• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

آثار دعا

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



آثار دعا، در واقع فوایدی هستند که انسان بعد از دعا کردن به دست می اورد که در قرآن و روایات به بعضی از آنها اشاره شده است.



عبادات باید با نیت تقرب به خدا به جا آورده شود و دعا که از برترین عبادت‌هاست تنها با همین نیت باید انجام گیرد. همچون اولیای خاص الهی که تسلیم محض اوامر او هستند و از آن جهت دعا می‌کنند که اطاعت حق‌ تعالی است و لذا دعایشان اجابت بشود یا نه، راضی هستند. هرچند آنان از دعا جز تقرب، چیزی نمی‌خواهند، اما خود دعا دارای آثار و فوایدی است که هر دعاکننده‌ای از آن بهره‌مند خواهد شد، البته در صورتی‌که آداب و شرایط آن را رعایت کند.
در این مقاله با توجه به روایات به برخی از فواید دعا اشاره می‌کنیم:


از شرایط دعا، به دست آوردن معرفت لازم برای شناخت خود و خداست. اینکه انسان بداند فقیر محض است و در همه چیز محتاج خداست و خداوند بی‌نیاز از دیگران و برآورنده نیاز دیگران است و بداند که هیچ چیزی بدون اراده خداوند واقع نمی‌شود و هرچه را او اراده کند بی‌درنگ محقق می‌شود. انما امره اذا اراد شیئا ان یقول له کن فیکون با این معرفت انسان با تمام وجود و با اخلاص دعا خواهد کرد و همین باعث اجابت آن می‌شود. امام صادق (علیه‌السّلام) در بیان آیه فلیستجیبوا لی و لیؤمنوا بی می‌فرمایند: یعنی مردم بدانند که خداوند قادر است هر آنچه را بخواهند به آنان عطا کند.
[۲] مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۹۳، ص۳۲۳.
و وقتی از آن حضرت درباره علت عدم استجابت دعا پرسیدند، فرمود: چون شما کسی را می‌خوانید که او را نمی‌شناسید.
[۳] مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، ج۹۳، ص۳۶۸.



گاهی انسان در زندگی روزمره خود گرفتار مشکلاتی می‌شود که بر طرف کردن آن از توانش خارج است. و وارد آمدن فشار برای انجام کارهایی فراتر از توانمندی‌های آدمی در وی اضطراب ایجاد می‌کند و این اضطراب را نمی‌تواند مدت درازی تحمل کند.
[۴] تکینسون، ریچارد، روانشناسی هیلگارد، ج۲، ص۱۵۲.
بهترین راه حل برای از بین بردن اضطراب و به دست آوردن آرامش، دعا و راز و نیاز با خداست چرا که دعا برقراری ارتباط بنده با خداست. خدایی که بر هر کاری تواناست. این ارتباط انسان را امیدوار و دلگرم به قدرتی برتر می‌کند که اگر صلاح بداند به راحتی آن فشارها و سختی‌ها را برطرف می‌کند.


برقراری ارتباط با خداوند و با او به راز و نیاز پرداختن در صورتی امکان‌پذیر است که اعمال او خلاف خواست پروردگار نباشد. قرآن کریم می‌فرماید: خداوند دعای کسانی را اجابت می‌کند که ایمان داشته باشند و عمل صالح انجام دهند. پس سخن گفتن با خدا و طلب حاجت از او، دلی پاک و عملی صالح لازم دارد. چنانکه حضرت علی (علیه‌السّلام) می‌فرمایند: پرهیزگار باشید و اعمالتان را صالح و درونتان را برای خدا خالص کنید تا خداوند دعایتان را اجابت کند.
[۶] شیخ حر عاملی، مستدرک الوسایل، ج۵، ص۲۶۹.
و چون شرط به اجابت رسیدن دعا، ترک گناه است، کسی که حقیقتا درخواستی از خدا دارد، مراقب اعمال و رفتار خود خواهد بود.


برای استجابت دعا بهتر است انسان اول برای دیگران دعا کند سپس برای خود. چنانکه امام صادق (علیه‌السّلام) می‌فرمایند: هر کس چهل مؤمن را قبل از خود دعا کند، دعایش مستجاب می‌شود.
[۷] کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۲، ص۵۰۹.
همچنین پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله) می‌فرمایند: وقتی کسی از شما دعا می‌کند آن را عمومیت دهد - و برای دیگران هم دعا کند - چرا که باعث اجابت دعاست.
[۸] کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۲، ص۴۸۷.
طلب خیر برای دیگران در واقع مبارزه درونی با انحصار‌طلبی و خودخواهی است.


رسول اکرم (صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله) می‌فرمایند: در قیامت امر می‌شود عده‌ای را به جهنم ببرند، خداوند به مالک جهنم می‌فرماید: به آتش بگو پاهایشان را نسوزاند چونکه با آن به مساجد می‌رفتند، صورتشان را نسوزاند به خاطر وضو گرفتنشان و دست‌هایشان را نسوزاند چون هنگام دعا دستها را بالا می‌گرفتند...
[۹] ابن ابی جمهور احسائی، عوالی اللآلی، ج۱، ص۳۶۰.



