نقد قرآنی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



نقد قرآنی، یعنی همراه نقد همواره راه و طریق و طرح جایگزین مساله مورد نقد آورده شده و به انصاف از مساله انتقاد شود.


شیوه نقد

[ویرایش]

شیوه نقد قرآنی بر این است که همواره نقد همراه با طرح باشد؛ چرا که نقد واقعی به معنای جداسازی سره از ناسره است و شخصی که ناسره چیزی را بیان می‌کند، می‌بایست سره آن را نیز ارائه دهد. از این‌رو می‌توان گفت که در بطن و جوهره نقد، طرح نیز نهفته است.

← نظارت همگانی


البته این شیوه، اختصاص به حوزه تحلیل و نظریه و ذهن ندارد، بلکه در همه امور از جمله امور عملی نیز مورد توجه قرار گرفته است. به عنوان نمونه یکی از اصول کلیدی اسلام، مسئله نظارت همگانی مبتنی بر ولایت همگانی به نام امر به معروف و نهی از منکر است.

← شرایط ناظر و ولی


برای این نظارت و ولایت شرایطی گفته شده که از جمله آن‌ها می‌توان به شناخت دقیق از معروف و منکر اشاره کرد. به این معنا که شخص می‌بایست هم معروف و منکر را در حوزه نظریه و مفهومی بشناسد و هم در حوزه مصداقی بتواند معروف را از منکر جدا کند.
افزون بر این، اگر کسی واقعا در مقام ولایت همگانی و نظارت عمومی برآمد، باید افزون بر بیان منکر و نهی از آن و معرفی معروف و امر به آن، مصادیق عینی و جایگزین، معرفی کرده و طرحی را ارایه دهد که قابل اجرا و انجام باشد.

← گزارش قرآنی منکرات


از جمله در داستان قوم لوط، خداوند گزارش می‌کند که این قوم به کار زشت و ضد اخلاقی و هنجاری، لوط (همجنس‌بازی) گرایش داشته و به جای زناشویی و بهره‌مندی از جنس مخالف، به هم‌جنس‌بازی تمایل داشتند. بر پایه گزارش قرآن، این قوم، نخستین مردمی بودند که به امر شنیع لواط و مساحقه رو آورده بودند و پیشینه‌ای از آن در گذشتگان از نسل انسانی و یا موجود دیگر وجود نداشته است.

← ماموریت حضرت لوط


حضرت لوط (علیه‌السّلام)، ماموریت می‌یابد که به این قوم هم‌جنس‌باز وارد شده و آنان را به راه فطرت و راست هدایت کند. تلاش آن حضرت (علیه‌السّلام) بی‌نتیجه ماند، به گونه‌ای که برای بهره‌برداری جنسی به سوی فرشتگانی که در شکل جوانانی زیبا برای عذاب ایشان فرود آمده بودند، به خانه حضرت (علیه‌السّلام) یورش آوردند. آن حضرت (علیه‌السّلام) ضمن نهی از منکر و گفتن این که این عمل، فاحشه نابهنجاری زشت و خلاف فطرت بشری است، از آنان می‌خواهد که به جای فرشتگان که به شکل پسران زیبا فرود آمده بودند، با دختران ایشان ارتباط و ازدواج داشته باشند. آن حضرت (علیه‌السّلام) ضمن نهی از کار زشت، نه تنها به معروف زناشویی با جنس مخالف اشاره می‌کند، بلکه دختران خویش را به عنوان مصادیق عینی در اختیار آنان قرار می‌دهد که با ازدواج با آنان، شهوت جنسی خویش را ارضا و خاموش کنند.

← تحدی تورات و قرآن


همچنین خداوند در آیه ۴۸ سوره قصص به علل مخالفت‌های اهل کتاب، مشرکان و کافران اشاره می‌کند و می‌فرماید که ایشان کتاب‌های هدایت‌گر تورات و قرآن را که از سوی خداوند فرو فرستاده شده بود، به عنوان دو کتاب خرافی و سحر معرفی کرده و به انتقاد از آن می‌پردازند. خداوند در این آیه می‌فرماید که این شیوه نادرست است و اگر نقدی بر این دو کتاب دارید و آن را سحر می‌شمارید که سخنان یاوه و باطلی را ارایه می‌دهد، شما خودتان کتابی را ارایه دهید که هدایت‌گرتر از این دو کتاب باشد.

نتیجه

[ویرایش]

بنابراین اگر کسی درباره مسئله‌ای انتقاد دارد باید همواره انصاف را مراعات کرده و حق و باطل را مشخص و سره و از ناسره را جدا کند و آن را به درستی نشان دهد و تنها به بیان ناسره نپردازد و دیگر آن که اگر نسبت به این کار اشکالی دارد، خود طرحی کامل‌تر و بهتر ارایه می‌دهد.
بنابراین، هر انتقادی می‌بایست همراه با طرح و پیشنهادی بهتر باشد تا به عنوان جایگزین مطرح شود. این شیوه‌ای است که خداوند می‌پسندد و عقل و خرد در پیش می‌گیرد و بدان عمل می‌کند.
[۴] روزنامه کیهان، شماره ۲۰۰۴۷، تاریخ ۹۰/۷/۲۱، ص ۶.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. عنکبوت/سوره۲۹، آیه۲۸.    
۲. حجر/سوره۱۵، آیه۷۱.    
۳. قصص/سوره۲۸، آیه۴۸.    
۴. روزنامه کیهان، شماره ۲۰۰۴۷، تاریخ ۹۰/۷/۲۱، ص ۶.


منبع

[ویرایش]

سایت پژوهه، برگرفته از مقاله «آرامش روانی»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۵/۱۲/۱۴.    



جعبه ابزار