ضبط

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



ضبط غالب نبودن فراموشی و سهو بر یادسپاری می‌باشد.


معنا

[ویرایش]

ضبط عبارت است از غالب نبودن فراموشی و سهو بر یادسپاری اشیا و مطالب در ذهن .

کاربردها

[ویرایش]

از آن در علم درایه و به مناسبت در فقه در بابهای اجتهاد و تقلید و قضاء سخن گفته‌اند.

از شرائط قبول قول راوی

[ویرایش]

از شرایط قبول قول راوی، علاوه بر مورد وثوق بودن، ضابط بودن او است
[۱] معالم الدین (قسم الفقه)، ج۱، ص۱۰۴.
برخی متأخران متعرض این شرط نشده‌اند. بعضی علت ذکر نکردن آن را بی نیازی به آن با ذکر وصف عدالت دانسته‌اند؛ چه آن‌که عدالت مانع از این می‌شود که راوی روایت غیر مضبوط را نقل کند. برخی گفته‌اند:عنوان ثقه در توصیف راوی در علم درایه به معنای عادل و ضابط بودن راوی است؛
چون راوی‌ای که ضابط نیست، اطمینان به نقل وی پیدا نمی‌شود و مورد وثوق نخواهد بود. بعضی گفته‌اند:عنوان ثقه تنها بر ضابط بودن راوی دلالت دارد نه عدالت او
[۲] معالم الدین (قسم الفقه)، ج۱، ص۱۰۴.
[۳] مشرق الشمسین، ص۳۵- ۳۹.
[۴] کشف الاسرار، ج۳، ص۴۱۵.
[۵] کشف الاسرار، ج۲، ص ۳۷.


از شرائط قاضی

[ویرایش]

به تصریح جمعی از فقها از شرایط قاضی ضابط بودن است. بنابر این، چنانچه نسیان بر فردی غالب باشد، شایستگی منصب قضاوت را ندارد.
[۶] شرائع الاسلام، ج۴، ص۸۶۰
بسیاری از فقها این شرط را ذکر نکرده‌اند؛
[۱۰] مفتاح الکرامة ۲۰، ص۱۶ ۱۷
بلکه برخی شرط عدالت را کافی دانسته و گفته‌اند:با وجود شرط عدالت نیازی به شرط ضابط بودن نیست؛ زیرا عدالت مانع قضاوت می‌شود مگر در قلمرو آنچه را که ضبط کرده است؛ هرچند به نوشتن و مانند آن.
برخی نیز گفته‌اند:ضبط حکم واقعه‌ای خاص که می‌خواهد آن را قضاوت کند، شرط است نه ضابط بودن به نحو مطلق. بعضی معاصران اشتراط ضابط بودن به نحو مطلق را مطابق احتیاط دانسته‌اند.
[۱۴] مهذب الاحکام، ج۲۷، ص۴۲.

برخی، در مرجع تقلید ، کمتر نبودن ضبط او از حدّ متعارف را از شرایط وی بر شمرده‌اند.
[۱۵] الروضة البهیة، ج۳، ص۶۲.
[۱۶] منهاج الصالحین (خویی)، ج۱، ص۵ ۶.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. معالم الدین (قسم الفقه)، ج۱، ص۱۰۴.
۲. معالم الدین (قسم الفقه)، ج۱، ص۱۰۴.
۳. مشرق الشمسین، ص۳۵- ۳۹.
۴. کشف الاسرار، ج۳، ص۴۱۵.
۵. کشف الاسرار، ج۲، ص ۳۷.
۶. شرائع الاسلام، ج۴، ص۸۶۰
۷. قواعد الاحکام، ج۳، ص ۴۲۱.    
۸. کفایة الاحکام، ج۲، ص۶۶۴.    
۹. القضاء والشهادات (شیخ انصاری)، ص۴۱.    
۱۰. مفتاح الکرامة ۲۰، ص۱۶ ۱۷
۱۱. جواهر الکلام، ج۴۰، ص۲۰.    
۱۲. مجمع الفائدة، ج۱۲، ص۱۵.    
۱۳. تحریر الوسیلة، ج۲، ص۴۰۷.    
۱۴. مهذب الاحکام، ج۲۷، ص۴۲.
۱۵. الروضة البهیة، ج۳، ص۶۲.
۱۶. منهاج الصالحین (خویی)، ج۱، ص۵ ۶.


منبع

[ویرایش]

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، زیر نظر آیت‌الله محمود هاشمی‌شاهرودی، ج۵، ص۱۳۴، برگرفته از مقاله«ضبط».    



جعبه ابزار