امام صادق (علیه‌السّلام) می‌فرمایند: دعای چهار نفر اجابت نمی‌شود: یکی از آنها کسی است که در خانه بنشیند و از خدا روزی طلب کند.
[۱۰] کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۲، ص۵۱۱.
و حضرت علی (علیه‌السّلام) می‌فرمایند: دعا کننده بدون عمل مانند تیرانداز بدون کمان است که هیچ‌گاه دعای او به اجابت نمی‌رسد.
[۱۱] امام علی (علیه‌السلام)، نهج البلاغه، ص۵۳۴.
کسی که واقعا می‌خواهد دعا کند باید حداکثر شرایط اجابت آن را رعایت کند. یکی از آن شرایط کار همراه دعاست.


انجام هر عبادتی انسان را محبوب درگاه حق تعالی می‌کند و دعا یکی از آن عبادات و بلکه افضل آن است. خداوند در قرآن کریم از حضرت ابراهیم به خاطر دعاکردنش تعریف و تمجید می‌کند.
ان ابراهیم لحلیم اوّاه منیب امام باقر (علیه‌السّلام) در بیان این آیه می‌فرمایند: اواه کسی است که بسیار دعا می‌کند.
[۱۳] مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۹، ص۲۹۳.



خداوند روزی‌دهنده تمام مخلوقات است اما با دعا می‌توان نعمت‌های بیشتر و بهتری به سوی خود جلب کرد. پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله) می‌فرمایند: رزق و روزی به عدد قطرات باران از آسمان بر زمین نازل می‌شود تا هر کس به‌اندازه خود دریافت کند، لکن خداوند زیاده‌دهنده است پس از فضل خداوند نعمت‌های بیشتری درخواست کنید.
[۱۴] مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۹، ص۲۸۹.



امام سجاد (علیه‌السّلام) می‌فرمایند: دعا و بلا با هم هستند تا روز قیامت و دعا بلا را دفع می‌کند حتی در حالیکه نزول بلا قطعی شده باشد.
[۱۵] کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۲، ص۴۶۹.
و حضرت علی (علیه‌السّلام) می‌فرمایند: امواج بلا را با دعا دفع کنید.
[۱۶] امام علی (علیه‌السلام)، نهج البلاغه، ص۴۹۵، کلمات قصار ۱۴۶.



دین اسلام همه ابعاد زندگی اجتماعی و فردی انسان را مورد توجه قرار داده است. همه افراد را نسبت به یکدیگر و جامعه مسئول می‌داند و این مسئولیت را در قالب امر به معروف و نهی از منکر به عنوان یکی از فروع دین واجب کرده است و یکی از شرایط استجابت دعا را این وظیفه می‌داند. امیرمؤمنان می‌فرمایند: امر به معروف و نهی از منکر کنید تا خداوند دعایتان را مستجاب کند.
[۱۷] شیخ حد عاملی، مستدرک الوسایل، ج۵، ص۲۶۶.
و همچنین در وصیت خود به فرزندانش می‌فرماید: امر به معروف و نهی از منکر را ترک نکنید، مبادا خداوند اشرار امت را بر شما مسلط کند، بعد شما هرچه دعا کنید، اجابت نشود.
[۱۸] امام علی (علیه‌السلام)، نهج البلاغه، نامه ۴۷.



امام صادق (علیه‌السّلام) می‌فرمایند: دعا کنید چرا که دعا شفا‌دهنده دردهاست.
[۱۹] کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۲، ص۴۷۰.



امام صادق (علیه‌السّلام) می‌فرمایند: نزد خداوند متعال، مقام و منزلتی هست که کسی به آن نمی‌رسد مگر با درخواست و دعا.
[۲۰] کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۲، ص۴۶۶.



۱. یس/سوره۳۶، آیه۸۲.    
۲. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۹۳، ص۳۲۳.
۳. مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، ج۹۳، ص۳۶۸.
۴. تکینسون، ریچارد، روانشناسی هیلگارد، ج۲، ص۱۵۲.
۵. شوری/سوره۴۲، آیه۲۶.    
۶. شیخ حر عاملی، مستدرک الوسایل، ج۵، ص۲۶۹.
۷. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۲، ص۵۰۹.
۸. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۲، ص۴۸۷.
۹. ابن ابی جمهور احسائی، عوالی اللآلی، ج۱، ص۳۶۰.
۱۰. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۲، ص۵۱۱.
۱۱. امام علی (علیه‌السلام)، نهج البلاغه، ص۵۳۴.
۱۲. هود/سوره۱۱، آیه۷۵.    
۱۳. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۹، ص۲۹۳.
۱۴. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۹، ص۲۸۹.
۱۵. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۲، ص۴۶۹.
۱۶. امام علی (علیه‌السلام)، نهج البلاغه، ص۴۹۵، کلمات قصار ۱۴۶.
۱۷. شیخ حد عاملی، مستدرک الوسایل، ج۵، ص۲۶۶.
۱۸. امام علی (علیه‌السلام)، نهج البلاغه، نامه ۴۷.
۱۹. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۲، ص۴۷۰.
۲۰. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۲، ص۴۶۶.



سایت اندیشه قم، برگرفته از مقاله آثار و فواید دعا، تاریخ بازیابی ۹۶/۳/۱۵.    



جعبه ابزار