرخواه بهتر از مال می‌باشد.
ان اللسان الصالح یجعله الله تعالی للمرء فی الناس، خیر له من المال یورثه من لا یحمده. آگاه باشید زبان خیرخواهی که خدای تعالی برای انسان در میان مردم قرار می‌دهد، بهتر است از مالی که او به عنان ارث برای کسی بگذارد که سپاسش نمی‌کند.

آمادگی گفتار

[ویرایش]

الا و ان اللسان بضعة من الانسان، فلا یسعده القول اذا امتنع، و لا یمهله النطق اذا اتسع. هان! بدانید که زبان پاره گوشتی از تن آدمی است، هرگاه آمادگی در انسان نباشد زبان هم یارای سخن گفتن ندارد و در هنگام آمادگی، گفتار مهلتش نمی‌دهد.

زبان مرد

[ویرایش]

المرء مخبوء تحت لسانه. مرد در زیر زبان خود نهان است.

درندگی زبان

[ویرایش]

اللسان سبع، ان خلی عنه عقر. زبان، درنده‌ای است که اگر رها شود زخم زند.

مهار زبان

[ویرایش]

لا تجعلن ذرب لسانک علی من انطقک، و بلاغة قولک علی من سددک. تیزی زبانت را بر ضد کسی که تو را گویا کرده به کار مگیر و شیوایی گفتارت را بر ضد کسی که سخنورت نموده صرف مکن.

حفظ زبان

[ویرایش]

الکلام فی وثاقک ما لم تتکلم به؛ فاذا تکلمت به صرت فی وثاقه، فاحزن لسانک کما تخزن ذهبک و ورقک. فرب کلمة سلبت نعمة و جلبت نقمه. تا نگفته‌ای سخن را در بند خودداری و چون گفتی خود را در بند سخن انداختی، بنابراین زبانت در خزینه حفظ کن، چون زر و سیمت. چه بسا یک کلمه نعمتی را برباید و نقمت و بلایی را بیاورد.

گفتار و کردار

[ویرایش]

من علم ان کلامه من عمله، قل کلامه الا فیما یعینه. هر که بداند که گفتارش از کردار او است (و بازخواست خواهد شد) کم گوید مگر در آن چه به کارش آید.

نهی از زخم زبان

[ویرایش]

لا تجعلن درب لسانک علی من انقطک، و بلاغة قولک علی من سددک.
[۸] امام علی علیه‌السلام، نهج البلاغه، حکمت ۴۰۳.
بر آن کس که تو سخن آموخت زخم زبان مزن، به آن کس که تو را بلاغت آموخت رسایی گفتار خویش منما.

وقت در کلام

[ویرایش]

لا تظنن بکلمة خرجت من احد سوءا، و انت تجدلها فی الخیر محتملا. هر سخنی که از دهان کسی خارج می‌شود تا احتمال درستی و نیکی در آن است آن را حمل بر فساد مکن.

خاموشی از گفتار

[ویرایش]

لا خیر فی الصمت عن الحکم؛ کما انه لا خیر فی القول بالجهل. در خاموشی گزیدن از گفتار حکمت آمیز خیر و خوبی نیست، همانگونه که در گفتار نابخردانه.

ثواب گفتار

[ویرایش]

انما الاجر فی القول باللسان، و العمل بالایدی و الاقدام. همانا اجر و ثواب در گفتار با زبان و کردار با دست‌ها و پاهاست.

مؤثرتر از یورش

[ویرایش]

رب قول انفذ من صول. بسا گفتاری که مؤثرتر از یورش است.

پرهیز از سخن ناپسند

[ویرایش]

من اسرع الی الناس بما یکرهون، قالوا فیه بما لا یعلمون. آن کس که در گفتن سخنان ناپسند به مردم که باعث رنجش آن‌ها است پروا نکند، در مورد او چیزهایی گویند که نمی‌دانند.

حذر از نقل سخن بی محتوا

[ویرایش]

(یا بنی! ) ایاک ان تذکر من الکلام ما یکون مضحکا، و ان حکیت ذلک عن غیرک. (فرزندم!) از گفتن سخن (بی محتوایی که) خنده می‌آورد بر حذر باش، گرچه آن را از دیگری نقل کنی.

جایگاه زبان خردمند و نادان

[ویرایش]

لسان العاقل ورا قلبه، و قلب الاحمق ورا لسانه. قلب احمق در دهان او، زبان عاقل در قلب او قرار دارد.

اهانت به شخصیت

[ویرایش]

هانت علیه نفسه، من امر علیها لسانه. کسی که زبانش را امیر خود کند، به شخصیت خود اهانت کرده است.

رابطه عقل و گفتار

[ویرایش]

من اکثر اهجر، و من تکفر ابصر. هر که پر گوید هذیان گوید و هر که اندیشه کند بینا گردد.

تفاوت راستگو و دروغگو

[ویرایش]

الصادق علی شفا منجاة و کرامة، و الکاذب علی شرف مهواة و مهانة. راستگو در آستانه نجات و بزرگواری است و درغگو در لبه پرتگاه و خواری.

ثمرات خاموشی

[ویرایش]

بکثرة الصمت تکون الهیبة. با خاموشی بسیار، هیبت و شکوه در آدمی پدید می‌آید.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. امام علی علیه‌السلام، نهج البلاغه، خطبه ۱۲۰.    
۲. امام علی علیه‌السلام، نهج البلاغه، حکمت ۲۳۳.    
۳. امام علی علیه‌السلام، نهج البلاغه، حکمت ۱۴۸.    
۴. امام علی علیه‌السلام، نهج البلاغه، حکمت ۶۰.    
۵. امام علی علیه‌السلام، نهج البلاغه، حکمت ۴۱۱.    
۶. امام علی علیه‌السلام، نهج البلاغه، حکمت ۳۸۱.    
۷. امام علی علیه‌السلام، نهج البلاغه، حکمت ۳۴۹.    
۸. امام علی علیه‌السلام، نهج البلاغه، حکمت ۴۰۳.
۹. امام علی علیه‌السلام، نهج البلاغه، حکمت ۳۶۰.    
۱۰. امام علی علیه‌السلام، نهج البلاغه، حکمت ۱۸۲.    
۱۱. امام علی علیه‌السلام، نهج البلاغه، حکمت ۴۲.    
۱۲. امام علی علیه‌السلام، نهج البلاغه، حکمت ۳۹۴.    
۱۳. امام علی علیه‌السلام، نهج البلاغه، حکمت ۳۵.    
۱۴. امام علی علیه‌السلام، نهج البلاغه، نامه ۳۱.    
۱۵. امام علی علیه‌السلام، نهج البلاغه، حکمت ۴۰.    
۱۶. امام علی علیه‌السلام، نهج البلاغه، حکمت ۲.    
۱۷. امام علی علیه‌السلام، نهج البلاغه، نامه ۳۱.    
۱۸. امام علی علیه‌السلام، نهج البلاغه، خطبه ۸۶.    
۱۹. امام علی علیه‌السلام، نهج البلاغه، حکمت ۲۲۴.    


منبع

[ویرایش]

سایت اندیشه قم، برگرفته از مقاله «حفظ زبان».    



جعبه ابزار