نتیجه اطلاق

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



نتیجه اطلاق ، استنباط مطلق بودن امر مولا، به دلیل عدم ذکر متمّم جعل می‌باشد.


معنای نتیجه اطلاق

[ویرایش]

نتیجه اطلاق، یعنی کشف این که چیزی را که مولا به آن امر کرده، تمام مراد او است، که از طریق تمسک به عدم ذکر متمم جعل از ناحیه مولا به دست می‌آید؛ البته در موردی که قابلیت ذکر آن وجود داشته باشد(در جایی که اطلاق لفظی ممکن نیست).

فرق نتیجه اطلاق و اطلاق لفظی

[ویرایش]

فرق نتیجه اطلاق و اطلاق لفظی این است که عدم ذکر قید در اطلاق لفظی با وجود مقدمات حکمت ، نشان می‌دهد که مراد مولا از امرش، اطلاق بوده است؛ یعنی مولا امر را به صورت مطلق انشا نموده است. اما عدم ذکر متمم جعل، نشان دهنده این نیست که مراد مولا از امر اطلاق بوده است، بلکه نشانه‌دهنده این است که آن چه مولا به آن امر نموده تمام غرض وی بوده و انگیزه دیگری ندارد، و الاّ آن را به کمک متمم جعل ذکر می‌کرد؛ برای مثال، در امر «ادفنوا موتاکم»، اگر شرایط برای آوردن قیدِ «قصد قربت»، از طریق متمم جعل، امر دوم به صورت «ادفنوا موتاکم بقصد القربة» فراهم بود، ولی مولا آن را ذکر نکرد، آشکار می‌شود که امر مولا به دفن اموات، به فرض وجود قصد قربت اختصاص ندارد، وگرنه آن را ذکر می‌کرد.

چند نکته درباره نتیجه اطلاق

[ویرایش]


← نکته اول


مرحوم «مظفر» نتیجة الاطلاق را همان اطلاق مقامی می‌داند.
[۳] مظفر، محمد رضا، اصول الفقه، ج۱، ص۸۱.


← نکته دوم


مرحوم «نایینی» اشتراک عالم و جاهل را در احکام ، از باب نتیجه اطلاق ، و استفاده تقیید وجوب جهر و اخفات در نماز قصر و اتمام را به وجود علم، از باب «نتیجة التقیید» می‌داند که هر دو از راه متمم جعل به دست آمده است.
[۴] مظفر، محمد رضا، اصول الفقه، ج۲، ص۳۸.
[۵] فاضل لنکرانی، محمد، سیری کامل در اصول فقه، ج۳، ص۵۸۷.
[۶] محمدی، علی، شرح اصول فقه، ج۱، ص۱۶۷ ۱۶۴.
[۷] محمدی، علی، شرح اصول فقه، ج۳، ص۶۱.
[۸] نائینی، محمد حسین، اجود التقریرات، ج۱، ص۵۲۱.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. نائینی، محمد حسین، فوائد الاصول، ج ۱، ص۱۶۰-۱۵۹.    
۲. نائینی، محمد حسین، فوائد الاصول، ج ۱، ص۱۶۲.    
۳. مظفر، محمد رضا، اصول الفقه، ج۱، ص۸۱.
۴. مظفر، محمد رضا، اصول الفقه، ج۲، ص۳۸.
۵. فاضل لنکرانی، محمد، سیری کامل در اصول فقه، ج۳، ص۵۸۷.
۶. محمدی، علی، شرح اصول فقه، ج۱، ص۱۶۷ ۱۶۴.
۷. محمدی، علی، شرح اصول فقه، ج۳، ص۶۱.
۸. نائینی، محمد حسین، اجود التقریرات، ج۱، ص۵۲۱.


منبع

[ویرایش]

فرهنگ‌نامه اصول فقه، تدوین توسط مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، برگرفته از مقاله «نتیجه اطلاق».



جعبه ابزار